Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Form

Özet

Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Formu (BZEÖ-KF), bireylerin boş zaman faaliyetlerine katılımını kısıtlayan algılanan engelleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu kısa form, mevcut daha uzun ölçeklerin getirdiği zaman ve uygulama zorluklarını azaltmayı hedefleyerek, araştırmacılara ve uygulayıcılara daha hızlı ve verimli bir değerlendirme imkanı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi ve yapı geçerliğinin test edilmesi, 2020 yılında Gürbüz, Öncü ve Emir tarafından gerçekleştirilen bir çalışma ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır.

Bu araç, bireylerin kişisel, kişilerarası ve yapısal düzeylerde karşılaştıkları kısıtlamaları belirleyerek, Boş Zaman Engelleri teorisi çerçevesinde önemli bir katkı sağlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, yapı geçerliği kanıtlanmış, güvenilir bir kısa form sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Boş zaman, Boş Zaman Engelleri, Kısa Form, Yapı Geçerliği, Spor, Psikometri, Geliştirme.

Yazarlar

Gürbüz, B., Öncü, E., Emir, E.

Amaç

Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Formu’nun temel amacı, bireylerin boş zaman aktivitelerine katılımını sekteye uğratan veya tamamen engelleyen faktörleri hızlı ve doğru bir şekilde tespit etmektir. Kısa formun geliştirilme süreci, orijinal ölçeğin kapsamlılığını korurken, uygulama süresini kısaltarak özellikle geniş örneklemler üzerinde yapılan araştırmalar için pratiklik sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, boş zaman katılımını engelleyen faktörleri sistematik olarak inceleyerek, bu engellerin doğasını anlamaya yardımcı olur. Elde edilen veriler, boş zaman politikalarının geliştirilmesi ve bireylerin aktif yaşam tarzlarını destekleyici programların oluşturulması açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, bireylerin boş zaman tercihlerini ve katılım düzeylerini etkileyen engelleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Boş Zaman Engelleri genellikle üç ana kategori altında incelenir: İçsel (Intrapersonal), Kişilerarası (Interpersonal) ve Yapısal (Structural) engeller.

• İçsel Engeller: Bireyin kendi iç dünyasından kaynaklanan, tutum, stres, yetenek eksikliği veya suçluluk duygusu gibi kısıtlamalardır.
• Kişilerarası Engeller: Diğer insanlarla ilişkilerden kaynaklanan, uygun partner bulamama veya sosyal destek eksikliği gibi kısıtlamalardır.
• Yapısal Engeller: Bireyin kontrolü dışındaki çevresel veya zamansal faktörlerdir; örneğin, maliyet, tesis eksikliği, zaman yetersizliği veya ulaşım zorlukları.

Kısa Form, bu teorik yapının temel boyutlarını daha az sayıda madde ile temsil ederek, geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağlamayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme çalışmasında (Gürbüz vd., 2020), kısa formun yapı geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren temel bir göstergedir.

Yapılan analizlerde, kısa formun orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını koruyup korumadığı test edilmiştir. Bu süreçte genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin boyutlarının kuramsal modelle uyumu incelenmiş ve kabul edilebilir uyum indeksleri rapor edilmiştir. Bu durum, kısa formun teorik olarak tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini göstermektedir. Gürbüz ve ark. (2020) tarafından yürütülen çalışmada, kısa formun iç tutarlılığının ölçülmesi amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Ölçeğin kısa form olmasından dolayı, maddelerin dikkatlice seçilmesi ve tutarlılığı en üst düzeyde koruması gereklidir.

Faktör Analizi

Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Formunun faktör yapısını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik olarak beklenen İçsel, Kişilerarası ve Yapısal engeller ayrımını destekleyip desteklemediğini ortaya koyar.

Kısa formun geliştirilmesi sırasında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin orijinal çok faktörlü yapısının kısaltılmış versiyonda da geçerli olduğu istatistiksel olarak kanıtlanmıştır. Bu, ölçeğin yapısal sağlamlığını ve kuramsal temellere uygunluğunu gösteren merkezi bir adımdır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Mevcut bir ölçeğin kısaltılmış formunun psikometrik özelliklerinin test edilmesi ve geliştirilmesi).

Format: Orijinal çalışmanın detayları eksik olmasına rağmen, bu tür psikolojik ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genç ve Yetişkin popülasyonlar (Boş zaman aktivitelerine katılan veya katılmak isteyen bireyler).

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üzeri (Yetişkin Örneklemler).

Popülasyon Detayları: Çalışma, spor ve performans araştırmaları bağlamında yürütüldüğünden, örneklemin boş zaman ve spor aktivitelerine ilgi duyan bireylerden oluştuğu varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri.

Anahtar Kelimeler

Boş Zaman Engeli, Yapısal Engeller, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Esra EMİR (Sorumlu Yazar) için [email protected].

Yazışma Adresi: Kaynak makalede belirtilen kurumsal adres kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek akademik bir dergide yayınlanmıştır ve genel akademik araştırma amaçlı kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım için ek ücret ve izinler gerekebilir. Detaylar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bos-zaman-engelleri-olcegi-kisa-form-toad.pdf

Kaynaklar

Gürbüz, B., Öncü, E. ve Emir, E. (2020). Boş Zaman Engelleri Ölçeği: Kısa Formunun yapı geçerliğinin test edilmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 11(2), 120-131. DOI: http://dx.doi.org/10.17155/omuspd.

Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Form Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına erişim için yukarıda belirtilen akademik referans makaleye başvurulması gerekmektedir.