Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği- Çocuk Formu

Özet

Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği- Çocuk Formu (KAET-Ç), çocukların kendi ebeveyn tutumları hakkındaki algılarını değerlendirmek amacıyla Türk popülasyonuna uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle çocukluk döneminde algılanan ebeveyn davranışlarının kritik boyutlarını ölçmeyi hedefler. Orijinal olarak kullanılan daha uzun formların aksine, KAET-Ç 23 maddeden oluşur ve Duygusal Sıcaklık, Aşırı Koruyuculuk ve Reddedicilik olmak üzere üç temel alt boyutu kapsamaktadır. Ölçek, hem anne hem de baba figürlerine yönelik algıları ayrı ayrı değerlendirerek, ebeveyn-çocuk ilişkisinin çok boyutlu doğasını yakalamayı amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, KAET-Ç, Ebeveyn Tutumları, Duygusal Sıcaklık, Aşırı Koruyuculuk, Reddedicilik, Psikometrik Özellikler, Çocuk Psikolojisi.

Yazarlar

Gülay Dirik, O. Yorulmaz, A.N. Karancı.

Amaç

KAET-Ç’nin temel amacı, çocukların anne ve babalarının kendilerine yönelik sergilediği tutumları, öznel algıları üzerinden hızlı, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında çocukluk dönemi ebeveyn davranışlarının (özellikle duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedicilik) çocuğun psikolojik gelişimi ve uyumu üzerindeki etkilerini incelemek için tasarlanmıştır. Bu araç, Türk örnekleminde ebeveynlik stillerinin temel boyutlarını saptamada önemli bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, algılanan ebeveyn tutumları yapısını ölçmektedir. Bu yapı, çocukların gelişimini ve psikososyal uyumunu etkilediği bilinen üç ana boyutta incelenir: Duygusal Sıcaklık (kabul, sevgi ve ilgi), Aşırı Koruyuculuk (aşırı kontrol, bağımsızlığı engelleme) ve Reddedicilik (soğukluk, düşmanlık ve ilgisizlik). Ölçek, 23 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler anne ve baba tutumlarına dair algıları ayrı ayrı değerlendirecek şekilde tasarlanmıştır.

Bu üç boyut, ebeveynlik stillerinin temel bileşenlerini temsil etmekte olup, özellikle çocukluk çağı travmaları, kişilik gelişimi ve psikopatoloji arasındaki ilişkileri araştırmada kuramsal bir çerçeve sağlamaktadır.

Geçerlik

KAET-Ç’nin yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken psikolojik yapıları doğru bir şekilde temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu amaçla, KAET-Ç’nin üç alt ölçeği ile diğer geçerli araçlar arasındaki korelasyonel ilişkiler analiz edilmiştir.

Ölçek, Gözden Geçirilmiş Eysenck Kişilik Anketi-Kısaltılmış Formu (EKA-GGK)’nın iki temel alt ölçeği olan nörotisim ve <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/D%C4%B1%C5%9Fa_d%C3%B6n%C3%BCkl%C3%BCk ile ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, öz yeterlilik ölçeği ile olan ilişkileri de incelenmiştir. Analiz sonuçları, algılanan ebeveyn tutumları boyutlarının (özellikle reddedicilik ve aşırı koruyuculuk) beklenen kişilik özellikleri (örneğin nörotisim) ile anlamlı ve kuramsal olarak tutarlı korelasyonlar gösterdiğini ve bu durumun ölçeğin yapı geçerliğini güçlü bir şekilde desteklediğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik analizi, KAET-Ç’nin alt ölçeklerinin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere Cronbach alfa katsayıları kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genel olarak kabul edilebilir düzeyde bir güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Baba tutumlarına yönelik alt ölçeklerin iç tutarlılık değerleri aşağıdaki gibidir:

• Duygusal Sıcaklık: 0,79
• Aşırı Koruyuculuk: 0,73
• Reddedicilik: 0,71

Algılanan anne tutumlarına yönelik alt ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir:

• Duygusal Sıcaklık: 0,75
• Aşırı Koruyuculuk: 0,72
• Reddedicilik: 0,64

Anne tutumlarında reddedicilik alt ölçeğinin katsayısı (0,64) diğer alt ölçeklere göre daha düşük olsa da, genel olarak 0.70 civarında seyreden değerler, KAET-Ç’nin güvenilir bir ölçüm sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

KAET-Ç, orijinal ölçeğin kısaltılmış ve Türk kültürüne uyarlanmış bir versiyonu olarak, psikometrik açıdan sağlam bir yapı sunmaktadır. Ölçek, teorik beklentilere uygun olarak Duygusal Sıcaklık, Aşırı Koruyuculuk ve Reddedicilik olmak üzere üç temel faktörden oluşmaktadır. Uyarlama çalışması sırasında bu üç faktörlü yapının Türk çocuk örnekleminde de geçerli olduğu faktör analizi yöntemleriyle doğrulanmıştır.

Toplam 23 maddeden oluşan ölçek, bu üç faktör arasında mantıksal ve istatistiksel olarak dağılmıştır. Bu faktör yapısı, ebeveynlik stillerinin temel bileşenlerini bağımsız alt boyutlar olarak incelemeye olanak tanır ve böylece daha incelikli araştırma sonuçları elde edilmesini sağlar.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çocuklar

Age Group: Çocukluk Dönemi (Spesifik yaş aralığı kaynakta belirtilmemiştir.)

Population Details: Ölçek, çocukluk dönemi ebeveyn tutumlarını değerlendirmek amacıyla Türk popülasyonunda kullanılmıştır.

Test Methodology: 4’lü Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek) kullanılmaktadır:

1. Hayır, hiçbir zaman
2. Nadiren
3. Bazen
4. Evet, çoğu zaman

Ölçek toplam 23 maddeden oluşmakta olup, sonuçlar üç alt boyut (Duygusal Sıcaklık, Aşırı Koruyuculuk, Reddedicilik) üzerinden yorumlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

KAET-Ç, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Öz Yeterlilik, Eysenck Kişilik Anketi, Psikometri, Duygusal Sıcaklık.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Gülay Dirik için: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin psikometrik özelliklerinin yayınlandığı yıl 2015‘tir. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücret bilgileri için sorumlu yazar Gülay Dirik ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin orijinal tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkpsikiyatri.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: kisaltilmis-algilanan-ebeveyn-tutumlari-olcegi-cocuk-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Dirik, G., Yorulmaz, O. ve Karancı, A.N. (2015). Çocukluk Dönemi Ebeveyn Tutumlarının Değerlendirilmesi: Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları-Çocuk Formu. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(2), 123-130.

Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği- Çocuk Formu Maddeleri

IMPORTANT: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve puanlama yönergeleri için Dirik ve arkadaşlarının (2015) yayınladığı orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.