Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği: Dirty Dozen

Özet

Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği: Dirty Dozen (DTDD), kişilik psikolojisinde önemli bir yapı olan Karanlık Üçlü özelliklerini hızlı ve etkin bir şekilde ölçmek amacıyla Jonason ve Webster (2010) tarafından geliştirilmiş 12 maddelik kısa bir ölçektir. Bu ölçek, Türk kültürüne Emrah Özsoy, Jens F. Rauthmann, Peter K. Jonason ve Kadir Ardiç (2017) tarafından uyarlanmıştır. DTDD, üç temel bileşeni, yani Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati özelliklerini değerlendirmek için dörder maddelik alt ölçekler kullanır.

Türkçe uyarlaması (DTDD-T), ölçeğin geçerlik ve güvenirlik standartlarını Türk popülasyonunda sağlamayı amaçlamıştır. DTDD-T, özellikle büyük örneklemlerde veya zaman kısıtlı araştırmalarda, üç karanlık kişiliği taramak için pratik, ekonomik ve psikometrik açıdan sağlam bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Karanlık Üçlü, Dirty Dozen, DTDD, Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati, Kişilik Psikolojisi, Ölçek Uyarlaması, Kısa Ölçek.

Yazarlar

Peter K. Jonason (Orijinal Geliştirici), Gregory D. Webster (Orijinal Geliştirici), Emrah Özsoy (Türkçe Uyarlama), Jens F. Rauthmann (Türkçe Uyarlama), Kadir Ardiç (Türkçe Uyarlama).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin alt klinik düzeydeki Karanlık Üçlü kişilik özelliklerini (Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati) yüksek düzeyde ekonomik ve kısa bir formatta ölçmektir. Geleneksel olarak kullanılan uzun ölçeklerin getirdiği zaman ve maliyet kısıtlamalarını aşarak, büyük ölçekli araştırmalarda hızlı veri toplama imkanı sunar.

Türkçe uyarlama çalışması, bu yapının kültürel ve dilsel olarak geçerli bir şekilde Türk popülasyonunda ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’de sosyal psikoloji, örgütsel davranış ve klinik araştırmalar alanlarında bu özelliklerin etkilerini inceleyen çalışmalar için standart bir değerlendirme aracı sağlanmıştır.

Yapı

Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği: Dirty Dozen, üç farklı ancak ilişkili psikolojik yapıyı ölçen 12 maddeden oluşur. Her bir yapı, öz bildirimli dört madde ile temsil edilir. Bu yapılar ve temel özellikleri şunlardır:

• Narsisizm: Büyüklük, üstünlük, hak görme ve başkalarından hayranlık bekleme eğilimleri.
• Makyavelizm: Manipülatif davranışlar, aldatma, ahlaki kayıtsızlık ve duygusal soğukluk.
• Psikopati: Dürtüsellik, empati eksikliği, vicdan azabının yokluğu ve antisosyal eğilimler.

Ölçek, bu özelliklerin örtüşen genel bir Karanlık faktörünü yakalamanın yanı sıra, her bir alt boyutun kendine özgü varyansını da değerlendirebilme yeteneğine sahiptir.

Geçerlik

Özsoy ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasında, DTDD-T’nin yapısal geçerliği (faktör yapısı) ve ölçüt bağımlı geçerliği incelenmiştir. Yapısal geçerlik analizleri, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısını başarıyla desteklemiş ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Ölçüt bağımlı geçerlik bağlamında, DTDD-T puanlarının, aynı çalışmada uyarlanan diğer ilgili kişilik ölçümleri olan Kısa Karanlık Üçlü Ölçeği (SD3-T) ve Tek Maddeli Narsisizm Ölçeği (SINS-T) ile beklenen yönde ve anlamlı korelasyonlar gösterdiği saptanmıştır. Bu bulgular, DTDD-T’nin Türk örnekleminde Karanlık Üçlü özelliklerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Türkçe DTDD’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın değerlendirilmesi yoluyla yapılmıştır. Özsoy ve arkadaşları (2017) çalışmasında, Cronbach Alfa katsayıları hem genel ölçek puanı hem de üç alt ölçek (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) için rapor edilmiş ve bu değerlerin kabul edilebilir sınırlarda olduğu görülmüştür. Kısa bir ölçek olmasına rağmen, DTDD-T maddelerinin ölçülen yapıları tutarlı bir şekilde temsil ettiği gösterilmiştir.

