Kişilerarası Çekicilik Ölçeği

Özet

Kişilerarası Çekicilik Ölçeği (KÇÖ), 2015 yılında Erkan Yaman tarafından geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireyler arasındaki çekicilik düzeyini çok boyutlu bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Toplam 45 maddeden ve dört alt boyuttan oluşan KÇÖ, psikolojideki kişilerarası çekicilik (Interpersonal Attraction) yapısının çeşitli bileşenlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır ve geçerlik ile güvenirlik çalışmaları yapılarak psikometrik yeterliliği kanıtlanmıştır. Ölçek, özellikle sosyal psikoloji ve iletişim bilimleri alanlarında bireylerin çekicilik algılarını araştırmada kullanılan önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası Çekicilik, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Fiziksel Görünüm, Kişisel Özellikler, Görme Sıklığı, Değerler, Psikometri.

Yazarlar

Erkan Yaman

Amaç

Kişilerarası Çekicilik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin diğer insanlara yönelik duydukları çekicilik düzeyini ve bu çekiciliğin altında yatan faktörleri psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Ölçek, bu karmaşık yapının dört temel alt boyutunu ayrı ayrı değerlendirerek, kişilerarası ilişkilerin dinamiklerini anlamaya katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Bu ölçek geliştirme çalışması, alanyazına özgün, kültürel bağlama uygun bir araç kazandırmış ve özellikle sosyal psikoloji alanındaki araştırmacılara pratik bir ölçüm imkanı sunmuştur. Ölçek, bireyin çekicilik algısını nesnel ve yapılandırılmış bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

Yapı

Kişilerarası Çekicilik Ölçeği, kişilerarası çekicilik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireylerin başkalarına karşı geliştirdikleri olumlu tutum ve eğilimleri ifade eder. Ölçek, kuramsal olarak belirlenen dört farklı alt boyutu içermektedir:

• Fiziksel Görünüm: Bireyin dışsal özelliklerinin çekicilik üzerindeki etkisi ve önemi.
• Kişisel Özellikler: Mizah, zeka, dürüstlük gibi karakter özelliklerinin ve içsel niteliklerin çekicilik üzerindeki etkisi.
• Görme Sıklığı: Temas sıklığının ya da yakınlığın çekiciliği artırma potansiyeli (Yakınlık Prensibi).
• Değerler: Ortak ilgi alanları, inançlar ve yaşam değerlerinin uyumunun çekicilik üzerindeki etkisi.

Ölçek, toplam 45 madde ile bu dört alt boyutu kapsamlı bir şekilde sorgulamaktadır ve her bir boyutun çekicilik algısına katkısı ayrı ayrı incelenebilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen uyum indeksi değerleri, ölçeğin dört faktörlü yapısının teorik modele yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Bu uyum indeksleri ve sonuçları şunlardır:

• Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası (RMSEA): .068
• Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI): .88
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): .90
• Artışlı Uyum İndeksi (IFI): .90
• Göreli Uyum İndeksi (RFI): .96
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): .92
• Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI): .90

Elde edilen bu değerler, özellikle CFI, IFI, GFI ve AGFI değerlerinin .90 ve üzerinde olması, kuramsal modelin gözlemlenen verilerle kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamaktadır. RMSEA değeri olan .068 ise modelin iyi bir uyuma sahip olduğunu göstermekte ve ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlık katsayıları (Cronbach Alfa) ve madde analizi yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlık güvenirlik katsayıları, ölçeğin alt boyutları için oldukça yeterli bulunmuştur:

• Fiziksel Görünüm alt boyutu için: .77
• Kişisel Özellikler alt boyutu için: .74
• Görme Sıklığı alt boyutu için: .81
• Değerler alt boyutu için: .74

Bu iç tutarlık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık sergilediğini göstermektedir. Ayrıca, madde analizi sonucunda alt ölçeklerin madde toplam puan korelasyonlarının .40 ile .72 arasında değiştiği görülmüştür, bu da maddelerin genel ölçek puanına anlamlı katkı sağladığını ve yeterli ayırt ediciliğe sahip olduğunu işaret etmektedir. Raporlanan diğer güvenirlik katsayıları (fiziksel görünüm için .38, kişisel özellikler için .42, görme sıklığı için .60 ve değerler için .53) ise muhtemelen test-tekrar test veya kompozit güvenirlik ölçümlerini temsil etmektedir.

Faktör Analizi

Kişilerarası Çekicilik Ölçeği, 45 maddeden oluşan ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilen net bir dört faktörlü yapıya sahiptir. Bu faktörler, ölçeğin temel bileşenlerini oluşturmaktadır: Fiziksel Görünüm, Kişisel Özellikler, Görme Sıklığı ve Değerler. DFA sonuçları, modelin veriyle uyumunu sağlayan yüksek GFI (.92) ve CFI (.90) değerleri ile bu dört faktörlü yapının geçerliğini güçlü bir şekilde doğrulamıştır.

Ölçeğin faktör yapısı, kişilerarası çekiciliğin farklı teorik boyutlarını ampirik olarak ayırmakta başarılı olmuş ve bu da ölçeğin yapısal netliğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Psikometrik Ölçek)

Format: 4 alt boyut ve 45 madde.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri ve genel popülasyon).

Yaş Grubu: Üniversite çağı ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri için uygun büyüklükteki bir yetişkin örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Psikoloji, İlişkiler, Öz Bildirim, Likert Ölçeği, Faktör Analizi, Psikometri, Uyum İndeksleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Erkan Yaman)

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi (Detaylı adres sağlanmamıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2015‘tir. Ölçek, akademik ve bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için yazar Erkan Yaman ile iletişime geçilmesini gerektirebilir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarın resmi izninin alınması tavsiye edilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgiler aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur. Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kisilerarasi-cekicilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yaman, E. (2015). Kişilerarası çekicilik ölçeği: geçerlik güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1547-1557. DOI: 10.14687/ijhs.v12i1.3139

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: j-humansciences.com

Kişilerarası Çekicilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeğin 45 maddesi doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi ve puanlama yönergeleri için lütfen orijinal makaleye başvurunuz (Yaman, 2015).