Kol Aktivite Anketi

Özet

Kol Aktivite Anketi, bireylerin kol ve el fonksiyonlarındaki kısıtlılıkları öznel olarak değerlendirmek amacıyla kullanılan bir psikometrik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması, özellikle meme kanseri cerrahisi geçirmiş kadın hastaların üst ekstremite fonksiyonel durumlarını ve günlük yaşam aktivitelerindeki zorlukları belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Uyarlama, Elif Akyüz tarafından 2020 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır.

Çalışmanın temel amacı, anketin Türk popülasyonunda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, geçerlik ve güvenirlik analizlerini sunmaktır. Ayrıca, adaptasyon çalışması, ölçek sonuçlarının lenfödemin klinik özelliklerine göre nasıl değiştiğini incelemeyi hedeflemiş; böylece bu hasta grubunda fonksiyonel sonuç ölçümü için standart ve güvenilir bir araç sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kol Aktivite Anketi, meme kanseri cerrahisi, lenfödem, fonksiyonel değerlendirme, uyarlama, psikometri, üst ekstremite, rehabilitasyon.

Yazarlar

Elif Akyüz (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı).

Amaç

Kol Aktivite Anketi’nin birincil amacı, bireylerin kol, omuz ve el hareketlerinde deneyimlediği fonksiyonel kısıtlılık seviyesini ölçmektir. Bu kısıtlılıklar genellikle cerrahi müdahaleler, travmalar veya kronik hastalıklar sonrasında ortaya çıkar.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu test ederek, özellikle meme kanseri tedavisi görmüş ve potansiyel olarak lenfödem riski taşıyan veya lenfödem geliştirmiş kadınlarda üst ekstremite fonksiyonunu objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu sayede klinik uygulamalarda tedavi öncesi ve sonrası fonksiyonel durum değişiklikleri izlenebilir hale gelmektedir.

Yapı

Kol Aktivite Anketi, bireyin günlük yaşamdaki çeşitli görevleri yerine getirirken kolunu kullanma yeteneğine ilişkin öznel algısını ölçen bir fonksiyonel sağlık yapısını değerlendirir. Ölçek, genellikle hastanın ağrı, güçsüzlük veya hareket kısıtlılığı nedeniyle basit ev işlerinden karmaşık spor aktivitelerine kadar ne kadar zorlandığını sorgular.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, hastanın yaşam kalitesini doğrudan etkileyen fiziksel işlevsellik boyutudur. Adaptasyon çalışması, bu yapının kültürel olarak da geçerli olup olmadığını, yani Türk hastaların da kol aktivitelerindeki kısıtlılıkları benzer boyutlarda algılayıp algılamadığını araştırmıştır.

Geçerlik

Akyüz (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerlik kanıtları incelenmiştir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (kol aktivitesindeki kısıtlılık) ölçme derecesini ifade eder. Bu süreç, uzman görüşleri, dilsel eşdeğerlik analizleri ve diğer standartlaştırılmış ölçüm araçlarıyla korelasyon analizlerini içermiştir.

Çalışma, Kol Aktivite Anketi’nin, meme kanseri cerrahisi sonrası fonksiyonel durumu doğru bir şekilde yansıttığını ve lenfödem varlığı veya şiddeti ile ilişkili olarak beklenen farklılaşmayı gösterip göstermediğini test ederek kriter geçerliğini destekleyici bulgular sunmayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Uyarlama sürecinin önemli bir parçası olarak güvenirlik analizleri yapılmıştır. Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılık derecesini gösterir. Akyüz (2020) çalışmasında genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak ölçeğin stabilliği değerlendirilmiştir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçüm hatalarının düşük olduğunu gösterir. Bu, özellikle klinik ilerlemeyi takip etmek için kullanılan bir ölçekte kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Kol Aktivite Anketi’nin Türkçe versiyonunun yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin kaç temel boyut altında toplandığını ve bu boyutların orijinal ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olup olmadığını belirler.

Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu ortaya koyarak skorlamanın nasıl yapılması gerektiği konusunda rehberlik eder ve ölçeğin yapı geçerliğini bilimsel olarak kanıtlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Adaptation Study) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Spesifik detaylar tezde yer almaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Muhtemelen İngilizce)

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon (Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon)

Yaş Grubu: Yetişkin Kadınlar

Popülasyon Detayları: Meme kanseri cerrahisi geçirmiş kadın hastalar, özellikle post-operatif dönemde üst ekstremite fonksiyonel kısıtlılıkları ve lenfödem değerlendirmesi için.

Test Metodolojisi: Hastaların kendi algıları üzerinden kol ve el fonksiyonlarının günlük aktivitelerdeki performansına dayalı subjektif değerlendirme.

Anahtar Kelimeler

Fizyoterapi, rehabilitasyon, post-mastektomi, üst ekstremite fonksiyonu, psikometri, klinik sonuç ölçümü, Kol Aktivite Anketi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kol Aktivite Anketi’nin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları, uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı Elif Akyüz veya ölçeğin orijinal geliştiricisi ile iletişime geçilerek temin edilmelidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri, ticari kullanımlardan farklılık gösterebilir.

Kaynaklar

Akyüz, E. (2020). Meme kanseri cerrahisi geçiren kadınlarda Kol Aktivite Anketi’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik-güvenirliği ve lenfödemin klinik özelliklerine göre sonuç ölçümlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Tezin Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerindeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

The original PDF can be downloaded here: meme-kanseri-cerrahisi-geciren-kadinlarda-kol-aktivite-anketi-toad.pdf

Kol Aktivite Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Telif hakları ve akademik yayın kısıtlamaları nedeniyle, Kol Aktivite Anketi’nin orijinal maddeleri bu platformda yayımlanmamaktadır. Maddelere tam erişim ve skorlama bilgileri için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi kaynağına başvurulması gerekmektedir.