Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği

Özet

Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği (GPAÖ), ergenlerin sosyal çevrelerindeki popülarite kavramını nasıl algıladıklarını ve bu algının psikososyal sonuçlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin akran ilişkilerinde edindikleri sosyal statü ve kabul düzeyini subjektif değerlendirmeler üzerinden belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması, 2019 yılında VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi’nde bildiri sunumu olarak bilim dünyasına tanıtılmıştır.

Bu araç, gençlerin popüler olmayı sadece sevilme veya kabul görme olarak değil, aynı zamanda sosyal etki ve görünürlük olarak nasıl yorumladıklarını anlamaya yardımcı olur. Ölçeğin geliştirilmesi, sosyal psikoloji ve ergen psikolojisi alanlarında algılanan sosyal statünün önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Popülarite, ergenlik, sosyal algı, psikometrik araç, ölçek geliştirme, akran ilişkileri, sosyal statü.

Yazarlar

Ahmet Akın, Sinem Gökkan.

Amaç

Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği’nin temel amacı, gençlerin kendi popülaritelerine dair sahip oldukları öznel algıyı ve bu algının altında yatan bilişsel ve duygusal faktörleri sistematik olarak ölçmektir. Popülarite, sosyal psikolojide karmaşık bir yapı olup, genellikle sosyometrik kabulden (sevilme) veya sosyal etki/görünürlükten (statü) farklı şekillerde ele alınır.

Bu ölçek, alanda mevcut olan sosyometrik ölçümlerin aksine, bireyin kendi sosyal konumunu nasıl yorumladığına odaklanarak, ergenlik dönemindeki sosyal uyum ve benlik saygısı gibi değişkenlerle ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, gençlerin sosyal ortamdaki davranışlarını ve duygusal tepkilerini daha iyi anlamak hedeflenmektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Algılanan Popülarite (Perceived Popularity) kavramıdır. Bu yapı, bireyin akran grubu içerisinde ne kadar popüler veya etkili olduğunu düşündüğü anlamına gelir. Algılanan popülarite, doğrudan gözlemlenebilen bir davranıştan ziyade, öznel ve bilişsel bir değerlendirmeye dayanır.

Psikometrik açıdan, bu yapı genellikle sosyal etki, görünürlük ve algılanan statü gibi alt boyutları içerebilir. Ölçeğin geliştirme çalışmasında, bu alt boyutların yapısal geçerliği faktör analizi yoluyla incelenmiştir.

Geçerlik

Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin bilimsel standartlara uygunluğunu kanıtlamak amacıyla geçerlik çalışmaları yapılmıştır (Akın & Gökkan, 2019). Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bu tür bir çalışmada genellikle aşağıdaki geçerlik türleri incelenir:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin, teorik olarak ölçmeyi amaçladığı soyut yapıyı ne ölçüde ölçtüğünün belirlenmesi. Bu genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) kullanılarak sağlanır.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, popülarite algısı yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği. Bu, uzman görüşleri alınarak sağlanır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Orijinal bildiride spesifik katsayılar belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme sürecinde aşağıdaki güvenirlik türlerinin ele alındığı varsayılmaktadır:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı. Yüksek bir katsayı, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda aynı bireylere uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğinin belirlenmesi. Bu, ölçeğin zaman içinde kararlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için faktör analizi kullanılmıştır. Popülarite algısı, genellikle tek boyutlu bir yapıdan ziyade, farklı sosyal statü bileşenlerini (örneğin, algılanan kabul ve algılanan etki) barındıran çok boyutlu bir yapı sergileyebilir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin nihai madde sayısını ve alt ölçeklerini belirlemede kritik rol oynamıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik çerçevesiyle tutarlı bir şekilde, gençlerin popülariteyi nasıl ayrıştırdıklarını gösteren faktörlerin izole edilmesini sağlamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerin çoğunda Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Gençler (Ergenler)

Yaş Grubu: Kaynakta spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak “Gençler” ifadesi genellikle ortaokul sonu ve lise öğrencilerini (yaklaşık 12-18 yaş) kapsamaktadır.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının örneklemi, VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi bildirisinde detaylandırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Sosyal algı, ergenlik, sosyal kabul, öznel popülarite, psikolojik ölçüm, geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği, 2019 yılında VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulan bir bildiri ile duyurulmuştur. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları sorumlu yazar Ahmet Akın’a aittir. Bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere izin alınması veya ücretlendirme koşulları hakkında bilgi edinilmesi için sorumlu yazar ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına ve ek materyallere aşağıdaki bağlantılar üzerinden ulaşılabilir:

• Orijinal PDF indirme bağlantısı: genclerde-popularite-algisi-olcegi-toad.pdf
• Ek materyal bağlantısı: drive.google.com

Kaynaklar

Akın, A., ve Gökkan S. (2019, 12-13 Aralık). Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, İstanbul, Türkiye.

Gençlerde Popülarite Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde (Source Content) sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya bildirinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.