Kocaeli – Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği

Özet

Kocaeli – Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği (Kocaeli-Kısa), 2007 yılında Aker, Hamzaoğlu ve Boşgelmez tarafından geliştirilmiş, ruhsal travma sonrası ortaya çıkan belirtileri hızlı ve etkin bir şekilde taramak amacıyla tasarlanmış kısa bir ölçektir. Özellikle travmatik olaylara maruz kalmış bireylerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) riskini belirlemek için bir ön değerlendirme aracı olarak kullanılmaktadır. Ölçek, yüksek duyarlılık ve kabul edilebilir seçicilik oranları sayesinde, klinik ve saha çalışmalarında pratik bir tarama çözümü sunmaktadır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, altın standart olarak kullanılan TSSB Ölçeği (TSSB-Ö) ile karşılaştırılarak geçerlik yönünden incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Kocaeli-Kısa’nın travmatik stres belirtilerinin taranmasında güvenilir ve yeterli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ruhsal Travma, TSSB, Tarama Ölçeği, Kocaeli-Kısa, Psikometrik Özellikler, Stres, Travmatik Stres

Yazarlar

A. Tamer AKER, O. Hamzaoğlu, Ş. Boşgelmez

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, travmatik olaylara maruz kalmış geniş popülasyonlarda, klinik düzeyde Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) tanısı konulmadan önce, yüksek risk taşıyan bireyleri hızlıca tespit etmektir. Kısa yapısı sayesinde, özellikle afet bölgeleri veya acil müdahale gerektiren topluluklar gibi zaman kısıtlı ortamlarda etkili bir ön tarama imkanı sağlamaktadır.

Kocaeli-Kısa, bireylerin yaşadığı ruhsal travma şiddetini ve buna bağlı gelişen semptomların varlığını belirleme kapasitesine sahip, pratik bir ölçme aracı olarak geliştirilmiştir.

Yapı

Kocaeli – Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği, bireyin maruz kaldığı travmatik deneyim sonrası ortaya çıkan tipik stres reaksiyonlarını ve belirti kümelerini ölçmeyi amaçlayan tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, travmatik stresin varlığını ve şiddetini hızlıca saptamaya odaklanmıştır, bu da onu klinik tanı koymaktan ziyade risk taramasına uygun kılmaktadır.

Ölçülen temel yapı, travmatik bir olayın ardından ortaya çıkan ruhsal ve duygusal tepkilerin genel düzeyidir. Bu, dolaylı olarak TSSB kriterlerinin temel bileşenlerini taramayı içerir.

Geçerlik

Kocaeli-Kısa’nın geçerlik çalışmasında, ölçeğin TSSB taramasındaki etkinliği, altın standart kabul edilen TSSB Ölçeği (TSSB-Ö) ile karşılaştırılarak sınanmıştır. TSSB-Ö, hem tanı koyma hem de travmatik stresin şiddetini belirleme açısından kabul görmüş bir araçtır.

Yapılan analizler sonucunda, Kocaeli-Kısa’nın TSSB-Ö’ye göre oldukça yüksek bir duyarlılığa (%93) sahip olduğu tespit edilmiştir. Seçicilik oranı ise %77 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek duyarlılık oranı, ölçeğin gerçek pozitif vakaları (TSSB riski taşıyanları) başarıyla tespit etme yeteneğinin güçlü olduğunu gösterir ve bu da onu tarama amaçları için geçerli ve yeterli bir araç haline getirir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı, psikometrik açıdan önemli bir güvenirlik göstergesi olan Cronbach Alfa değeri ile hesaplanmıştır. Kocaeli-Kısa için iç tutarlılık katsayısı 0.625 (p=.000) olarak saptanmıştır.

0.625 değeri, özellikle kısa tarama ölçekleri için kabul edilebilir bir güvenilirlik düzeyi olarak değerlendirilmektedir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilirliğinin kabul edilebilir sınırlarda olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak içerikte ölçeğin faktör yapısına (açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi) dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, ölçeğin tarama amaçlı ve kısa yapıda olması, tek boyutlu bir yapıya işaret edebilir. Ölçeğin psikometrik yapısının tam olarak anlaşılabilmesi için gelecekteki çalışmalarda faktör analizlerinin raporlanması faydalı olacaktır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Self-Report / Development)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak kısa tarama ölçeği formatındadır (Genellikle Likert tipi veya Evet/Hayır cevaplı maddeler içerir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Travmatik olaylara maruz kalmış bireyler.

Age Group: Yetişkinler (Ölçeğin geliştirildiği çalışma bağlamında çıkarılmıştır).

Population Details: Ölçek, özellikle Türkiye’deki travma sonrası popülasyonlar için geliştirilmiştir. Orijinal geçerlik çalışması, travmatik stres belirtileri gösteren bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: TSSB riski taşıyan bireyleri belirlemek için kullanılan kısa, kendini raporlama yöntemiyle uygulanan psikometrik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Travmatik Stres, Psikolojik Değerlendirme, Duyarlılık, Seçicilik, Güvenirlik, Cronbach Alfa, TSSB Tarama

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar A. Tamer AKER için: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geçerlik çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar A. Tamer AKER ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kamu yararına veya akademik araştırmalar için kullanım şartları yazar tarafından belirlenmektedir.

Kaynaklar

Aker, A. T., Hamzaoğlu, O. ve Boşgelmez, Ş. (2007). Kocaeli – Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeğinin (Kocaeli-Kısa) Geçerliği. Düşünen Adam, 20(4), 172-178.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: dusunenadamderg.org

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu bağlantıdan indirilebilir: kocaeli-ruhsal-travma-kisa-tarama-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kocaeli – Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte detaylı olarak yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için orijinal makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.