Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği

Özet

Yetkinlik algısı, bireylerin mesleki ve kişisel yaşamlarında başarılı olmak için sahip oldukları bilgi, beceri ve tutumları ne düzeyde algıladıklarını ölçen kritik bir psikolojik yapıdır. Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği, özellikle öğretmen adayılarının mesleğe yönelik hazırlık süreçlerinde kendilerini ne kadar yetkin gördüklerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, kişisel gelişime yönelik yeterlilikler ile mesleki görevleri yerine getirme becerilerine odaklanmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, 2017 yılında H. Kazu ve D. Demiralp tarafından gerçekleştirilmiş olup, yapısal geçerliği ve güvenirliği kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.

Ölçek, toplamda 18 maddeden oluşmakta ve dört temel boyutta toplanmaktadır. Bu boyutlar, adayların güçlü yönlerini kullanma, alan bilgisi kaynaklarını değerlendirme, problem çözme ve sanatsal/kültürel katılım gibi geniş yelpazedeki yeterlilik alanlarını kapsamaktadır. Beşli Likert derecelendirme sistemi kullanılarak, adayların ilgili yetkinliklere ne ölçüde sahip olduklarına dair algıları belirlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kişisel yetkinlik, Mesleki yetkinlik, Yetkinlik algısı, Öğretmen adayı, Eğitim yönetimi, Psikometrik özellikler, Likert ölçeği

Yazarlar

H. Kazu, Demet Demiralp

[quads id=5]

Amaç

Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen adayılarının kişisel ve mesleki yeterliliklerine dair algı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, adayların kendilerini meslek hayatına ne kadar hazır hissettiklerini ve hangi alanlarda gelişim göstermeleri gerektiğini tespit etmeye yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve eğitim yöneticilerine, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirme ve müfredat içeriklerini adayların gerçek ihtiyaçlarına göre düzenleme konusunda somut veriler sunmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğretmen adaylarının hem akademik hem de sosyal yeterliliklerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesi mümkün olmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin mesleki rollerini yerine getirebilmesi için gerekli olan içsel motivasyonları, becerileri ve dışsal uygulamaları kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Yapı, Kişisel Yetkinlikler ve Mesleki Yetkinlikler olmak üzere iki ana kategori altında incelenmekte ve bu ana kategoriler altında toplamda dört faktör (boyut) tanımlanmaktadır.

Bu dört boyut, adayların öz yeterlilik inançlarını, problem çözme yeteneklerini, bilgi yönetimi becerilerini ve sosyal/kültürel farkındalıklarını kapsamaktadır. Ölçeğin 4 faktörlü yapısı, adayların yetkinlik algısının sadece teknik becerilerden ibaret olmadığını, aynı zamanda kişisel gelişim ve kültürel entegrasyon gibi unsurları da içerdiğini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Kazu ve Demiralp (2017) tarafından gerçekleştirilen geliştirme çalışmasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Yapı geçerlik analizleri, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sonucunda, 18 maddelik yapının teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapıyı desteklediği belirlenmiştir.

İçerik geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin kavramsal çerçevesinin güçlü olduğunu ve ölçmek istediği kişisel ve mesleki yeterlilik algısını başarıyla yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla değerlendirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılığı ve dört alt boyutun ayrı ayrı iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa katsayılarının elde edilmesi, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Spesifik güvenirlik değerleri (Cronbach Alfa katsayıları) bu özet metinde yer almasa da, yayınlanan makale (Kazu & Demiralp, 2017) içerisinde detaylı istatistiksel sonuçlar mevcuttur. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), maddelerin temel yapısını keşfetmek için kullanılmıştır. Bu analiz, 18 maddenin dört farklı faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu dört faktör, ölçeğin boyutlarını oluşturmaktadır. Daha sonra, elde edilen bu dört faktörlü yapının geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

DFA sonuçları, uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir düzeylerde olduğunu göstermiş ve bu durum, Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği’nin dört boyutlu yapısının kuramsal beklentilere uygunluğunu ve yapısal geçerliğini desteklemiştir. Bu dört boyut, ölçeğin toplam varyansının önemli bir kısmını açıklamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Kişisel Algı)

Maddeler: 18 madde

Boyutlar: 4 boyut/faktör

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (1 = Hiç Uymuyor – 5 = Tamamen Uyuyor)

Dil: Türkçe

Kullanım Alanı: Eğitim Psikolojisi, Mesleki Rehberlik, Eğitim Yönetimi

Hedef Kitle: Üniversite öğrencileri, özellikle öğretmen adayıları

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri yoluyla gerçekleştirilir. Yüksek puanlar, ilgili yetkinlik alanındaki algılanan yeterliliğin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlilik, Eğitim araştırması, Psikometri, Öğretmen eğitimi, Mesleki gelişim, Yeterlilik algısı, Geçerlik, Güvenirlik

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Demet Demiralp

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Yayınlanan makale özetinde ORCID bilgisi belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Kurum/İletişim Adresi: Munzur Üniversitesi (Demet Demiralp)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanan bir akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal makaleye atıf yapmak şartıyla serbesttir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Demet Demiralp ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin orijinal makalesi açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal makalesine ait tam metin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: kuey.net. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dokümanı da aşağıdaki bağlantıda mevcuttur: kisisel-mesleki-yetkinlikler-algi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kazu, H., & Demiralp, D. (2017). Personal-professsional competencies perception scale for teacher cantidates: Validity and reliabilirty study. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(3), 425-464. doi: 10.14527/kuey.2017.015

[quads id=5]

Kişisel-Mesleki Yetkinlikler Algı Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplamda 18 maddeden oluşmakta olup, bu maddelerden bazı örnekler aşağıda listelenmiştir. Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir (1 = Hiç Uymuyor – 5 = Tamamen Uyuyor).

• Çalışmalarımda güçlü yönlerimi kullanabilirim.
• Alanımla ilgili ileri düzeydeki bilgi kaynaklarını kullanabilirim.
• Öğrenmemi engelleyen problemlere çözümler üretirim.
• Sanatsal ve kültürel etkinliklere katılırım.