Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği

Özet

Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği, bireylerin kendi değerlerini başarılarına, hatalarına veya başkalarının görüşlerine bağlı kılmadan, kendilerini koşulsuz olarak kabul etme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Rasyonel Duygusal Davranış Terapisi (REBT) kuramsal çerçevesinden türetilmiştir ve Koşulsuz Kendini Kabul (KKA) yapısının değerlendirilmesinde merkezi bir rol oynar. Türkiye bağlamında, bu ölçeğin uyarlaması 2010 yılında Kapıkıran ve Kapıkıran tarafından Türk üniversite öğrencileri örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Koşulsuz Kendini Kabul, Öz Kabul, REBT, Psikometri, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri, Özsaygı.

Yazarlar

Necla Acun Kapıkıran, Şükran Kapıkıran.

Amaç

Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi değerlerini dışsal standartlara veya performans kriterlerine bağlama eğilimlerini değerlendirmektir. Ölçek, özellikle bireyin kusurlarına, zayıflıklarına veya başarısızlıklarına rağmen kendini ne ölçüde kabul ettiğini nicel olarak belirlemeyi hedefler. Türk üniversite öğrencileri için yapılan uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanyazında önemli bir yere sahip olan bu yapıyı, Türkiye’deki genç yetişkin popülasyonunun kültürel ve dilsel özelliklerine uygun, geçerli ve güvenilir bir araç olarak kazandırmaktır.

Bu araç, psikolojik iyi oluş, depresyon, kaygı ve özsaygı gibi diğer psikolojik değişkenlerle Koşulsuz Kendini Kabul arasındaki ilişkileri inceleyen araştırmalar için temel bir ölçüm aracı sağlamaktadır. Ölçek, kişisel gelişim ve psikolojik danışmanlık süreçlerinde de bireylerin öz-kabul düzeylerini belirlemede kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, Koşulsuz Kendini Kabul (KKA) yapısını ölçmektedir. KKA, bireyin kendisini, davranışlarının sonuçlarından veya sosyal değerlendirmelerden bağımsız olarak değerli görmesi inancıdır. Bu yapı, Albert Ellis’in REBT teorisinin merkezi bir bileşenidir ve sağlıklı psikolojik işleyiş için şart koşulan bir tutumdur. KKA’nın zıttı, bireyin değerini performansa, başarıya veya başkalarının onayına dayandıran Koşullu Kendini Kabul’dür.

Ölçek maddeleri genellikle, bireyin başarısızlık karşısında kendine yönelik yargılayıcı tutumlarını, kusurları görmezden gelme veya kabul etme eğilimlerini ve genel öz-değer algılarını sorgular. Bu yapı, kişinin hatalı veya eksik yönlerini dahi kabul etme yeteneğini temsil ederken, bu yönleri geliştirme çabasından vazgeçme anlamına gelmez; aksine, sağlıklı değişimin temelini oluşturur.

Geçerlik

Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği’nin Türk üniversite öğrencileri için geçerlik çalışması Kapıkıran ve Kapıkıran (2010) tarafından yürütülmüştür. Geçerlik analizleri genellikle yapı geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik yöntemlerini içerir. Çalışmada, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı (KKA) gerçekten ölçüp ölçmediği, faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı bir faktör yapısı sergilediğini göstermiştir (detaylı faktör analizi sonuçları için kaynak referansına bakınız). Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, KKA düzeyinin depresyon ve kaygı gibi olumsuz psikolojik durumlarla ters yönde, özsaygı ve yaşam doyumu gibi olumlu durumlarla ise pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin beklenen teorik ilişkileri yansıttığını ve yapı geçerliğinin sağlandığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. Kapıkıran ve Kapıkıran (2010) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir.

Uyarlama çalışması sonuçları, Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği’nin Türk örnekleminde yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve güvenilir sonuçlar verdiğini işaret etmektedir. Ek olarak, bazı güvenirlik çalışmaları test-tekrar test yöntemini de kullanarak ölçeğin zaman içindeki kararlılığını (istikrarını) inceleyebilir.

Faktör Analizi

Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin orijinal yapısal özelliklerini koruyup korumadığı Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik KKA yapısıyla ne kadar örtüştüğünü ortaya koyar.

Adaptasyon çalışmasında, açımlayıcı (Exploratory Factor Analysis – EFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (Confirmatory Factor Analysis – CFA) kullanılarak, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri arasında geçerli olan en uygun faktör yapısı belirlenmiştir. Bu analizler, maddelerin yüksek faktör yüklerine sahip olduğunu ve ölçeğin tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının Türk kültürü için de uygun olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirim envanteri. Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (Örneğin: “Bana hiç uymuyor”dan “Bana tamamen uyuyor”a kadar).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Olmayan Popülasyon

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Koşulsuz Kendini Kabul, Öz Kabul, Rasyonel Duygusal Davranış Terapisi, Kriz Dergisi, Psikolojik Ölçüm, Cronbach Alfa, Geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Necla Acun Kapıkıran

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve uygulanması için sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçek, Kapıkıran ve Kapıkıran tarafından 2010 yılında yayımlanan makale ile Türk literatürüne kazandırılmıştır. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: kosulsuz-kendini-kabul-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Kapıkıran, N. A. ve Kapıkıran, Ş. (2010). Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeğinin Türk üniversite öğrencileri için geçerliği ve güvenirliği. Kriz Dergisi, 18(1), 33-44.

Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir.)

Ölçek maddeleri, yayımlanan makale (Kapıkıran ve Kapıkıran, 2010) içeriğinde yer almaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili kaynakça referansına başvurulması gerekmektedir.