Evlilikte Gücenme Durumunda Affetme Ölçeği

Öz

Evlilikte Gücenme Durumunda Affetme Ölçeği, evlilik ilişkilerinde eşin neden olduğu belirli bir gücenme veya haksızlık durumu karşısında bireyin gösterdiği affetme düzeyini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Zülal Erkan tarafından 2015 yılında, Batı kültüründe geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türk kültürel bağlamına adaptasyonu (uyarlanması) yoluyla bilim dünyasına kazandırılmıştır. Ölçek, eşler arasındaki çatışma ve gücenme durumlarının ardından ortaya çıkan duygusal ve bilişsel tepkileri spesifik olarak değerlendirmeyi hedefler. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan yetişkinler arasında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Uyarlama süreci, dilsel eşdeğerlik, kültürel uygunluk ve psikometrik özelliklerin incelenmesini içermiştir. Bu sayede, evlilik danışmanlığı ve ilişki terapisi alanlarında affetme süreçlerini incelemek isteyen araştırmacılar ve klinisyenler için önemli bir kaynak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Evlilik, Gücenme, Affetme, Ölçek Uyarlaması, İlişki Terapisi, Psikometri, Sosyal Davranış.

Yazarlar

Zülal Erkan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, evlilik veya uzun süreli partnerlik ilişkilerinde, bir eşin diğerine karşı yaptığı spesifik ve tanımlanmış bir haksızlık veya gücendirici davranış sonrası mağdur eşin yaşadığı affetme sürecini ve düzeyini ölçmektir. Ölçek, genel affedicilikten ziyade, belirli bir olaya odaklanan durumsal affetmeyi değerlendirir.

Ölçek, Türk kültürü bağlamında evli bireylerin affetme eğilimlerini ve bu eğilimlerin ilişki kalitesi, memnuniyeti ve uzun ömürlülüğü üzerindeki etkilerini araştırmacılar için ölçülebilir hale getirmeyi amaçlamaktadır. Zülal Erkan’ın 2015 yılındaki çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de sürdürülebilir olduğunu kanıtlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Evlilikte Gücenme Durumunda Affetme Ölçeği, affetmenin çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayar ve genellikle bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri ölçer. Ölçek, mağdur eşin, eşinin yaptığı haksız eylem sonrasında yaşadığı olumsuz duyguları ve düşünceleri azaltma ve bu kişiye karşı olumlu duygular geliştirme sürecini ölçmeyi temel alır.

Ölçek, genellikle affetmenin iki temel yönüne odaklanır: Pozitif Yaklaşım (Affedici tepkiler, eşe karşı anlayış ve olumlu duygular) ve Negatif Kaçınma/İntikam Arzusu (Eşten kaçınma, olayı hatırlatma eğilimi ve intikam alma isteğinin azalması). Bu boyutlar, evlilikteki affetmenin karmaşık doğasını yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin geçerlik (validity) analizleri titizlikle yürütülmüştür. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren kritik bir psikometrik özelliktir.

Zülal Erkan’ın (2015) çalışmasında yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve/veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinalindeki faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve maddelerin teorik yapıya uygun bir şekilde yüklendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçeğin diğer ilişkili yapılarla (örneğin, evlilik doyumu, genel affedicilik, çatışma çözme becerileri) olan korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik ve benzer geçerlik kanıtları sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamana yayılan tutarlılığını ve içsel tutarlılığını değerlendirmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçüm hatalarının düşük olduğunu ve ölçeğin kararlı sonuçlar verdiğini gösterir.

Adaptasyon çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Bu katsayılar genellikle kabul edilebilir düzeyde yüksek çıkmıştır, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Güvenirlik analizleri, ölçeğin Türk evli bireylerden alınan yanıtlarda kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Evlilikte Gücenme Durumunda Affetme Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlaması sırasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının (genellikle iki veya üç faktörlü) Türk verilerinde de doğrulandığını göstermiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), toplanan verilerin orijinal teorik model ile ne kadar uyumlu olduğunu belirlemede kullanılmıştır. Uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA), modelin Türk örneklemine mükemmel veya iyi düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu, ölçeğin affetme yapısını uluslararası standartlara uygun bir biçimde ölçtüğünü teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation of the Marital Offence-Specific Forgiveness Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi bir ölçek kullanır, ancak bu adaptasyon için spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Evli Bireyler

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş üstü evli bireyler)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan ve aktif bir evlilik ilişkisi sürdüren yetişkinler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılardan, eşlerinin kendilerine karşı yaptığı belirli bir gücendirici olayı düşünmeleri ve bu olaya yönelik affetme tepkilerini değerlendirmeleri istenir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: evlilikte-gucenme-durumunda-affetme-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Affetme, Evlilik Doyumu, İlişki Kalitesi, Psikolojik Ölçek, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için izinler, sorumlu yazar Zülal Erkan ile iletişime geçilerek sağlanabilir. Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçek ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak spesifik izinler için yazarla doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Erkan, Z. (2015). Adaptation of the Marital Offence-Specific Forgiveness Scale for use in a Turkish cultural context. Social Behavior and Personality, 43 (7), 1057–1070.

Evlilikte Gücenme Durumunda Affetme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta bu formatta sunulmamıştır. Maddeler için yayımlanan bilimsel makaleye (Erkan, 2015) başvurulması gerekmektedir.