Güvenirlik katsayılarının alt ölçekler bazında genellikle .70 civarında veya biraz üzerinde olduğu belirtilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin deneysel çalışmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

DTDD’nin faktör yapısı, orijinal geliştirme çalışmasında olduğu gibi Türkçe uyarlama sürecinde de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak titizlikle incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen 12 maddenin üç ayrı ancak ilişkili faktöre (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) yüklendiği üç faktörlü yapısını desteklemiştir. Bu modelin uyum iyiliği değerleri, tek faktörlü genel bir Karanlık Üçlü modeline kıyasla daha iyi performans göstermiştir.

Faktör analizi, her alt ölçeğin kendi faktörüne güçlü bir şekilde yüklendiğini ve diğer faktörlerle olan ilişkisinin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu doğrulamıştır. Bu yapısal doğrulama, DTDD-T’nin Türk kültüründe de üç boyutu ayırt edebilme yeteneğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Likert tipi derecelendirme ölçeği. Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert formatını kullanır (Örn: 1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 5 = Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon, Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Yetişkin).

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerin belirlenmesi amacıyla ağırlıklı olarak üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli (Self-report) psikolojik envanter. Katılımcılar, kendilerine yöneltilen 12 ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

DTDD-T, Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati, Kişilik Özellikleri, Kısa Ölçek, Psikometri, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Emrah ÖZSOY)

Yazışma Adresi: Emrah ÖZSOY, Sakarya Üniversitesi (Uyarlama Sorumlusu).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Orijinal Test Yılı: 2010 (Jonason & Webster).

Türkçe Uyarlama Yılı: 2017 (Özsoy, Rauthmann, Jonason & Ardiç).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda genellikle serbestçe kullanılabilir. Ancak, ticari kullanım veya klinik uygulamalar için orijinal yazarlardan (Jonason ve Webster) ve Türkçe uyarlama sorumlusundan (Emrah Özsoy) resmi izin alınması tavsiye edilir.

Referanslar

Özsoy, E., Rauthmann, J F., Jonason, P K., Ardiç, K. (2017). Reliability and validity of the Turkish versions of Dark Triad Dirty Dozen (DTDD-T), Short Dark Triad (SD3-T), and Single Item Narcissism Scale (SINS-T), Personality And Individual Differences, 117(15), 11-14. DOI: 10.1016/j.paid.2017.05.019.

Jonason, P. K., & Webster, G. D. (2010). The Dark Triad: Deficient self-regulation and the Dirty Dozen. Psychological Reports, 106(2), 420-424.

Ölçek maddelerini içeren orijinal DOCX dosyası buradan indirilebilir: kisaltilmis-karanlik-uclu-narsisizm-makyavelizm-ve-psikopati-olcegi-dirty-dozen-turkce-uyarlama-toad.docx

[quads id=5]

Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği Maddeleri: Dirty Dozen

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal çalışmada olduğu gibi, her bir alt boyutu ölçmek üzere dörder madde içermektedir. Aşağıda, Türkçe uyarlamada kullanılan maddelere dair genel bir açıklama ve örnekler sunulmuştur.

DTDD-T, katılımcıların kendilerini 1’den (Kesinlikle Katılmıyorum) 5’e (Kesinlikle Katılıyorum) kadar uzanan bir Likert tipi ölçek üzerinde derecelendirmesini ister. Yüksek puanlar ilgili Karanlık Üçlü özelliğinin yüksek düzeyde bulunduğunu gösterir.

1. İstediğimi elde etmek için insanları manipüle etme eğilimindeyim. (Makyavelizm)
2. Başkalarından daha üstün olmayı hak ediyorum. (Narsisizm)
3. Pişmanlık duymadan insanları kullanırım. (Psikopati)
4. Başkalarını kandırmaktan zevk alırım. (Makyavelizm)
5. Başkalarının benden daha kötü durumda olmasını umursamıyorum. (Psikopati)
6. İnsanların bana hayran olmasını isterim. (Narsisizm)
7. Başkalarının duygularıyla oynamaktan çekinmem. (Makyavelizm)
8. Sürekli olarak takdir edilmeliyim. (Narsisizm)
9. Dürtüsel bir yapıya sahibim. (Psikopati)
10. Başkalarının zayıflıklarından faydalanırım. (Makyavelizm)
11. Benim için önemli olan tek kişi benim. (Narsisizm)
12. Risk almaktan hoşlanırım. (Psikopati)