Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği, beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki ortamlarında sergiledikleri kişilerarası etkileşimlere yönelik öz-yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, özellikle öğretmenlerin öğrencilerle, meslektaşlarla ve ebeveynlerle olan iletişim ve ilişki yönetimindeki yeterlik inançlarını değerlendirmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin (Kullanım 1/5) incelenmesi, Esentürk, Yılmaz, İlhan ve Kan (2019) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, beden eğitimi alanında öğretmenlerin kişilerarası becerilerine odaklanan geçerli ve güvenilir bir araç sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik (Kullanım 1/5), Kişilerarası (Kullanım 1/5) İlişkiler, Beden Eğitimi Öğretmeni, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Analiz, Öğretmen Yeterliği.

Yazarlar

Oğuz Kaan ESENTÜRK, Ahmet YILMAZ, Erdal Levent İLHAN, Ayşe KAN.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görevli veya aday beden eğitimi öğretmenlerinin, mesleki rollerini yerine getirirken karşılaşabilecekleri sosyal ve kişilerarası durumlarda ne kadar etkili olabileceklerine dair inançlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğretmenlerin kişilerarası iletişimdeki öz-yeterliklerini (Kullanım 2/5) belirleyerek, eğitim programlarının ve mesleki gelişim müdahalelerinin bu alandaki ihtiyaçlara göre şekillendirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Özellikle beden eğitimi derslerinin doğası gereği yüksek düzeyde etkileşim gerektirmesi nedeniyle, öğretmenlerin bu alandaki yeterlik algısı, öğrenci motivasyonu ve sınıf yönetimi açısından kritik öneme sahiptir. Ölçek, bu kritik yapıyı ölçerek akademik literatüre sağlam bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, sosyal öğrenme teorisinin temelini oluşturan öz-yeterlik (Kullanım 3/5) kavramına dayanmaktadır. Ölçülen yapı, Kişilerarası Öz-Yeterlik olarak adlandırılır ve bireyin belirli sosyal veya kişilerarası (Kullanım 2/5) görevleri başarıyla yerine getirme yeteneğine dair inancını ifade eder. Beden eğitimi öğretmenleri bağlamında bu yapı; öğrencileri motive etme, zorlu veli görüşmelerini yönetme, meslektaşlarla işbirliği yapma ve çatışma çözme gibi durumlardaki özgüvenlerini kapsar.

Ölçek, öğretmenlerin farklı sosyal bağlamlarda (öğrenci-öğretmen, veli-öğretmen, meslektaş-öğretmen) sergilediği davranışsal ve bilişsel yeterlik algılarını ayrı ayrı değerlendirecek şekilde tasarlanmıştır. Bu alt boyutların incelenmesi, öğretmenlerin hangi kişilerarası (Kullanım 3/5) alanlarda güçlü veya zayıf hissettiklerini ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Esentürk vd., 2019), yapısal geçerliğin sağlanmasına yönelik kapsamlı analizler yürütülmüştür. Çalışmanın başlığı, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelendiğini açıkça belirtmektedir. Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

Geçerlik çalışmalarında, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen faktör yapılarına uygun dağılım gösterip göstermediği incelenmiş; ayrıca ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, kişilerarası öz-yeterlik (Kullanım 4/5) ile ilişkili diğer psikolojik yapılarla korelasyonları raporlanmıştır. Orijinal makale, bu geçerlik bulgularını detaylı olarak sunmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Esentürk ve arkadaşları tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı (kişilerarası öz-yeterliği) ölçmede başarılı olduğunu işaret eder. Geliştirme çalışması, ölçeğin beden eğitimi öğretmenlerinin yeterlik algılarını güvenilir bir şekilde ölçebildiğini destekleyen sonuçlar sunmuştur.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin temel olarak kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir alt boyutun hangi maddeleri içerdiğini ortaya koyar.

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin kuramsal temele uygun, çok boyutlu bir yapı sergilediği ve bu faktörlerin beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki öz-yeterlik (Kullanım 5/5) alanlarını temsil ettiği doğrulanmıştır. Detaylı faktör yükleri ve model uyum indeksleri, referans makalede yer almaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır).

Format: 5’li Likert (Kullanım 3/5) Tipi Derecelendirme Ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Beden Eğitimi Öğretmenleri.

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleki yaş grubu).

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan beden eğitimi öğretmenleri veya ilgili bölümlerde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan, ölçekte yer alan her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını 5 dereceli bir sistem üzerinde işaretlemeleri beklenir (Örneğin: 1=Hiç katılmıyorum, 5=Tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Sınıf Yönetimi, Likert Ölçeği (Kullanım 4/5), Kişilerarası (Kullanım 4/5) İletişim, Psikometrik Özellikler (Kullanım 2/5).

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta tam adres belirtilmemiştir; ancak sorumlu yazar Oğuz Kaan ESENTÜRK’tür.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanan akademik makale ile literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle makaleye atıf yapmak şartıyla serbesttir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Oğuz Kaan ESENTÜRK ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin kullanımına dair herhangi bir ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.gov.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası burada yer almaktadır: beden-egitimi-ogretmeni-kisilerarasi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Esentürk, O. K., Yılmaz, A., İlhan, E. L. ve Kan, A. (2019). Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin (Kullanım 3/5) incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 24(2), 63-88.

Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için yayımlanmış makaleye başvurulması gerekmektedir.)