Kentsel Hava Taşımacılığı Kabul ve Kullanım Modeli Ölçeği

Özet

Kentsel Hava Taşımacılığı Kabul ve Kullanım Modeli Ölçeği, hızla gelişmekte olan Kentsel Hava Taşımacılığı (KHT) sistemlerine yönelik bireylerin kabul düzeylerini ve kullanım niyetlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, geleceğin ulaşım teknolojilerinin toplumsal entegrasyonunu anlamak için kritik öneme sahip olan psikolojik ve davranışsal faktörleri araştırmaktadır. Çalışma, havacılık araştırmaları alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiştir ve ölçek geliştirme yöntemiyle oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kentsel Hava Taşımacılığı, Kabul Modeli, Kullanım Niyeti, Ölçek Geliştirme, Havacılık Psikolojisi, Psikometri

Yazarlar

Volkan Yavaş, Ö. Y. Tez

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin Kentsel Hava Taşımacılığı (KHT) hizmetlerine yönelik tutumlarını, algılarını ve bu hizmetleri gelecekte kullanma niyetlerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek yapısal bir model oluşturmaktır. Bu çalışma, özellikle teknoloji kabul modellerinin havacılık bağlamına uyarlanması ve bu alandaki davranışsal faktörlerin derinlemesine incelenmesi ihtiyacından doğmuştur.

Geliştirme süreci, teorik temelleri sağlam bir ölçek oluşturarak, havacılık sektörü paydaşlarına ve politika yapıcılara, KHT sistemlerinin başarılı bir şekilde yaygınlaştırılması için gereken toplumsal kabul düzeylerini analiz etme imkanı sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, potansiyel kullanıcıların algıladığı risk ve güvenlik faktörlerini de değerlendirerek, hizmet tasarımına yönelik değerli içgörüler sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, literatürdeki teknoloji kabul modellerinden (özellikle Teknoloji Kabul Modeli – TAM ve Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi – UTAUT) ilham alarak, KHT bağlamına özgü algılanan fayda, kullanım kolaylığı, güvenlik algısı ve sosyal etki gibi faktörleri içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Temel yapı, bireylerin hava taksileri veya drone tabanlı hizmetler gibi kentsel hava çözümlerini ne ölçüde benimseyeceğini belirleyen davranışsal niyeti kapsamaktadır.

Bu ölçek, kompleks kabul yapısını farklı alt boyutlar aracılığıyla ele alarak, kabul sürecini etkileyen spesifik psikolojik engelleri ve motivasyonları ayrıştırmayı sağlamaktadır. Ölçek, Kentsel Hava Taşımacılığı teknolojisinin sunduğu yeniliklere karşı bireylerin sergilediği bilişsel ve duygusal tepkileri bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Yapısal geçerliği sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen faktör yapısına uygunluğunu test etmiş ve ölçeğin Kentsel Hava Taşımacılığı kabul ve kullanım modelini temsil etme yeterliliğini doğrulamıştır.

Elde edilen bulgular, ölçeğin kavramsal olarak sağlam olduğunu ve ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Geçerlik çalışmalarının detaylarına, referans olarak belirtilen akademik yayından ulaşılabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak incelenmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır. İç tutarlılık analizleri, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Güvenirlik sonuçları, ölçeğin farklı uygulamalarda stabil ve tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini desteklemektedir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, havacılık araştırmaları alanında sağlam bir araç olarak kullanılmasını sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Kentsel Hava Taşımacılığı Kabul ve Kullanım Modeli’nin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için faktör analizi temel bir adım olarak kullanılmıştır. Analizler sonucunda, kabul ve kullanım niyetini etkileyen temel boyutlar belirlenmiş ve her bir boyut altında toplanan maddeler netleştirilmiştir. Bu analizler, modelin istatistiksel sağlamlığını teyit etmiş ve ölçeğin teorik çerçeveye uygun olarak yapılandırıldığını göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: 5’li Likert Ölçeği (1=Kesinlikle Katılmıyorum – 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Genel Yetişkin Popülasyon

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Kentsel Hava Taşımacılığı hizmetleri hakkında bilgi sahibi olabilecek veya potansiyel kullanıcı olabilecek bireyler. Ölçek, geniş kentsel kitlelerin algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Anket yöntemiyle veri toplama, kesitsel desenli nicel araştırma.

Anahtar Kelimeler

Ulaşım Teknolojisi, Kabul Niyeti, Havacılık Yönetimi, Davranışsal Niyet, Psikometri

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Volkan Yavaş (Ege Üniversitesi, Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2021‘dir. Ölçek, V. Yavaş ve Ö. Y. Tez tarafından hakemli bir akademik dergide yayınlanmıştır (Journal of Aviation Research). Akademik ve ticari olmayan kullanımlar için genel olarak atıf yapılması yeterlidir, ancak geniş çaplı uygulamalar veya ticari amaçlar için sorumlu yazar Volkan Yavaş ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Yavaş, V. ve Tez, Ö. Y. (2021).Kentsel hava taşımacılığı kabul ve kullanım modeli: Bir ölçek geliştirme çalışması. Journal of Aviation Research, 3(2), 279-298. doi: 10.51785/jar.962735

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kentsel-hava-tasimaciligi-kabul-ve-kullanim-modeli-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kentsel Hava Taşımacılığı Kabul ve Kullanım Modeli Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için lütfen referans verilen akademik makaleye (Yavaş ve Tez, 2021) başvurunuz.