Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri

Özet

Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri (KİSGE), bireylerin psikososyal gelişimlerini ve uyum düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir araçtır. Bu ölçek, 2010 yılında Diğdem Müge Siyez tarafından Türk üniversite öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak Türkçeye uyarlanmıştır. KİSGE, temel olarak bireyin Kişilik Sistemi, Algılanan Çevre Sistemi ve Davranış Sistemi olmak üzere üç ana boyuttaki işlevselliğini değerlendirir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, özellikle geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir ve üniversite popülasyonunda kullanıma uygun olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri, Kişilik, Sosyal Gelişim, Uyarlama, Üniversite Öğrencisi, Psikometrik Özellikler, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Diğdem Müge Siyez

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri’nin (KİSGE) Türk kültürüne uyarlanmasını gerçekleştirmek ve üniversite öğrencileri üzerindeki psikometrik niteliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemektir. Ölçek, özellikle genç yetişkinlik dönemindeki bireylerin uyum ve gelişim süreçlerindeki sağlıklı ve sorunlu davranış örüntülerini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını belirlemek için kapsamlı istatistiksel analizleri içermiştir. Bu, psikolojik ölçme araçlarının farklı kültürel bağlamlarda güvenilir ve geçerli sonuçlar verebilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri, bireyin psikososyal işlevselliğini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, üç ana sistem ve bu sistemlerin alt boyutlarından oluşur:

• Kişilik Sistemi Boyutu: Bireyin içsel özelliklerini ve duygusal düzenleme kapasitesini kapsar.
• Algılanan Çevre Sistemi Boyutu: Bireyin sosyal çevresini (aile, arkadaşlar, okul) nasıl algıladığını ve bu çevreden aldığı desteği değerlendirir.
• Davranış Sistemi Boyutu: Bireyin sergilediği gözlemlenebilir davranışları, hem sağlıklı uyum davranışlarını hem de problemli davranışları içerir.

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla bireyin genel uyum düzeyini, sorunlu davranış eğilimlerini (Problemli Davranış İndeksi) ve sağlıklı gelişim göstergelerini (Sağlıklı Davranış İndeksi) ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin iki ana bileşeni olan Problemli Davranış İndeksi ve Sağlıklı Davranış İndeksi için ayrı ayrı sunulmuştur.

Problemli Davranış İndeksi için uyum indeksi değerleri şu şekildedir: X² =624.50, serbestlik derecesi (df)=258, p<.001. Uyum iyiliği oranları ise X²/df=2.41; GFI=.95; AGFI=.93; SRMR=0.05 olarak bulunmuştur. Bu değerler, modelin veriyle mükemmel düzeyde bir uyum gösterdiğini işaret etmektedir (özellikle GFI ve AGFI değerlerinin .90 üzerinde olması ve SRMR değerinin .08 altında olması kabul edilebilir uyumu göstermektedir).

Sağlıklı Davranış İndeksi için uyum indeksi değerleri ise: X² =169.10, df=53, p<.001. Uyum iyiliği oranları X²/df=3.19; GFI=.92; AGFI=.90; SRMR=0.06 şeklindedir. Her iki indeks için elde edilen DFA sonuçları, ölçeğin orijinal teorik yapısının Türk üniversite öğrencisi örnekleminde doğrulandığını ve ölçeğin yapı geçerliğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Güvenirlik katsayıları, ölçeğin boyutlarına göre farklılık göstermektedir.

Elde edilen Cronbach Alfa katsayıları şöyledir:

• Kişilik Sistemi Boyutu: .63 ile .88 arasında değişmektedir. Bu aralık, alt boyutların büyük çoğunluğunun kabul edilebilir veya iyi düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Algılanan Çevre Sistemi Boyutu: .44 ile .84 arasında değişmektedir. Bu boyutta bazı alt faktörlerin iç tutarlılık katsayısı nispeten düşük (.44) çıkmıştır, bu durum çevresel algıların ölçümündeki değişkenliği veya kültürel adaptasyonun gerektirdiği ek incelemeleri işaret edebilir.
• Davranış Sistemi Boyutu: .74 ile .96 arasında değişmektedir. Bu sonuçlar, davranış sistemini ölçen alt boyutların yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir ölçümler sunduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri’nin Türk üniversite öğrencileri üzerindeki uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal modelini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin temel aldığı teorik yapının, toplanan verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemek için hayati önem taşır.

Analizlerde kullanılan temel uyum indeksleri ve kabul kriterleri şunlardır:

• Ki-Kare / Serbestlik Derecesi Oranı (X²/df): Problemli Davranış İndeksi için 2.41 ve Sağlıklı Davranış İndeksi için 3.19 olarak hesaplanmıştır. Bu oranların 5’in altında (tercihen 3’ün altında) olması iyi uyumu gösterir.
• Uyum İyiliği İndeksi (GFI): Her iki indeks için de .92 ve üzeri değerler (Problemli: .95; Sağlıklı: .92) elde edilmiştir, bu da yüksek uyumu temsil eder.
• Ayarlanmış Uyum İyiliği İndeksi (AGFI): Her iki indeks için de .90 ve üzeri değerler (Problemli: .93; Sağlıklı: .90) elde edilmiştir.
• Kök Ortalama Kare Hata Yaklaşımı (SRMR): Her iki indeks için de .08’in altında değerler (Problemli: 0.05; Sağlıklı: 0.06) elde edilmiştir, bu da modelin mükemmel uyumunu destekler.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi (Kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen psikometrik envanterlerin standart formatıdır)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması yapılmıştır)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Yaklaşık 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Türk Üniversite Öğrencileri örneklemi üzerinde çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Gelişim Envanteri, Psikososyal Uyum, Uyum İndeksi, Faktör Yapısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki veya güncel kurumu dikkate alınarak.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin kullanım ve uygulamasına ilişkin detaylı izinler için sorumlu yazar Diğdem Müge Siyez ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Akademik araştırmalar için genellikle ücretsiz erişim, ticari kullanım için izin gerektirebilir.

Test Yılı: Uyarlama ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayın yılı 2010‘dur.

Referanslar

Siyez, D. M. (2010). Türk Üniversite Öğrencileri Üzerinde Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri’nin geçerlik ve güvenirliği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 233-251.

Bu çalışmanın orijinal akademik makalesine şu bağlantıdan erişilebilir: jss.gantep.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: kisilik-ve-sosyal-gelisim-envanteri-toad.pdf

Kişilik ve Sosyal Gelişim Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam metnine, yukarıda belirtilen referans makaleden veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek ulaşılabilir.