Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği

Özet

Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği, 2019 yılında Özgür Salih Kaya tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin affetme eğilimlerini ve davranışlarını kişilerarası ilişkiler bağlamında güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek geliştirme çalışması, affetmenin sağlıklı bir ilişkinin sürdürülmesindeki rolünü vurgulamakta ve bireylerin karşılaştıkları anlaşmazlıklar veya incinmeler karşısında gösterdikleri bilişsel ve duygusal tepkileri değerlendirmektedir. Bu araç, özellikle pedagojik ve psikolojik araştırmalarda, ilişki kalitesi ve çatışma çözümü becerilerinin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Affetme, Kişilerarası İlişkiler, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Empati, Çatışma Çözümü.

Yazarlar

Özgür Salih KAYA

Amaç

Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği’nin temel amacı, Türkiye bağlamında, bireylerin yakın ilişkilerinde karşılaştıkları haksızlık, incinme veya anlaşmazlık durumlarında sergiledikleri affetme düzeylerini ve eğilimlerini belirlemektir. Bu araç, affetme sürecinin bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını kapsayarak, bireylerin olumsuz deneyimleri aşma ve ilişkilerini onarma kapasitelerini ölçmeyi hedefler. Ölçek, özellikle akademik çalışmalarda ve psikolojik danışmanlık süreçlerinde, affetme becerisinin gelişimini izlemek ve müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için kritik bir araç sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki affetme yapısını kişilerarası bağlamda ele almaktadır. Bu yapı, sadece intikam arzusundan vazgeçmeyi değil, aynı zamanda olumlu duygusal tepkileri (örneğin, şefkat, merhamet) geliştirmeyi ve ilişkiyi yeniden inşa etme inancını içermektedir. Ölçek maddeleri incelendiğinde, temel olarak üç ana bileşene odaklandığı görülmektedir:

• Bilişsel Yeniden Yapılandırma: Karşıdaki kişinin hatalarını zamanla unutabilme ve durumu rasyonel bir perspektiften değerlendirebilme yeteneği (Örn: “Karşımdakinin hatalarını zamanla unutabilirim.”).
• Duygusal Tepki ve Empati: Yaşanan olumsuzluklara rağmen, olayın kaynağını araştırma ve durumlara empati kurarak yaklaşma eğilimi (Örn: “Kişilerarası ilişkilerde yaşadığım tüm olaylara empati kurarak yaklaşırım.”).
• İlişkiye Bağlılık ve İyileşme İnancı: En derin incinme anlarında bile ilişkinin düzeleceğine ve anlaşmazlıkların üstesinden gelinebileceğine dair güçlü inanç (Örn: “En fazla incindiğim durumlarda bile ilişkilerimin düzeleceğine inanırım.”).

Geçerlik

Kaya (2019) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin geçerliğini sağlamak amacıyla çeşitli psikometrik analizler kullanılmıştır. Ölçek maddelerinin ölçmek istedikleri yapıyı ne derece temsil ettiğini gösteren yapı geçerliği çalışmaları temel alınmıştır. Geliştirme aşamasında, faktör analizi teknikleri (genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu test edilmiştir.

Yapı geçerliği bulguları, ölçeğin tek bir genel affetme boyutunu mu yoksa affetmenin alt boyutlarını mı ölçtüğünü ortaya koyar. Ayrıca, ayırt edici geçerlik ve yakınsak geçerlik analizleri de (diğer ilgili veya ilgisiz ölçeklerle korelasyonlar) ölçeğin geçerliğini desteklemek için kullanılmış olmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği ile belirlenmiştir. Geliştirme çalışmalarında elde edilen iç tutarlılık katsayısının yüksek olması, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Yüksek güvenirlik değerleri, aracın ölçtüğü özelliğin zaman içinde istikrarlı olduğunu ve rastgele hatalardan nispeten arınmış olduğunu işaret eder.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiş olsa da, akademik bir ölçek geliştirme çalışmasının standartları gereği, Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği’nin yüksek düzeyde iç tutarlılık (genellikle Cronbach Alfa > 0.70) sergilediği varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin araştırma ortamlarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğinin temel göstergesidir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin kritik bir adımı olan faktör analizi, Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin maddelerinin kaç faktör altında toplandığı ve bu faktörlerin affetme yapısını ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır.

Genellikle önce Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yüklerinin incelenmesi ve faktör sayısının belirlenmesi, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modelle uyumunun doğrulanması metodolojisi izlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin kişilerarası affetmeyi ölçen sağlam ve yorumlanabilir bir alt yapıya sahip olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi eksiktir).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle yetişkin ve yükseköğretim öğrencileri, makalenin yayınlandığı dergi alanı göz önüne alındığında).

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve Yetişkinlik (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya geniş bir yetişkin örneklem üzerinde gerçekleştirilir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği. Katılımcılar, kişilerarası ilişkilerdeki affetme eğilimlerini yansıtan ifadelere ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Ölçek, Psikometri, Öz Bildirim, Affetme Becerisi, İlişki Kalitesi, Empati, Çatışma Yönetimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir (Sorumlu Yazar: Özgür Salih KAYA).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayınlanan akademik bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı için yazarın izni gerekebilir, ancak akademik amaçlı kullanımlarda genellikle referans gösterilerek kullanıma açıktır. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif ücretleri hakkında bilgi verilmemiştir. Testin geliştirme ve yayın yılı 2019‘dur.

Kaynaklar

Kaya, Ö. S. (2019). Kişilerarası ilişkilerde affetme ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 18(3), 1244-1259.

Makalenin orijinal bağlantısı: ilkogretim-online.org.tr

Ölçek geliştirme makalesinin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: kisilerarasi-iliskilerde-affetme-olcegi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kişilerarası İlişkilerde Affetme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• 1. Affetme sağlıklı bir ilişkinin olmazsa olmazıdır.
• 4. Karşımdakinin hatalarını zamanla unutabilirim.
• 7. Kişilerarası ilişkilerimde sorun yaşadığımda bunun kaynağını araştırırım.
• 9. Kişilerarası ilişkilerde yaşadığım tüm olaylara empati kurarak yaklaşırım.
• 12. Kişilerarası ilişkilerde zamanla tüm anlaşmazlıkların üstesinden gelebileceğime inanırım.
• 14. En fazla incindiğim durumlarda bile ilişkilerimin düzeleceğine inanırım.