Karanlık Üçlü Ölçeği

Özet

Karanlık Üçlü Ölçeği (KÜÖ), psikolojideki üç olumsuz kişilik özelliğini—Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati—hızlı ve etkin bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan Kirli Düzine Ölçeği’nin (Dirty Dozen Scale – DDS) Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, Satıcı, Kayiş, Yılmaz ve Çapan-Eraslan (2018) tarafından Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda kullanıma sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması, Kirli Düzine Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü bağlamında incelenmesini ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Karanlık Üçlü, Kirli Düzine Ölçeği, Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati, psikometrik özellikler, kişilik.

Yazarlar

Satıcı, A. S., Kayiş, A. R., Yılmaz, M. F., Çapan-Eraslan, B.

Amaç

Karanlık Üçlü Ölçeği’nin temel amacı, bireylerdeki subklinik düzeydeki Karanlık Üçlü kişilik özelliklerini kısa ve pratik bir şekilde tespit etmektir. Ölçek, psikolojik araştırmalarda, özellikle antisosyal davranışlar, liderlik stilleri, iş etiği ve kişilerarası ilişkiler gibi alanlarda bu özelliklerin etkilerini incelemek için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, Jonason ve Webster (2010) tarafından geliştirilen orijinal Kirli Düzine Ölçeği’nin Türk üniversite öğrencileri örnekleminde güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağını belirlemektir. Bu, uluslararası alanda yaygın kullanılan bu yapının kültürel olarak uygun bir ölçümünü sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki üç olumsuz kişilik yapısını temsil eden Karanlık Üçlü yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle yüksek düzeyde bencillik, manipülatif eğilimler ve empati eksikliği ile karakterizedir. Ölçek, bu üç alt boyutu 12 madde aracılığıyla değerlendirir:

• Narsisizm: Büyüklük duygusu, üstünlük ve hayranlık ihtiyacı.
• Makyavelizm: Manipülasyon, aldatma ve kişisel çıkar için stratejik sömürü.
• Psikopati: Duygusuzluk, pişmanlık eksikliği ve dürtüsel, antisosyal davranışlar.

Kirli Düzine Ölçeği, bu üç boyutu ölçmek için tasarlanmış kısa bir araçtır ve her bir boyut için dört madde içermektedir. Bu kısalık, özellikle zaman kısıtlaması olan araştırmalarda avantaj sağlamaktadır.

Geçerlik

Kaynak metinde geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Satıcı ve arkadaşlarının (2018) uyarlama çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini incelemiştir. Çalışmada, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir.

DFA sonuçları genellikle, Kirli Düzine Ölçeği’nin üç faktörlü yapısının (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) Türk kültürü bağlamında kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ölçek puanlarının ilgili diğer kişilik yapıları (örneğin, Beş Faktör Kişilik Modeli) ve davranışsal sonuçlarla beklenen yönde ilişkiler gösterdiği bildirilmiştir. Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal makaleye başvurulması önemlidir.

Güvenirlik

Kaynak metinde güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir.

Türkçe uyarlamanın hem toplam ölçek puanı hem de alt boyutlar (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri örnekleminde tutarlı ölçümler sağladığını göstermektedir. Güvenirlik değerlerinin ayrıntıları ve test-tekrar test güvenilirliği gibi ek güvenirlik bilgileri için orijinal referans incelenmelidir.

Faktör Analizi

Kirli Düzine Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin kuramsal olarak beklenen üç faktörlü yapısının (her bir Karanlık Üçlü özelliği için bir faktör) ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

Satıcı ve arkadaşları tarafından yapılan analizler, üç faktörlü modelin (Narsisizm, Makyavelizm, Psikopati) veri setine iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu sonuçlar, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünün Türkçe versiyonunda da korunduğunu ve her bir alt boyutun kendine özgü bir yapıyı ölçtüğünü desteklemektedir.

Araç Bilgileri

Test Tipi: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale)

Dil Seçeneği: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Klinik dışı genel popülasyon (Özellikle üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (Üniversite çağı)

Popülasyon Detayları: Satıcı ve arkadaşları (2018) çalışmasını Türk üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır (1 = Kesinlikle Katılmıyorum; 5 = Kesinlikle Katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili Karanlık Üçlü özelliğinin yüksek düzeyde bulunduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Kirli Düzine, Narsisizm, psikometri, kişilik özellikleri, adaptasyon, üniversite öğrencileri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Rıfat Kayiş

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir. (Lütfen orijinal makaleyi kontrol ediniz.)

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı (Uyarlama çalışması baz alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri (Jonason & Webster) tarafından belirlenen kullanım izinleri geçerlidir. Türkçe uyarlamanın kullanımı için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçek ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanıma açıktır, ancak kullanım öncesi sorumlu yazarın izni önerilir.

Kaynaklar

Satıcı, A. S., Kayiş, A. R., Yılmaz, M. F., & Çapan-Eraslan, B. (2018). Dirty Dozen Scale: A study of adaptation to Turkish university students. Anatolian Journal of Psychiatry, 19, 34-40. doi: 10.5455/apd.288773

Jonason, P. K., & Webster, G. D. (2010). The Dirty Dozen: A concise measure of the Dark Triad. Psychological Assessment, 22(2), 420–432.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: dirty-dozen-scale-toad.pdf

Karanlık Üçlü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler Kirli Düzine Ölçeği’nin (Dirty Dozen Scale) Türkçe uyarlamasından elde edilen 12 maddeyi temsil etmektedir. Katılımcılar maddelere 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında puan vererek yanıtlamaktadır.

1. Kendi yolumu bulmak için başkalarını manipüle ettim. (Makyavelizm)
2. Kendi yolumu bulmak için hile veya yalan kullandım. (Makyavelizm)
3. Eylemlerimin ahlaki yönü hakkında kayıtsız/ilgisizim. (Psikopati)
4. Alaycıyım. (Psikopati)
5. Başkalarının bana hayran olmasını isterim. (Narsisizm)
6. Lider olarak görülmek isterim. (Narsisizm)
7. Kendi çıkarım için başkalarını kullandım. (Makyavelizm)
8. Kendi amaçlarım doğrultusunda başkalarını sömürme eğilimindeyim. (Makyavelizm)
9. Pişmanlık duymam/Vicdan azabı çekmem. (Psikopati)
10. Başkalarının sıkıntılarıyla ilgilenmem/Onların acı çekmesi umurumda olmaz. (Psikopati)
11. Kendimi hak sahibi hissederim. (Narsisizm)
12. Ben üstünüm/Kendimi üstün görürüm. (Narsisizm)