Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği

Özet

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği (KİBÖ), 2008 yılında Dr. İmamoğlu tarafından genç yetişkinlik dönemindeki bireylerin kişilerarası ilişkilerini çok boyutlu olarak incelemek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, özellikle cinsiyet, cinsiyet rolleri ve yalnızlık algısı gibi değişkenlerle kişilerarası ilişkiler arasındaki karmaşık etkileşimleri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, yüksek lisans veya doktora tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur ve alan yazına özgün bir ölçek geliştirme örneği sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası İlişkiler, Genç Yetişkinlik, Yalnızlık, Cinsiyet Rolleri, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Marmara Üniversitesi.

Yazarlar

İmamoğlu, S.

Amaç

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği’nin temel amacı, genç yetişkinlik döneminde bulunan bireylerin deneyimlediği kişilerarası ilişkilerin niteliğini ve farklı boyutlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bu ilişkilerin sağlıklı olup olmadığını, bireyin ilişki kurma biçimlerini ve bu biçimlerin yalnızlık algısı ile nasıl bir korelasyon gösterdiğini belirlemeyi hedefler.

Ölçek, aynı zamanda cinsiyet ve kültürel olarak belirlenmiş cinsiyet rollerinin (maskülenlik, feminenlik) bireylerin ilişki dinamikleri üzerindeki etkilerini psikometrik olarak incelemek için bir araç sağlamaktadır. Bu bağlamda, ölçek özellikle akademik araştırmalar için tasarlanmış olup, ilgili değişkenler arasındaki teorik modellerin test edilmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği (KİBÖ), kişilerarası ilişkilerin çeşitli yönlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında, yapı; yakınlık, destek arayışı, çatışma çözümü, iletişim kalitesi ve duygusal bağ gibi ilişkilerin temel bileşenlerini içerecek şekilde faktörleştirilir.

Ölçeğin temel psikolojik yapısı, bireyin sosyal çevresiyle kurduğu bağların derinliğini ve işlevselliğini değerlendirir. Psikometri açısından, ölçeğin maddeleri genç yetişkinlerin sosyal ve romantik ilişkilerdeki tipik davranış, duygu ve bilişsel örüntülerini yansıtacak şekilde formüle edilmiştir.

Geçerlik

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, İmamoğlu (2008) tarafından sunulan doktora tezinde detaylı olarak yer almaktadır. Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen ölçek için genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (Faktör Analizi ile) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliğinin incelenmesi sırasında, KİBÖ’nün alt boyutlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer ölçeklerle (örneğin, yalnızlık ölçekleri veya cinsiyet rolü envanterleri) korelasyonlarının incelenmesi (ölçüt bağıntılı geçerlik) önemli bir aşamayı oluşturmuştur. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten de kişilerarası ilişkilerin amaçlanan boyutlarını ölçtüğünü desteklemeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, geliştirme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır ve ilgili tezde sunulmuştur. Güvenirlik testleri, ölçeğin tutarlılığını ve ölçüm hatasından ne kadar arınmış olduğunu gösterir.

Akademik ölçek geliştirme standartlarına göre, KİBÖ için büyük ihtimalle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir. Ayrıca, zamana bağlı istikrarı değerlendirmek için test-tekrar test güvenirlik katsayısının da hesaplanmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçekte yer alan maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır.

Büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin nihai alt boyutları ve her bir alt boyutun ölçtüğü kişilerarası ilişki dinamiği tanımlanmıştır. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesini ve puanlama yöntemini belirleyen en kritik psikometri adımıdır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün bir araştırmaya dayalı olarak geliştirilmiş psikometrik araç).

Format: Öz Bildirim/Kendini Değerlendirme Ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-30 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından yürütülen bir doktora tezi çalışmasının örneklemini oluşturan genç yetişkinler.

Test Metodolojisi: Ölçek, büyük ihtimalle Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanmaktadır (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiş olsa da geliştirme ölçeklerinde yaygındır). Katılımcılar maddeleri kendilerine ne ölçüde uygun bulduklarını işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

İç Tutarlılık, Yapı Geçerliği, Likert Tipi, Öz Bildirim, Marmara Üniversitesi, Kişilerarası İlişkiler Boyutları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sağlanan kaynakta mevcut değildir (Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü).

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği (KİBÖ), akademik bir doktora tezi kapsamında 2008 yılında geliştirilmiştir. Bu tür araçlar genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda, orijinal kaynakça belirtilmek koşuluyla ücretsizdir. Ticari veya klinik kullanım için yazarın izni gerekebilir.

Kaynaklar

1. İmamoğlu, S. (2008). Genç yetişkinlikte kişilerarası ilişkilerin cinsiyet, cinsiyet rolleri ve yalnızlık algısı açısından incelenmesi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

2. Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

kisilerarasi-iliski-boyutu-olcegi-toad.pdf

Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, İmamoğlu (2008) tarafından hazırlanan doktora tezinin ekler bölümünde yer almaktadır.

Ölçek maddeleri, genç yetişkinlerin sosyal ve duygusal ilişkilerdeki deneyimlerini (örneğin, güven, bağlılık, çatışmadan kaçınma veya yakınlık kurma becerisi) değerlendirmeye odaklanmıştır.