Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği

Özet

Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği, çalışanların iş ortamında yöneticileri ve iş arkadaşları tarafından kendilerine yönelik sergilenen muamele ve davranışların ne kadar adil olduğunu algılamalarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle Örgütsel Adalet teorisinin temel bileşenlerinden biri olan Kişilerarası Adalet boyutunu değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, D. Uysal tarafından 2002 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, bireylerin aldıkları kararların veya sonuçların ötesinde, bu kararların iletilme sürecinde gösterilen saygı, nezaket ve tarafsızlık gibi davranışsal faktörlere verdikleri tepkileri ve algıları kaydetmektedir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle çatışma iletişim tarzları ile adalet algıları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere tasarlanmış olup, örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi alanlarına önemli katkılar sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kişilerarası Adalet, Örgütsel Adalet, Adil Davranış, İşyeri Algısı, Çatışma İletişimi, Örgütsel Psikoloji, Uyarlama.

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricileri kaynakta belirtilmemiş olup, Türkçe adaptasyonu ve geçerlik/güvenirlik çalışması D. Uysal tarafından yürütülmüştür.

[quads id=5]

Amaç

Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği’nin temel amacı, çalışanların organizasyonel bağlamda maruz kaldıkları kişilerarası muamelenin ne ölçüde adil olduğunu subjektif olarak belirlemektir. Bu ölçüm, özellikle yöneticilerin ve diğer kilit personelin çalışanlara karşı sergilediği saygı, dürüstlük ve nezaket düzeylerini tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, örgütsel çıktılar (iş tatmini, bağlılık, tükenmişlik) ve çatışma çözüm mekanizmalarının etkinliği gibi konularla adalet algısının ilişkisini araştırmada temel bir araç olarak kullanılmaktadır. Uysal’ın 2002 tarihli çalışması özelinde, ölçek çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile kullandıkları çatışma iletişim tarzları arasındaki korelasyonu incelemek için kullanılmıştır.

Yapı

Ölçek, Örgütsel Adalet yapısının alt boyutu olan Kişilerarası Adalet (Interpersonal Justice) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, Bies ve Moag tarafından ortaya konan dört temel adalet boyutundan biridir (Dağıtımsal, Prosedürel, Enformasyonel ve Kişilerarası Adalet).

• Kişilerarası Adalet: Kararların uygulanması veya sonuçların bildirilmesi sırasında yöneticilerin ve diğer otorite figürlerinin çalışanlara gösterdiği nezaket, saygı ve dürüstlükle ilgilidir. Ölçek, çalışanların kendilerine kişisel olarak kötü davranılıp davranılmadığını, saygısızlık edilip edilmediğini veya uygunsuz yorumlara maruz kalıp kalmadığını değerlendirmesini ister.

• Ölçülen Temel Boyutlar: Ölçek, adil muamele, saygılı iletişim ve kişisel haysiyetin korunması gibi temel unsurları kapsayan maddelerden oluşur. Yüksek puanlar, bireyin işyerinde kendisine karşı sergilenen davranışları son derece adil ve saygılı algıladığını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal akademik kaynak kaydında spesifik geçerlik katsayılarına dair sayısal veri bulunmamaktadır. Ancak, ölçeğin bir uyarlama çalışması olması nedeniyle, Uysal (2002) tarafından yapılan yüksek lisans tezinde, ölçeğin Türk kültürüne ve örgütsel bağlamına uygunluğunu test etmek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri (yapı geçerliği, kapsam geçerliği vb.) yürütülmüştür.

Genellikle bu tür adaptasyon çalışmalarında, orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyup korumadığını belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak yapı geçerliği test edilir. Tez çalışması, ölçeğin Kişilerarası Adalet yapısını Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren istatistiksel kanıtlar sunmuş olmalıdır.

Güvenirlik

Kaynak referansında güvenirlik bilgisi sayısal olarak belirtilmemiştir. Psikometri standartlarına göre, uyarlama çalışması sırasında ölçeğin iç tutarlılığını (Internal Consistency) belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış olmalıdır.

Uysal’ın (2002) tezinde, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğu varsayılabilir (genellikle Alpha katsayısının .70 veya üzeri olması beklenir). Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla elde edilen skorların güvenilir olduğunu göstermek için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği’nin adaptasyon sürecinde, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı mı, yoksa orijinal ölçekteki alt boyutları mı koruduğunu tespit etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Kişilerarası Adalet genellikle tekil bir yapı olarak ele alınsa da, bazı modellerde nezaket ve bilgilendirme alt boyutlarına ayrılabilir.

Uysal (2002) tarafından gerçekleştirilen faktör analizi sonuçları, Türk çalışanlar örnekleminde ölçek maddelerinin beklenen teorik yapı altında toplandığını doğrulamış olmalıdır. Bu analizler, adaptasyonun başarıyla gerçekleştirildiğini ve ölçeğin Türk kültüründe geçerli bir psikometrik araç olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Type:

Uyarlama (Adaptasyon)

Format:

Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, sosyal bilimler ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçek (Örn: 5’li veya 7’li Likert) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available:

Türkçe (Uyarlama dili) ve Orijinal Dil (Büyük ihtimalle İngilizce).

Population Group:

Çalışanlar (Örgütlerde görev yapan personel).

Age Group:

Yetişkin Çalışan Popülasyonu.

Population Details:

Özellikle özel ve kamu sektöründeki çeşitli kademelerde görev yapan profesyonel çalışanlar.

Test Methodology:

Kişisel beyana dayalı anket metodolojisi. Katılımcılar, kendilerine yönelik sergilenen kişilerarası davranışların adillik düzeyini belirtilen derecelendirme skalasında işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Adalet Algısı, Örgütsel Davranış, Yüksek Lisans Tezi, Likert Ölçeği, Çatışma Yönetimi, İşyeri Adaleti.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil.

Affiliation Email addresses:

Mevcut değil.

Correspondence Address:

D. Uysal’ın 2002 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı olduğu bilinmektedir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler:

Akademik tezlerde kullanılan ölçekler genellikle akademik araştırma amaçlı kullanıma açıktır, ancak ticari veya geniş ölçekli kullanım için tez yazarından veya Hacettepe Üniversitesi’nden izin alınması gerekebilir.

Ücret:

Akademik çalışmalarda kullanılan bu tür uyarlama ölçekleri genellikle ücretsizdir.

Test Yılı:

Türkçe uyarlama çalışması 2002 yılında tamamlanmıştır.

Kaynaklar

• Uysal, D. (2002). Çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile çatışma iletişim tarzları arasındaki ilişki ( Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

• Ölçeğin orijinal geliştiricilerine ait referans bilgisi, uyarlama tezinin içeriğinde yer almaktadır.

[quads id=5]

Kişilerarası Adil Davranış Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak referansında ve veri setinde sunulmamıştır. Maddelerin tam içeriği için Uysal (2002) tarafından hazırlanan Çalışanların kişilerarası adil davranış algıları ile çatışma iletişim tarzları arasındaki ilişki başlıklı yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.