Kişilerarası Yetkinlik Ölçeği-Kısa Formu

Özet

Kişilerarası Yetkinlik Ölçeği-Kısa Formu (KİYÖ-KF), bireylerin sosyal etkileşimlerdeki yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikolojik testin uyarlama çalışmasıdır. Şahin ve Gizir (2013) tarafından Türkçe’ye uyarlanan bu kısa form, orijinal ölçeğin temel bileşenlerini koruyarak daha pratik bir kullanım sunmayı hedefler. Ölçek toplam 25 maddeden oluşmakta olup, beş faktörlü yapıya sahiptir ve bu faktörler, bireylerin ilişki başlatma, duygusal destek sağlama, etki bırakma, kendini açma ve çatışma yönetimi gibi temel sosyal becerilerini kapsamaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türk örneklemi üzerinde yapılan çalışmalarla kanıtlanmış olup, yüksek düzeyde iç tutarlığa ve yapısal geçerliğe sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası yetkinlik, kısa form, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, uyarlama, psikometri, sosyal beceriler.

Yazarlar

Ezgi Ekin Şahin, Cengiz Akif Gizir

Amaç

Kişilerarası Yetkinlik Ölçeği-Kısa Formu’nun temel amacı, bireylerin sosyal çevreleriyle başarılı ve etkili bir şekilde etkileşim kurma becerilerini kapsayan kişilerarası yetkinlik düzeylerini hızlı ve güvenilir bir biçimde değerlendirmektir. Bu kısa form, özellikle geniş örneklemlerde veya zaman kısıtlı araştırmalarda orijinal uzun formun yerine geçebilecek, psikometrik açıdan sağlam bir alternatif sunmak için uyarlanmıştır.

Ölçek, klinik ve eğitim ortamlarında bireylerin sosyal beceri eksikliklerini veya güçlü yönlerini belirlemede kullanılabilir, böylece hedeflenmiş müdahale programlarının geliştirilmesine yardımcı olabilir. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak Türk diline ve sosyal normlarına uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir kavram olan kişilerarası yetkinlik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bireyin sosyal hedeflerine ulaşma kapasitesi ve aynı zamanda bu süreçte ilişkisel uygunluğu sürdürebilme becerisi olarak tanımlanır. KİYÖ-KF, bu karmaşık yapıyı beş spesifik alt boyutta incelemektedir.

Bu beş alt boyut, bireyin sosyal etkileşimlerdeki başarısını oluşturan kritik davranış ve tutumları temsil eder: ilişki başlatma (yeni ilişkiler kurma becerisi), duygusal destek (başkalarına empati ve yardım sunma), etki bırakma (sosyal ortamlarda olumlu izlenim yaratma), kendini açma (uygun kişisel bilgileri paylaşma) ve çatışma yönetimi (anlaşmazlıkları yapıcı bir şekilde çözme).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan faktör analizi sonuçları, Kişilerarası Yetkinlik Ölçeği-Kısa Formu’nun beklenen teorik yapıyı desteklediğini göstermiştir. Yapılan analizler, ölçeğin beş farklı faktörden oluştuğunu doğrulamıştır. Bu faktörler, ölçeğin ölçtüğü geçerlik yapısının kuramsal olarak belirlenen boyutlarla örtüştüğünü kanıtlamaktadır.

Beş faktörlü yapı, Kişilerarası Yetkinliğin çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır: İlişki Başlatma, Duygusal Destek, Etki Bırakma, Kendini Açma ve Çatışma Yönetimi. Bu bulgular, ölçeğin Türk kültüründe kişilerarası yetkinliğin farklı yönlerini ayrıştırarak ölçebilme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

KİYÖ-KF’nin iç tutarlığı, Cronbach alfa güvenirlik katsayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Bütün ölçek için hesaplanan genel güvenirlik katsayısı değeri .87 olarak saptanmıştır ki bu, sosyal bilimler araştırmaları için oldukça kabul edilebilir bir değerdir.

Faktörlerin ayrı ayrı iç tutarlıkları incelendiğinde, Cronbach alfa değerlerinin .74 (Kendini Açma faktörü) ile .83 (Çatışma Yönetimi faktörü) arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin hem genel olarak hem de alt boyutlar bazında tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini işaret eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme ve uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi, 25 maddelik kısa formun temel yapısını belirlemiştir. Analizler sonucunda, Kişilerarası Yetkinlik yapısını temsil eden beş temel faktörün varlığı doğrulanmıştır. Bu faktörler ve içerdikleri yetkinlik alanları aşağıda listelenmiştir:

• İlişki Başlatma: Yeni sosyal etkileşimlere girme ve tanışma becerileri.
• Duygusal Destek: Başkalarına duygusal yardım ve anlayış sunma kapasitesi.
• Etki Bırakma: Sosyal ortamlarda başkaları üzerinde arzu edilen bir izlenim yaratma yeterliliği.
• Kendini Açma: İlişkinin doğasına uygun düzeyde kişisel bilgi ve duygu paylaşımı.
• Çatışma Yönetimi: Anlaşmazlık durumlarında yapıcı ve çözüm odaklı yaklaşımlar sergileme.

Bu beş faktörlü yapı, ölçeğin kişilerarası yetkinliğin farklı bileşenlerini bağımsız ve anlamlı bir şekilde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 25 maddelik, beş faktörlü yapıya sahip kısa form.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği. (Genellikle “Hiç uygun değil”den “Tamamen uygun”a kadar derecelendirilir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Uyarlama çalışması genellikle bu popülasyon üzerinde gerçekleştirilmiştir.)

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türk yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

KİYÖ-KF, sosyal yeterlilik, psikometrik özellikler, ilişki başlatma, çatışma yönetimi, duygusal destek, öz bildirim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ezgi Ekin Şahin

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kisilerarasi-yetkinlik-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Şahin, E. E., & Gizir, C. A. (2013). Kişilerarası yetkinlik ölçeği-Kısa formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9 (3), 144-158.

Kişilerarası Yetkinlik Ölçeği-Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım ve maddelerin temini için sorumlu yazar (Ezgi Ekin Şahin) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.