Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği

Özet

Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği (KREÖ), kırsal bölgelerde yaşayan bireylerin rekreasyonel aktivitelere katılımını engelleyen veya kısıtlayan faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Nazlı Deniz Öz ve Fatih Ardahan tarafından 2019 yılında yapılan geçerlilik ve güvenirlilik çalışması sonucunda oluşturulmuştur. KREÖ, bireysel, sosyal, çevresel ve yapısal olmak üzere 11 farklı alt boyutta toplam 45 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, kırsal kesimde yaşayan nüfusun sosyal ve fiziksel aktivite engellerini bilimsel yöntemlerle tespit etmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Köyde rekreasyon, rekreasyon engelleri, psikometrik geliştirme, psikometrik ölçek, Likert ölçeği, kısıtlayıcı faktörler, kırsal turizm.

Yazarlar

Nazlı Deniz Öz, Fatih Ardahan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kırsal bölgelerde yaşayan bireylerin rekreasyonel etkinliklere katılımını kısıtlayan ya da tamamen engelleyen faktörleri sistematik ve psikometrik olarak geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu araç, kırsal kalkınma, spor bilimleri ve sosyal psikoloji alanlarında çalışan araştırmacılara, engellerin doğasını ve yoğunluğunu nicel olarak analiz etme imkanı sunmaktadır.

KREÖ, özellikle kırsal kesimdeki yaşam koşulları ve kültürel normlar nedeniyle ortaya çıkan benzersiz kısıtlamaları (örneğin, ailevi sorumluluklar, ulaşım eksikliği, tesis yetersizliği) ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, kırsal bölgeler için daha etkili rekreasyon politikaları ve programları geliştirilmesine katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Yapı

Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği (KREÖ), çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireylerin rekreasyonel katılım kararlarını etkileyen içsel ve dışsal kısıtlamaları kapsamaktadır. Ölçek, 45 madde ve 11 ana faktör aracılığıyla bu engelleri detaylıca incelemektedir.

Ölçülen yapı, İlgisizlik gibi bireysel motivasyon eksikliklerinden, Tesis-Hizmet-Ulaşım gibi çevresel ve yapısal yetersizliklere; Başkaları ve Ailenin Baskısı gibi sosyal engellerden, Fiziksel Algı ve Sağlık gibi kişisel kısıtlamalara kadar geniş bir yelpazeyi ele almaktadır. Her bir faktör, kırsal yaşamın kendine özgü zorluklarını yansıtacak şekilde tanımlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, modelin geçerliliğini ve güvenilirliğini doğrulamak için kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin kırsal rekreasyon engelleri yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve toplamda 11 alt boyuttan oluştuğunu göstermiştir.

Elde edilen 11 faktörlü yapı, teorik beklentilerle uyumlu bulunmuş ve KREÖ’nün kırsal bağlamdaki rekreasyon engellerini geçerli bir şekilde ölçebilme yeteneğini kanıtlamıştır. Bu faktörlerin her biri, rekreasyona katılımı engelleyen farklı bir kısıtlama alanını temsil etmektedir.

Güvenirlik

Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği’nin iç tutarlılığı (güvenirliği) Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin genel iç tutarlılık değeri 0.847 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin güvenirlik değerleri ise aşağıdaki gibidir:

• Faktör-1 (F1) için Cronbach’s alpha değeri = 0.939
• Faktör-2 (F2) için Cronbach’s alpha değeri = 0.918
• Faktör-3 (F3) için Cronbach’s alpha değeri = 0.909
• Faktör-4 (F4) için Cronbach’s alpha değeri = 0.894
• Faktör-5 (F5) için Cronbach’s alpha değeri = 0.946
• Faktör-6 (F6) için Cronbach’s alpha değeri = 0.826
• Faktör-7 (F7) için Cronbach’s alpha değeri = 0.813
• Faktör-8 (F8) için Cronbach’s alpha değeri = 0.813
• Faktör-9 (F9) için Cronbach’s alpha değeri = 0.802
• Faktör-10 (F10) için Cronbach’s alpha değeri = 0.719
• Faktör-11 (F11) için Cronbach’s alpha değeri = 0.627

Faktör 11 dışındaki tüm faktörler için elde edilen alpha değerleri (0.70 ve üzeri) güçlü bir iç tutarlılığı işaret etmektedir. En yüksek güvenirlik değerine (0.946) Faktör-5 ulaşmıştır.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal karmaşıklığı nedeniyle 11 faktörlü bir yapı sergilemiştir. Uygulanan Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), kırsal rekreasyon engellerinin çok katmanlı olduğunu doğrulamıştır. Bu 11 faktör, 45 maddenin dağılımını optimize ederek, her bir engelin bağımsız bir boyutu temsil etmesini sağlamıştır.

Faktörlerin isimlendirilmesi, her bir alt boyutta toplanan maddelerin içeriğine göre yapılmıştır. Bu faktörler, bireysel algı, fiziksel kısıtlamalar, sosyal baskılar, ekonomik durum ve altyapı eksiklikleri gibi geniş kategorilere ayrılabilmektedir. Ölçeğin bu detaylı faktör yapısı, kırsal rekreasyon politikalarının hedeflenmesinde büyük önem taşımaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert ölçeği (1= kesinlikle beni ifade etmiyor – 5= kesinlikle beni ifade ediyor)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kırsal bölgelerde yaşayan bireyler

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Kırsal kesimde yaşayan ve rekreasyonel aktivitelere katılım engellerini deneyimleyen bireyler. Ölçek, rekreasyon engellerinin kapsamını belirlemek için kullanılmıştır.

Test Methodology: Psikometrik ölçek geliştirme süreci, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve iç tutarlılık analizi. Ölçek 45 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kırsal yaşam, engeller, rekreasyon katılımı, Faktör Analizi, Cronbach’s Alpha, sosyal kısıtlamalar, Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Nazlı Deniz Öz (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Nazlı Deniz Öz ve Fatih Ardahan tarafından 2019 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Nazlı Deniz Öz ile iletişim kurulması gerekmektedir.

Orijinal çalışmanın PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: koyde-rekreasyon-engelleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Öz, N.D. ve Ardahan, F. (2019). Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Mediterranean Journal of Humanities, 9(1), 141-151. doi: 10.13114/MJH.2019.453

[quads id=5]

Köyde Rekreasyon Engelleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• İlgisizlik (4 madde): Geçmişte bu tür etkinlikleri sevmedim.
• Tesis-Hizmet-Ulaşım (7 madde): Yakın civarımda katılabileceğim aktiviteler yok.
• Yetenek Algısı (5 madde): Bu aktiviteleri sürdürebilecek iradeye sahip değilim.
• Başkaları ve Ailenin Baskısı (5 madde): Komşularımdan çekiniyorum/utanıyorum.
• Birey Psikolojisi (4 madde): Bu aktiviteleri yaşıma uygun bulmuyorum.
• Zaman Yetersizliği (2 madde): İş/çalışma zamanım yoğundur.
• Bilgi Eksikliği (2 madde): Aktivitelere nasıl/nerede katılacağını bilmiyorum.
• Arkadaş Eksikliği (3 madde): Aktivitelere beraber katılacağım arkadaşlarımın zamanı yok.
• Fiziksel Algı ve Sağlık (7 madde): Fiziksel yapım bu tür etkinliklere katılmaya uygun değil.
• Pahalı Bulmak (3 madde): Bu tür aktiviteleri pahalı buluyorum.
• Ailevi Nedenler (3 madde): Hasta/Yaşlı/Engelli aile bireyiyle ilgilenme zorunluluğum var.