Kişilerarası Problemler Envanteri

Özet

Kişilerarası Problemler Envanteri (KPE), bireylerin yaşadığı spesifik kişilerarası zorlukları ve sıkıntıları ölçmek amacıyla geliştirilmiş, uluslararası alanda tanınan bir psikolojik ölçektir. Sunulan bu giriş, Miray Akyunus ve T. Gençöz tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen, orijinal envanterin uyarlama çalışmasına dayanmaktadır. Bu çalışma, özellikle kısa formunun psikometrik özelliklerini incelemiş, ölçeğin Türkçe popülasyonda güvenilirliğini ve geçerliğini araştırmıştır. KPE, kişilerarası davranışların Döngüsel Model (Circumplex) çerçevesinde değerlendirilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası Problemler Envanteri, Kişilerarası Döngüsel Model, Uyarlama, Kısa Form, Psikopatoloji, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Miray Akyunus, T. Gençöz

Amaç

Kişilerarası Problemler Envanteri‘nin temel amacı, bireylerin sosyal ilişkilerinde yaşadığı tekrarlayan ve sıkıntıya yol açan sorunları sistematik olarak değerlendirmektir. Bu problemler genellikle aşırıya kaçan ya da eksik kalan kişilerarası davranış kalıplarını içerir. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında, bireylerin terapötik hedeflerini belirlemede ve tedavi ilerlemesini takip etmede kritik bir rol oynamaktadır.

Akyunus ve Gençöz (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal envanterin Döngüsel Ölçeklerinin kısa formunun Türkçe kültürde geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını saptamaktır. Bu çalışma, özellikle Türkçe konuşan yetişkin popülasyon için klinik psikoloji araştırmalarına önemli bir katkı sağlamıştır.

Yapı

Kişilerarası Problemler Envanteri, temelde Kişilerarası Döngüsel Model üzerine kurulmuştur. Bu model, kişilerarası davranışları iki temel eksen etrafında organize eder: Ajanlık (Agency) ve Komünyon (Communion). Ajanlık ekseni baskınlık (dominance) ve edilgenlik (submission) boyutlarını kapsarken; Komünyon ekseni sevgi (love/affiliation) ve nefret (hate/hostility) boyutlarını temsil eder.

Ölçek maddeleri, bu iki eksenin kombinasyonundan türetilen sekiz farklı oktant (veya alt ölçek) etrafında gruplandırılmıştır. Bu oktantlar, bireyin “çok fazla” ya da “çok az” sergilediği spesifik sorunlu davranışları ölçer. Örneğin, aşırı itaatkârlık veya aşırı kontrol etme isteği gibi sorunlar bu yapı içerisinde değerlendirilir.

Geçerlik

Akyunus ve Gençöz’ün (2016) çalışması, Kişilerarası Problemler Envanteri kısa formunun yapısal geçerlik özelliklerini incelemiştir. Yapısal geçerliğin incelenmesi genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yoluyla gerçekleştirilir ve ölçeğin teorik Döngüsel Model yapısını ne ölçüde yansıttığı araştırılır.

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan makale (Akyunus & Gençöz, 2016) bu psikometrik çalışmanın bir parçası olarak geçerlik analizlerini içermektedir. Bu analizler, kısa formun Türkçe versiyonunun, kişilerarası sorunları Döngüsel Model çerçevesinde ölçme yeteneğini destekleyen bulgular sunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçekten elde edilen puanların tutarlılığını ve istikrarını değerlendirir. Uyarlama çalışmasında, kısa formun iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Bu çalışma, ölçeğin sekiz alt ölçeği için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık değerleri elde edildiğini göstermiştir, bu da Türkçe kısa formunun kişilerin kişilerarası sorunlarını tutarlı bir şekilde ölçebileceğini işaret etmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanım için yeterli psikometrik özelliklere sahip olduğunu teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Kişilerarası Problemler Envanteri’nin kısa formunun faktör yapısı, uyarlama çalışmasında incelenen temel konulardan biridir. Ölçeğin teorik arka planı, maddelerin iki temel eksen (Ajanlık ve Komünyon) etrafında düzenlenmiş sekiz faktörlü (oktant) bir yapıyı ortaya koymasını gerektirir.

Türkçe kısa formun faktör analizi, orijinal Döngüsel Ölçekler yapısının Türk kültüründe de büyük ölçüde korunduğunu doğrulamayı amaçlamıştır. Bu analizler, sekiz oktantın (örneğin, soğuk/uzak, iddialı/baskın, utangaç/çekingen) birbirinden ayırt edilebilir olduğunu ve bu faktörlerin kişilerarası sorun alanlarını temsil ettiğini göstermiştir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kısa Form Envanter (Muhtemelen 32 veya 48 maddelik versiyon)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon örneklemi üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Inventory). Cevaplar, bireyin yaşadığı sıkıntının derecesine göre derecelendirilir.

Anahtar Kelimeler

KPE, Döngüsel Model, Klinik Psikoloji, Öz Bildirim, Güvenirlik, Geçerlik, Psikoterapi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Miray Akyunus)

Correspondence Address: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar/çevirmen ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırmalar için telif hakkı sahiplerinden (orijinal ve uyarlayan) izin alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Akyunus, M. ve Gençöz, T. (2016). Kişilerarası Problemler Envanteri Döngüsel Ölçekleri kısa formu psikometrik özellikleri: Bir güvenirlik ve geçerlik çalışması. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 29(1), 36-48.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kisilerarasi-problemler-envanteri-toad.pdf

İlgili DOCX dosyası buradan indirilebilir: kisilerarasi-problemler-envanteri-toad.docx

İkinci bir PDF belgesi buradan indirilebilir: kisilerarasi-problemler-envanteri-toad.pdf

Kişilerarası Problemler Envanterinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanıcının maddeleri görmek için yukarıda belirtilen PDF veya DOCX dosyalarını indirmesi gerekmektedir.)