Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketi

Özet

Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketi, çocukların boş zamanlarında katıldıkları aktiviteleri sistematik olarak değerlendirmek amacıyla Türkiye bağlamına uyarlanan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Onur Deniz İşler tarafından 2019 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkçe diline adapte edilmiştir. Çalışmanın temel odağı, anketin Türk kültürüne uygunluğunu sağlamak ve geçerlik ile güvenirlik özelliklerini araştırmaktır.

Anket, okul çağındaki çocukların serbest zaman tercihlerini, katılım sıklıklarını ve aktivite çeşitliliğini ölçmeyi hedefler. Elde edilen veriler, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını ve eğilimlerini anlamak, ayrıca serbest zamanın pedagojik veya psikolojik etkilerini incelemek için temel teşkil etmektedir. Ölçeğin uyarlanması, Türkiye’deki çocuk ve ergen araştırmaları alanına standart bir ölçüm aracı kazandırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk psikolojisi, serbest zaman, aktivite anketi, uyarlama, gençlik araştırmaları, psikometri, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Onur Deniz İşler

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, çocukların okul dışındaki ve yapılandırılmamış zaman dilimlerinde gerçekleştirdikleri eylemleri ve ilgi alanlarını kapsamlı bir şekilde kaydetmektir. Bu, çocukların sosyal, kültürel, fiziksel ve bilişsel gelişimlerine katkıda bulunan aktivite türlerini belirlemeye yardımcı olur.

İkincil olarak, anket, araştırmacılara ve eğitimcilere, çocukların serbest zaman kullanımındaki potansiyel riskleri (örneğin, aşırı pasif medya kullanımı) veya gelişim fırsatlarını (örneğin, organize sporlara katılım) tespit etme imkanı sunar. Böylece, çocukların sağlıklı gelişimini destekleyecek müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel bir zemin hazırlar.

Yapı

Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketi, bireyin kendi seçimiyle ve zorunluluk dışında gerçekleştirdiği eylemlerin sıklığını ve türünü ölçen serbest zaman aktivitesi katılımı yapısı üzerine kuruludur. Bu yapı, genellikle birden fazla alt boyutu içerir; bunlar arasında: fiziksel/sportif aktiviteler, sosyal etkileşim aktiviteleri, sanatsal/kültürel aktiviteler ve pasif/medya bazlı aktiviteler bulunabilir.

Ölçek, çocukların hangi aktivitelere ne kadar zaman ayırdığını belirleyerek, onların yaşam tarzı ve ilgi profilleri hakkında detaylı bilgi sağlar. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığı analiz edilmiştir.

Geçerlik

Ölçek çeşidinin Uyarlama olması nedeniyle, geçerlik çalışmaları İşler (2019) tarafından yürütülen yüksek lisans tezinin ana konusunu oluşturmuştur. Bu çalışmada, anketin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren analizler yapılmıştır. Her ne kadar orijinal kaynakta spesifik katsayılar belirtilmese de, tezin içeriğinde yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve muhtemelen içerik geçerliği yöntemlerine yer verilmiştir.

Araştırmacılar, geçerlik sonuçlarının tamamına İşler’in yayımlanmamış yüksek lisans tezini inceleyerek ulaşabilirler. Bu tez, ölçeğin kültürel adaptasyonunun ve geçerlik sonuçlarının detaylı raporunu içermektedir.

Güvenirlik

Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketinin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirmek amacıyla İşler (2019) tarafından yürütülmüştür. Uyarlama çalışması kapsamında en azından iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplamalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, anket maddelerinin serbest zaman aktivitesi yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik çalışmalarının tam sonuçları, ölçeğin uygulama kılavuzunda veya tez çalışmasının sonuç bölümünde detaylı olarak sunulmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk çocukları popülasyonunda güvenle kullanılabileceğini teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türkçe formda da korunup korunmadığını belirlemek için faktör analizini temel yöntem olarak kullanmıştır. Bu süreç, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile başlamış ve muhtemelen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile desteklenmiştir. Faktör analizi, serbest zaman aktivitelerini alt kategorilere ayırarak, çocukların katılım profillerinin hangi temel boyutlardan oluştuğunu ortaya koymuştur.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçekten elde edilen puanların yorumlanması için kritik öneme sahiptir ve ölçeğin yapısal geçerliğinin temel dayanağını oluşturur. Analiz sonuçları, maddelerin beklenen faktör yüklerine sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim (Self-report) anketi. Orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak, maddeler genellikle belirli bir zaman dilimi içerisindeki aktivite sıklığını ölçen Likert tipi veya frekans tabanlı bir derecelendirme kullanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çocuklar ve Ergenler

Age Group: Genellikle ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki bireyleri kapsayan, tahmini 8-16 yaş aralığı.

Population Details: Türkiye’deki çeşitli okul kademelerinden seçilen öğrencilerden oluşan bir örneklem üzerinde standardizasyon ve psikometrik çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, kağıt-kalem formatında uygulanan bir anket tekniğidir. Uygulama süresi, ölçek madde sayısına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk eğitimi, aktivite ölçümü, psikometrik özellikler, serbest zaman, adaptasyon, faktör yapısı, gençlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yüksek lisans tezinde belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Onur Deniz İşler (2019 yılında Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Programı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2019 yılında tamamlanmıştır. Ölçek orijinal olarak yabancı bir dilden uyarlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilmek suretiyle serbest olabilir; ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yasal izinlerin ve potansiyel ücretlerin sorumlu yazar Onur Deniz İşler’den veya Hacettepe Üniversitesi’nden teyit edilmesi gerekmektedir.

Ölçek bir yüksek lisans tezi ürünü olduğundan, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır.

Kaynaklar

1. İşler, O. D. (2019). Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketinin uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

2. Bu yüksek lisans tezine ait YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocuklar-icin-serbest-zaman-aktivite-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

Çocuklar İçin Serbest Zaman Aktivite Anketinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere ve derecelendirme formatına erişim için İşler (2019) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin ekler bölümüne başvurulması gerekmektedir.