Affetme Kararı Ölçeği

Özet

Affetme Kararı Ölçeği, bireylerin bir haksızlığa uğradıktan sonra, bu haksızlığı yapan kişiye karşı duydukları olumsuz duygusal tepkilerden bağımsız olarak, bilişsel ve davranışsal düzeyde affetme eylemini gerçekleştirme kararını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçek, orijinal yapısının Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerliğini ve güvenirliğini test etmek üzere uyarlama çalışması ile kullanıma sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması, 2018 yılında Ekşi, Parlak ve Demir-Celayir tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, affetmenin duygusal boyutundan ziyade, affetmeye yönelik niyet ve davranışsal kararlılık boyutuna odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Affetme, Karar, Psikolojik Ölçek, Sosyal Psikoloji, Ölçek Uyarlaması, Bilişsel Affetme

Yazarlar

Hasan Ekşi, Simel Parlak, Gülsüm Demir-Celayir

Amaç

Affetme Kararı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin maruz kaldıkları bir zarara veya haksızlığa rağmen, faile karşı kin tutmayı bırakma ve olumlu bir ilişki kurma potansiyelini içeren affetme kararını ne ölçüde aldıklarını veya almaya eğilimli olduklarını tespit etmektir. Bu ölçek, affetmenin sadece duygusal bir süreç olmadığını, aynı zamanda yüksek düzeyde bilişsel kontrol ve davranışsal niyet gerektiren bir seçim olduğunu vurgular.

Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak farklı bir bağlam olan Türkiye’de geçerli ve güvenilir sonuçlar üretip üretmediğini belirlemeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türk kültürü bağlamında affetme süreçleri ve müdahale programlarının etkinliği bilimsel olarak değerlendirilebilir hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki affetme yapısının bilişsel ve davranışsal bileşenini ölçmektedir. Affetme, genellikle iki ana bileşenle incelenir: Duygusal Affetme (negatif duygusal tepkilerin azalması) ve Karar Affetme (davranışsal olarak affetme eylemini seçme). Affetme Kararı Ölçeği, bu ayrımda özellikle ikinci bileşene, yani kişinin bilinçli olarak affetmeyi seçme ve bu karara yönelik eylemleri başlatma eğilimine odaklanır.

Bu yapı, bireyin geçmişteki zararlı olayı zihinsel olarak yeniden çerçevelemesi, mağduriyet rolünden uzaklaşması ve faile karşı gelecekteki davranışlarını yeniden düzenlemesi gibi karmaşık sosyal bilişsel süreçleri yansıtır. Ölçek, klinik ve danışmanlık ortamlarında affetme terapilerinin etkinliğini ölçmek için kritik bir araçtır.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair detaylı bir bilgi sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışması (Ekşi, Parlak ve Demir-Celayir, 2018) kapsamında, Türkçe formunun yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla muhtemelen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmış olmalıdır.

Uyarlama sürecinde ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapıyla ilişkili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, empati, kin tutma eğilimi, yaşam doyumu) korelasyonlarına bakılarak ölçüt bağıntılı geçerlik ve yapı geçerliği incelenmiş olmalıdır. Bu tür çalışmaların detayları, ilgili kongre bildirisinde veya yayınlanmış tam metin makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte ölçeğin güvenirlik çalışmalarına dair detaylı bir bilgi mevcut değildir. Ancak standardizasyon sürecinin bir parçası olarak, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığı büyük ihtimalle Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki stabilitesini değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik katsayısının da hesaplanmış olması beklenir. Bu psikometrik değerler, ölçeğin bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılması için temel teşkil eder.

Faktör Analizi

Affetme Kararı Ölçeği’nin orijinal yapısının tek faktörlü veya çok faktörlü olup olmadığı, adaptasyon sürecinde faktör analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında, Türkçe formunun faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olup olmadığını görmek amacıyla analizler yapılmıştır.

Genellikle, bu tür karar verme odaklı ölçeklerde, affetmeye yönelik genel bir kararlılık eğilimini yansıtan tek bir baskın faktör bulunması yaygındır. Türk kültürüne özgü farklılıklar varsa, bu durum faktör analizleri sırasında yeni faktörlerin ortaya çıkmasına veya orijinal yapının değişmesine neden olabilir. Ancak, uyarlama ekibinin temel hedefi, orijinal ölçeğin faktör yapısını korumaktır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak tipik bir Likert tipi derecelendirme formatına sahip olduğu varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Popülasyon

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçeğin uygulandığı örneklem detayları uyarlama çalışmasının tam metninde yer almaktadır.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim (self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formudur.

Anahtar Kelimeler

Karar Verme, Bağışlama, Psikometri, Ruh Sağlığı, Bilişsel Süreçler

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Simel Parlak için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı için yazar Simel Parlak ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Sorumlu Yazar: Simel Parlak.

Kaynaklar

Ekşi, H., Parlak, S. ve Demir-Celayir, G. (2018, Mayıs). Affetme Kararı Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması. 1. Uluslararası Eğitimde Yeni Arayışlar Kongresi’nde sunulan bildiri, İstanbul.

Ölçek ile ilgili orijinal PDF ve DOC dosyaları aşağıdadır:

• PDF Dosyası: affetme-karari-olcegi-toad.pdf
• DOC Dosyası: affetme-karari-olcegi-toad.doc

Affetme Kararı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte sunulamamaktadır.