KOAH Değerlendirme Testi

Özet

KOAH Değerlendirme Testi (CAT), Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerin sağlık durumunun günlük yaşamları üzerindeki etkisini nicel olarak ölçmek amacıyla kullanılan uluslararası bir ölçeğin Türkçe uyarlamasıdır. Türkiye’deki geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2012 yılında Arzu Yorgancıoğlu ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve tek faktörlü bir yapı sergilediğini göstermektedir.

Bu uyarlama çalışması, KOAH hastalarının semptom yükünü ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesi düşüşünü standardize edilmiş bir yöntemle değerlendirme imkanı sağlamaktadır. Test, klinisyenler ve araştırmacılar için hastalığın şiddetini ve tedaviye yanıtı izlemede kritik bir araç niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

KOAH, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, CAT, Yaşam Kalitesi, Semptom Yükü, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik

Yazarlar

Yorgancıoğlu, A., PolatlI, M., Aydemir, Ö., Demirci, N. Y., Kırkıl, G., Atış, S. N., … & Günakan, G.

Amaç

KOAH Değerlendirme Testi’nin temel amacı, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısı almış bireylerin semptomlarının ve hastalığın genel sağlık durumları üzerindeki etkisinin şiddetini ölçmektir. Bu test, hastaların öksürük, balgam, göğüs sıkışması ve günlük aktivitelerdeki kısıtlanma gibi temel şikayetlerini standardize edilmiş bir puanlama sistemi aracılığıyla değerlendirir.

Ölçek, hastalığın klinik seyrini izlemek, tedavi müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmek ve hastaların yaşam kalitesindeki değişimleri belirlemek için tasarlanmıştır. Bu sayede, sağlık profesyonelleri hastaların subjektif deneyimlerini objektif verilerle destekleyebilirler.

Yapı

KOAH Değerlendirme Testi, KOAH’ın hastanın günlük yaşamı üzerindeki etkileşimini ve semptom yükünü ölçen çok boyutlu bir yapıya odaklanmaktadır. Temel olarak, hastanın fiziksel ve duygusal sağlık durumunu etkileyen sekiz temel alandaki semptom şiddetini değerlendirir.

Ölçek, KOAH hastalarının algıladığı sağlık durumunu; özellikle nefes darlığı, aktivite kısıtlılığı, uyku kalitesi ve enerji düzeyi gibi hastalık belirtileri üzerinden ölçerek, hastalığın hastanın yaşam kalitesine yaptığı toplam etkiyi yansıtır.

Geçerlik

KOAH Değerlendirme Testi Türkçe uyarlamasının yapı geçerliliği, faktör analizi yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak tek faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir.

Bu tek faktör, ölçekteki toplam varyansın %61.9’unu açıklamaktadır. Maddelerin faktör yükleri 0.71 ile 0.85 arasında değişmektedir. Bu yüksek faktör yükleri, her bir maddenin ölçülen temel yapıyı (KOAH’ın hasta üzerindeki etkisini) güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve ölçeğin yapısal geçerlilik düzeyinin yeterli olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. Türkçe formunun genel Cronbach Alfa tutarlılık katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur.

Daha detaylı analizlerde, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.9116 gibi oldukça yüksek bir değerde rapor edilmiştir. Madde-toplam puan korelasyon katsayıları ise 0.62 ile 0.79 arasında değişmektedir. Bu değerler, maddelerin birbiriyle ve testin bütünüyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu, dolayısıyla ölçeğin güvenilirliğinin mükemmel düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

KOAH Değerlendirme Testinin Türkçe formunun yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizi, ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu kesinleştirmiştir. Bu bulgu, ölçeğin tüm maddelerinin tek bir temel yapıyı, yani KOAH’ın genel sağlık durumuna etkisini ölçtüğünü desteklemektedir.

Söz konusu tek faktör, toplam varyansın %61.9’unu açıklayarak, ölçeğin yapısal anlamda güçlü ve ekonomik olduğunu göstermiştir. Faktör yüklerinin 0.71 ile 0.85 aralığında olması, ölçek maddelerinin ölçülen yapı ile yüksek düzeyde ilişkili olduğunu ve testin psikometrik özelliklerinin sağlam olduğunu belirtmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçekte 0’dan 5’e kadar puanlama sistemi kullanılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısı almış hastalar

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de KOAH tanısı almış, ayakta tedavi gören veya hastanede takip edilen bireyler.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği

Anahtar Kelimeler

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, CAT Skoru, Semptom Yükü, Cronbach Alfa, Faktör Yükü, Güvenilirlik

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Arzu YORGANCIOĞLU

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

KOAH Değerlendirme Testi’nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Arzu YORGANCIOĞLU ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Orijinal PDF dosyası, çalışmanın detaylarını içermektedir ve buradan indirilebilir: koah-değerlendirme-testi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yorgancıoğlu, A., PolatlI, M., Aydemir, Ö., Demirci, N. Y., Kırkıl, G., Atış, S. N., … & Günakan, G. (2012). KOAH Değerlendirme Testinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği. Tuberk Toraks, 60(4), 314-320. DOI: 10.5578/tt.4321

KOAH Değerlendirme Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır.