Kişisel ve İlişkisel Profil

Özet

Kişisel ve İlişkisel Profil, bireylerin kişisel refah düzeylerini ve ilişkilerindeki karmaşık dinamikleri ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, Zihniye Okray, R. N. Palabıyıkoğlu ve E. Çakıcı tarafından 2005 yılında gerçekleştirilen bir yüksek lisans tezi kapsamında Türk kültürüne uyarlama çalışmasıyla kazandırılmıştır. Çalışma, Yakın Doğu Üniversitesi Uygulamalı ve Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanmıştır. Ölçek, özellikle bireylerin ilişki sorunları, bağlanma stilleri ve potansiyel travmatik deneyimlere dair eğilimlerini değerlendiren maddeler içermektedir.

Bu çalışma, orijinal İngilizce ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiş olup, ölçeğin Türkiye’deki psikolojik danışmanlık ve klinik araştırma alanlarında kullanımına zemin hazırlamıştır. Ölçeğin derecelendirme mekanizması, katılımcıların belirli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirlemelerine olanak tanıyan bir Likert Tipi format kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kişisel ve İlişkisel Profil, ilişki kalitesi, psikolojik uyarlama, Likert Tipi, yüksek lisans tezi, ilişkisel dinamikler, yetişkin bağlanması.

Yazarlar

Zihniye Okray, R. N. Palabıyıkoğlu, E. Çakıcı

Amaç

Kişisel ve İlişkisel Profil ölçeğinin temel amacı, bireylerin kişisel işlevsellik düzeylerini ve özellikle romantik ya da yakın ilişkilerdeki davranışsal ve duygusal kalıplarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin ilişkilerini sonlandırma eğilimleri, partnerlerini idealize etme veya değersizleştirme (splitting) gibi uç düşünce biçimleri ve geçmiş travmatik deneyimlere dair ifadeleri ölçerek, ilişki ve kişilik patolojilerine yönelik göstergeler sunmayı amaçlar.

Türkçe uyarlama çalışması, bu orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne transfer edilebilirliğini incelemek ve klinik ortamlarda kullanılabilecek geçerli bir araç sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, ilişki sorunlarının derinlemesine anlaşılmasına yardımcı olacak standardize edilmiş bir araca sahip olmuştur.

Yapı

Kişisel ve İlişkisel Profil, genellikle karmaşık psikolojik yapıları ölçmek üzere tasarlanmıştır. Maddeler incelendiğinde, ölçeğin odaklandığı temel yapılar şunlardır:

• İlişki İstikrarsızlığı ve Sonlandırma Eğilimi: Bireyin mevcut partneriyle olan ilişkisini bitirme konusundaki ciddiyetini ve kararsızlığını değerlendirir.
• Duygusal Dengesizlik ve Bölme (Splitting): Partnerin algılanışında aşırı uçlar arasında gidip gelme (mükemmeliyetten kötülüğe) durumu. Bu, sıklıkla Borderline Kişilik Bozukluğu gibi durumlarda görülen bir savunma mekanizmasıdır.
• Travma Geçmişi ve Güvenlik: Özellikle 18 yaşından önce yaşanan cinsel istismar veya uygunsuz temas deneyimlerinin varlığı.
• Agresyon ve Şiddet Eğilimi Onayı: İlişkilerde fiziksel şiddet eylemlerini (örneğin tokat atmayı) belirli koşullar altında onaylama eğilimi.

Geçerlik

Kaynak materyalde Kişisel ve İlişkisel Profil ölçeğinin geçerlik (Validity) istatistiklerine dair somut veriler sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışmasının temel gerekliliği olarak, orijinal ölçeğin yapı geçerliğinin (construct validity) ve eş zamanlı geçerliğinin (concurrent validity) Türk örnekleminde incelenmiş olması beklenir.

Uyarlama sürecinde tipik olarak dilsel eşdeğerlik, geri çeviri yöntemleri ve uzman görüşleri kullanılarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Yüksek lisans tezi, bu ölçeğin Türkçe formunun, ölçmeyi amaçladığı ilişkisel ve kişisel yapıları doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek için bir dizi istatistiksel analiz içermiş olmalıdır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta Kişisel ve İlişkisel Profil ölçeğinin güvenirlik (Reliability) değerleri de belirtilmemiştir. Psikometrik açıdan güvenirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bir uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve madde-toplam korelasyonları gibi metotlar kullanılarak güvenirlik kanıtları sunulması esastır.

Uyarlama çalışmasının, ölçeğin farklı alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermesi, dolayısıyla ölçüm hatalarının düşük olduğunu kanıtlaması beklenir. Ölçeğin uzun vadeli kararlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirlik analizleri de bu tür akademik çalışmalarda yaygın olarak kullanılır.

Faktör Analizi

Kaynak veriler Faktör Analizi sonuçlarını içermemekle birlikte, Kişisel ve İlişkisel Profil gibi çok boyutlu bir yapıyı ölçen bir ölçeğin uyarlanmasında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) teknikleri kullanılır. Bu analizlerin amacı, orijinal ölçeğin önerdiği faktör yapısının (yani, hangi maddelerin hangi alt boyutları oluşturduğunun) Türk kültüründeki örneklemde de doğrulanıp doğrulanmadığını tespit etmektir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenmiş olan kişisel işlevsellik, ilişkisel çatışma, splitting veya travma alt boyutlarına uygun bir şekilde kümelendiğini göstermiş olmalıdır. Bu, ölçeğin yapısal eşdeğerliğini kanıtlamak için kritik bir adımdır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Yazılı öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire).

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal formu İngilizce (English).

Population Group: Yetişkinler, özellikle yakın ilişkiler içinde olan bireyler.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları, Yakın Doğu Üniversitesi’nde sunulan yüksek lisans tezinde yer almaktadır.

Test Methodology: Likert Tipi derecelendirme metodolojisi kullanılarak katılımcılardan her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik özellikler, ilişki çatışması, bölme (splitting), cinsel travma, uyarlama, Zihniye Okray, Yakın Doğu Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Not provided in the source material).

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Zihniye Okray için: [email protected] (Avrupa Üniversitesi, Lefke).

Correspondence Address: Yakın Doğu Üniversitesi Uygulamalı ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2005 yılında tamamlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya bilimsel araştırmalarda kullanımı için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Zihniye Okray veya orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilerek alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Bu ölçek ile ilgili detaylı bilgi ve tam metin tez içeriği Yakın Doğu Üniversitesi kütüphane kaynaklarında bulunabilir. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi için aşağıdaki link ziyaret edilebilir: kisisel-ve-iliskisel-profil-toad.pdf.

Kaynaklar

Okray, Z., Palabıyıkoğlu, RN, Çakıcı, E.(2005). Turkish translation of personal and relationship profile. (Unpublished Master Thesis,). Near East University Institute of Applied and Social Sciences, Nicosia.

Tezin çevrimiçi bağlantısı: docs.neu.edu.tr.

Kişisel ve İlişkisel Profil Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

80. 18 yasından daha kucukken, ailemden bir yetiskin cinsel organlarıma dokunmamı veya bakmamı sağladı veya o benimkilere baktı veya dokundu
81. Esimle olan lliskirne son vermeyi ciddi ciddi dusundum
83. Esirnln mOkemmel veya 90k kotu oldugu dusunceleri arasrnda gidip gelirim
84. Bir adamrn karrsrnrn yuzune tokat atmasrnr onaylayacaqrm bir durum dusunebilirim.