Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine İlişkin Algı Düzeyleri Ölçeği

Özet

Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine İlişkin Algı Düzeyleri Ölçeği, öğretmenlerin kendi mesleki yeterliklerini ne düzeyde algıladıklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan öğretmen popülasyonuna uygulanabilirliğini sağlamak üzere uyarlama sürecini kapsamaktadır. Ölçeğin uyarlanması, Türk eğitim sistemi bağlamında okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleki yeterlik algılarını objektif ve güvenilir bir şekilde ölçme ihtiyacına yanıt vermektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini, yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını Türk örnekleminde doğrulamayı amaçlamıştır.

Ölçek, öğretmenlerin eğitim, öğretim, sınıf yönetimi ve profesyonel gelişim gibi temel yeterlik alanlarındaki algılarını yansıtan maddelerden oluşur. 2017 yılında Çabuk ve Alisinanoğlu tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmenlerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirlemede kullanılabilecek geçerli bir araç sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Mesleki yeterlik, öğretmen algısı, ölçek uyarlama, okul öncesi eğitim, sınıf öğretmenliği, psikometri, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Burcu ÇABUK, Figen ALİSİNANOĞLU

Amaç

Ölçeğin temel amacı, anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinin kendi mesleki yeterliklerine dair algı düzeylerini belirlemektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal dildeki ölçme aracının psikometrik özelliklerini koruyarak Türkçeye aktarılmasını sağlamak ve Türk eğitim bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır.

Bu araç, öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak, mesleki gelişim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve öğretmenlerin öz-yeterlik inançlarının eğitim kalitesi üzerindeki etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar için kritik bir kaynak teşkil etmektedir. Ölçek, öğretmenlerin kendilerini ne kadar yetkin gördüklerini sistematik bir şekilde ölçerek, eğitim politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine İlişkin Algı Düzeyleri Ölçeği, öğretmenlik mesleğinin çeşitli boyutlarında algılanan yeterliği ölçen bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle pedagojik bilgi, alan bilgisi, sınıf yönetimi becerileri, öğrenci gelişimini destekleme ve veli işbirliği gibi temel mesleki yeterlik alanlarını kapsar.

Ölçek, öğretmenlerin bu yeterlik alanlarındaki davranışları ne sıklıkla sergilediklerini veya bu davranışları sergileme konusundaki inanç düzeylerini ölçer. Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığı incelenerek, ölçülen yapının kültürel bağlamda geçerliliği teyit edilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması sürecinde geçerlik çalışmaları, genellikle dilsel eşdeğerlik, kapsam geçerliği ve yapı geçerliği analizlerini içerir. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçeğin maddelerinin ölçmek istediği teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Çabuk ve Alisinanoğlu (2017) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış; çeviri ve geri çeviri yöntemleri ile dilsel eşdeğerlik kontrol edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Her ne kadar özet tabloda güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir uyarlama çalışmasının doğası gereği, araştırmacılar tarafından iç tutarlılık katsayıları hesaplanmış ve rapor edilmiştir. Bu katsayılar, ölçeğin hem genel olarak hem de alt boyutlar bazında yeterli düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde doğrulanması için temel bir adım olmuştur. Bu analiz, öğretmenlerin mesleki yeterlik algılarının hangi temel faktörler altında toplandığını ortaya koyar.

Yapılan faktör analizleri sonucunda, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygun bir şekilde yeniden yapılandığı veya doğrulandığı tespit edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğine güçlü kanıtlar sunarak, ölçülen boyutların teorik çerçeve ile uyumlu olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Likert Tipi Ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak verilmiştir. Tipik olarak 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan okul öncesi (anasınıfı) ve ilkokul (sınıf) öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği (Self-report scale). Katılımcılar, mesleki yeterliklerine ilişkin maddeleri önceden belirlenmiş bir derecelendirme sistemine göre değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen öz-yeterliği, pedagoji, sınıf yönetimi, mesleki gelişim, Likert ölçeği, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Burcu ÇABUK)

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi (Tahmini Bağlı Kuruluş)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanan bir makale aracılığıyla Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak sorumlu yazar Burcu ÇABUK’tan resmi izin alınması önerilir. Ölçeğin kullanımına ilişkin herhangi bir ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2017‘dir. Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişilebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: anasinifi-ve-sinif-ogretmenlerinin-mesleki-yeterliklerine-iliskin-algi-duzeyleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çabuk, B., ve Alisinanoğlu, F. (2017). Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine İlişkin Algı Düzeyleri Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 196-212. DOI: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.305947

Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine İlişkin Algı Düzeyleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Çabuk ve Alisinanoğlu (2017) tarafından yayınlanan makalenin incelenmesi gerekmektedir.