Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği (ADGÖ)

Özet

Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği (ADGÖ), Yasemin Güleç tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin çeşitli sosyal ve ahlaki bağlamlarda adalet ilkelerine uygun olarak sergiledikleri davranışsal eğilimleri ve eylemleri ölçmeyi amaçlamaktadır. ADGÖ, bireyin sadece adil olmayı düşünmesini değil, aynı zamanda bu düşünceleri somut davranışlara dönüştürme kapasitesini ve sıklığını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, bilimsel yöntemlere dayalı bir süreç izlemiş olup, sonuçları Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan bir makalede detaylandırılmıştır. Bu araç, özellikle eğitim, sosyal psikoloji ve ahlak gelişimi alanlarında adil davranışın ölçülmesi ve incelenmesi için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Adil davranış, adalet, ahlak gelişimi, etik davranış, ölçek geliştirme, psikometri, Yasemin Güleç.

Yazarlar

Yasemin Güleç

[quads id=5]

Amaç

Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği (ADGÖ)’nün temel amacı, bireylerin günlük yaşamlarında ve farklı etkileşim ortamlarında gösterdikleri adil davranışların düzeyini ve kapsamını belirlemektir. Ölçek, bireyin kaynak dağıtımında, karar verme süreçlerinde ve kişilerarası ilişkilerde ne kadar tarafsız, eşitlikçi ve hakkaniyetli davrandığını nicel olarak ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.

Bu ölçek, adil davranışın sadece teorik bir kavram olarak kalmayıp, gözlemlenebilir eylemler bütünü olarak ele alınmasına olanak tanır. Böylece, eğitim programlarının veya sosyal müdahalelerin bireylerin adil davranışlarını ne ölçüde etkilediğini değerlendirmek için güvenilir bir araç sunar.

Yapı (Construct)

ADGÖ’nün ölçtüğü temel psikolojik yapı, “Adil Davranış Gösterme Eğilimi”dir. Bu yapı, bilişsel ve duygusal adalet algısının ötesinde, bireyin aktif olarak hakkaniyet, eşitlik ve tarafsızlık ilkelerini uygulamaya koyma isteğini ve becerisini içerir. Bu, genellikle dağıtımsal adalet, işlemsel adalet ve etkileşimsel adalet gibi adalet türlerinin davranışsal çıktılarını kapsar.

Ölçeğin geliştirilme sürecinde, adil davranışın boyutları belirlenerek, bu davranışların farklı sosyal rollerde (öğrenci, arkadaş, vatandaş vb.) nasıl tezahür ettiğine odaklanılmıştır. Bu çok boyutlu yaklaşım, adil davranışın kapsamlı bir değerlendirmesini sağlamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin kritik bir aşamasını oluşturur. Kaynak bilgileri spesifik geçerlik değerlerini sunmamakla birlikte, Geliştirme tipi bir ölçek olarak ADGÖ’nün yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliği için genellikle doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizleri kullanılırken, kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur.

Özellikle yapı geçerliğini desteklemek amacıyla, ölçek maddelerinin kuramsal olarak belirlenen adil davranış boyutlarını yeterince temsil edip etmediği incelenmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için Sorumlu Yazar Yasemin Güleç’in 2017 tarihli orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, aynı bireylerden farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar elde etme derecesini ifade eder. Kaynak bilgileri doğrudan güvenilirlik katsayılarını (örneğin, Cronbach Alfa) içermese de, geliştirme sürecinde bu çalışmaların tamamlandığı kabul edilir. Tipik olarak, iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak ölçek maddelerinin homojenliği sınanmıştır.

Güvenilirlik çalışmalarında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği yönteminin kullanılması da mümkündür; bu, ölçeğin zaman içinde ne kadar istikrarlı ölçüm yaptığını gösterir. Spesifik güvenilirlik değerleri ve elde edilen iç tutarlılık katsayıları (alfa değerleri) için Güleç (2017) referansına bakılmalıdır.

Faktör Analizi

Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği’nin boyutluluğunu belirlemek ve yapısal bütünlüğünü kanıtlamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme aşamasında öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç faktörden oluştuğu ve maddelerin hangi faktörlere yüklendiği belirlenmiştir.

AFA sonuçlarını takiben, ölçeğin kuramsal yapısının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ADGÖ’nün adil davranış yapısını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçen alt boyutlara sahip olup olmadığını ortaya koyar. Faktör yükleri, öz değerler ve model uyum indeksleri gibi ayrıntılı istatistiksel sonuçlar orijinal yayında yer almaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması (Özgün bir ölçme aracıdır)

Format: Derecelendirme formatında (Spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak Likert tipi olması muhtemeldir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Geliştirme makalesinde belirtilen örneklem grubu)

Yaş Grubu: Yetişkinler ve/veya Genç Yetişkinler (Örneklem grubuna bağlı olarak)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışma, genellikle üniversite öğrencileri veya öğretmen adayları gibi belirli bir yetişkin grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem büyüklüğü ve özellikleri için kaynak makaleye bakılmalıdır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılardan kendilerine sunulan adil davranış ifadelerine ne sıklıkta katıldıklarını belirtmeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Adil davranışlar, sosyal psikoloji, adalet, ölçme ve değerlendirme, geçerlik, güvenilirlik, faktör analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal makalede belirtilen akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle yazardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım koşulları yazar ile doğrudan iletişime geçilerek belirlenmelidir.

Orijinal PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: adil-davranislar-gosterme-olcegi-adgo-toad.pdf

Kaynaklar

• Güleç, Y. (2017). Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği (ADGÖ). Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1), 299-315.

[quads id=5]

Adil Davranışlar Gösterme Ölçeği (ADGÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için, Güleç (2017) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurulması gerekmektedir.