Konuşma Kaygısı Ölçeği

Özet

Konuşma Kaygısı Ölçeği (KKÖ), Abdurrahman Gündüz ve Semih Demir tarafından 2021 yılında geliştirilmiş olan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, bireylerin topluluk önünde konuşma veya sunum yapma gibi durumlarda yaşadıkları kaygı düzeyini ve yoğunluğunu ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile desteklenmiş olup, Türkçe konuşan popülasyonda konuşma kaygısı yapısını değerlendirmede kullanılmak üzere standartlaştırılmıştır. KKÖ, özellikle eğitim ve klinik psikoloji alanlarında yüksek düzeyde konuşma kaygısı yaşayan bireyleri tespit etmek ve bu kaygıyı azaltmaya yönelik müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Konuşma Kaygısı, Sosyal Kaygı, Topluluk Önünde Konuşma, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometrik Ölçek Geliştirme, İletişim Kaygısı.

Yazarlar

Abdurrahman GÜNDÜZ, Semih DEMİR

Amaç

Konuşma Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kamuoyu önünde konuşma yapma veya sözlü sunum hazırlama süreçlerinde hissettikleri bilişsel, duygusal ve fizyolojik kaygı tepkilerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, literatürdeki yabancı dillerde geliştirilmiş benzer araçların kültürel adaptasyon zorluklarını aşmak ve Türkiye popülasyonuna özgü bir ölçüm aracı sunmak üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, akademik araştırmalarda konuşma kaygısının yaygınlığını, şiddetini ve diğer psikolojik yapılarla (örneğin, öz yeterlik, sosyal fobi) ilişkisini incelemek için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ayrıca, eğitim kurumlarında ve terapi ortamlarında, öğrencilerin veya danışanların yaşadığı konuşma kaygısı düzeyini belirleyerek uygun destek ve tedavi stratejilerinin planlanmasına yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki “Konuşma Kaygısı” (Glossophobia veya İletişim Kaygısı) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, gerçek veya hayali bir dinleyici kitlesi önünde konuşma yapma eylemiyle ilişkili olarak ortaya çıkan aşırı stres, huzursuzluk ve korku durumunu ifade eder. Konuşma kaygısı genellikle üç temel bileşeni içerir:

• Bilişsel Bileşen: Başarısızlık, yargılanma veya utanç duyma gibi olumsuz düşünceler ve beklentiler.
• Duygusal Bileşen: Yoğun korku, panik ve gerginlik hissi.
• Fizyolojik Bileşen: Kalp çarpıntısı, terleme, titreme, nefes darlığı veya mide rahatsızlığı gibi bedensel tepkiler.

Konuşma Kaygısı Ölçeği, bu bileşenlerin her birini temsil eden maddeler aracılığıyla genel bir kaygı puanı sağlamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, Konuşma Kaygısı Ölçeği’nin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Çalışmada, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği bağlamında, ölçeğin teorik yapısını destekleyen istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu çalışmalar, KKÖ’nün konuşma kaygısı kavramının altında yatan boyutları temsil eden maddelerden oluştuğunu göstermiştir. Her ne kadar bu kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan makale (Gündüz & Demir, 2021) yapısal geçerliği destekleyen bulgular sunmaktadır.

Güvenirlik

Konuşma Kaygısı Ölçeği’nin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini incelemek amacıyla güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret eder. Ayrıca, zaman içinde ölçümlerin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar ürettiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak ve konuşma kaygısının alt boyutlarını ortaya çıkarmak için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışmalarında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin boyut sayısı belirlenmiş ve maddelerin hangi faktörlere yüklendiği incelenmiştir.

Bu analizler sonucunda elde edilen faktör yapısının, konuşma kaygısının teorik çerçevesiyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak belirlenen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığı test edilmiş ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu raporlanmıştır. Bu, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak sağlam olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme (Örn: Hiçbir zaman uygun değilim – Her zaman uygunum) (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmediği için standart uygulama varsayılmıştır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Genel Popülasyon ve Üniversite Öğrencileri (Genellikle ilk geliştirme çalışmaları üniversite öğrencileri üzerinde yapılır).

Age Group: Genç Yetişkinler (18+) ve Yetişkinler

Population Details: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin kendi beyanlarına dayanan öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Glossophobia, İletişim Bozuklukları, Faktör Yapısı, Öz Bildirim Ölçeği, Fırat Üniversitesi, Psikoloji Araştırması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Abdurrahman GÜNDÜZ

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Gündüz ve Demir tarafından 2021 yılında yayımlanan akademik makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Abdurrahman GÜNDÜZ ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Akademik ve eğitim amaçlı kullanımlarda genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Gündüz, A., & Demir, S. (2021). Konuşma Kaygısı Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(1), 145-159. DOI: https://doi.org/10.18069/firatsbed.818704

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: konusma-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Konuşma Kaygısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik kaynakta ölçeğin orijinal maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen Gündüz ve Demir (2021) referansındaki bilimsel makalede yer almaktadır.