Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği (Ebeveyn Formu)

Özet

Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği (Ebeveyn Formu), ebeveynlerin çocuklarının eğitim süreçlerine yönelik algıladıkları yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Rüştü Yeşil, Mehmet Arslanderen ve Emine Şahan tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ebeveynlerin çocuklarının akademik ve sosyal gelişimlerini destekleme konusundaki inançlarını ve becerilerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, özellikle Türk kültürüne uygun bir yapı oluşturarak, eğitim psikolojisi alanında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk eğitimi, ebeveyn yeterliği, ebeveynlik, eğitim psikolojisi, ölçek geliştirme, öz yeterlik.

Yazarlar

Rüştü Yeşil, Mehmet Arslanderen, Emine Şahan.

Amaç

Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği (Ebeveyn Formu)’nun temel amacı, ebeveynlerin çocuklarının eğitim ve öğrenim süreçlerine etkili bir şekilde rehberlik etme, onları motive etme ve karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma konusundaki algılanan yeterlik düzeylerini belirlemektir. Bu ölçek, özellikle ebeveynlerin eğitimsel görevlerini yerine getirirken hissettikleri güveni ölçerek, ebeveyn eğitim programlarının ve müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, ebeveynlerin eğitimsel sorumluluklarına yönelik öz yeterlik inançlarının yüksek olmasının, çocukların akademik başarısı ve duygusal refahı üzerindeki potansiyel olumlu etkilerini araştırmayı kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda, ölçek hem araştırmacılara hem de klinisyenlere değerli bir araç sunmaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan öz yeterlik teorisine dayanmaktadır. Ölçülen yapı, spesifik olarak “Çocuk Eğitimi Yeterliği”dir. Bu yapı, ebeveynlerin çocuklarının akademik gelişimini destekleme, öğrenme ortamlarını düzenleme, ödev yardımı sağlama, eğitim kurumlarıyla işbirliği yapma ve çocuklarının motivasyonunu artırma gibi eğitimle ilgili görevleri başarıyla yerine getirebileceklerine dair sahip oldukları inançları ifade eder.

Yüksek yeterlik algısı, ebeveynlerin zorluklar karşısında daha az stres hissetmelerine ve daha ısrarcı olmalarına yol açarken, düşük yeterlik algısı ise kaçınma davranışlarına veya aşırı baskıcı yöntemlere neden olabilir. Bu nedenle ölçek, bu karmaşık yapının farklı boyutlarını yakalamayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması, 2018 yılında Yeşil, Arslanderen ve Şahan tarafından yayımlanmıştır ve geçerlik analizlerini içermektedir. Ölçeğin yapı geçerliği, genellikle doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizleri (Faktör Analizi) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Yapı geçerliğine ek olarak, ölçeğin diğer benzer yapılarla ilişkisini inceleyen ölçüt geçerliği çalışmaları da yapılmış olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir. Bu durum, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik çalışmalarının bir diğer aşaması olan test-tekrar test güvenirliği de muhtemelen incelenmiş olup, bu durum ölçek puanlarının zaman içinde tutarlı kaldığını kanıtlamaktadır. Güvenirlik değerlerinin detayları için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilmektedir.

Faktör Analizi

Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği’nin faktör yapısını belirlemek amacıyla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin muhtemelen birden fazla alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu alt boyutlar, ebeveyn yeterliğinin farklı yönlerini (örneğin, akademik destek yeterliği, disiplin yeterliği, duygusal destek yeterliği) temsil etmektedir.

Daha sonra, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem grubunda doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçek modelinin veri ile iyi uyum gösterdiğini ve ölçeğin teorik yapısının ampirik olarak desteklendiğini teyit etmiştir.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Tam detaylar orijinal makalede yer almaktadır).

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler (Çocuk sahibi yetişkinler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Ebeveynlik rolünü üstlenen bireyler)

Popülasyon Detayları: Okul öncesi veya okul çağındaki çocuklara sahip ebeveynler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, eğitim yeterliklerine ilişkin ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik, ebeveynlik becerileri, akademik destek, psikometrik özellikler, yapı geçerliği, iç tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Rüştü Yeşil)

Yazışma Adresi: Yazarların kurumsal bağlantıları orijinal makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsizdir. Ticari veya klinik uygulamalarda kullanım için sorumlu yazar Rüştü Yeşil ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Kaynakları: Ölçeğin orijinal PDF dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• cocuk-egitimi-yeterligi-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf
• cocuk-egitimi-yeterligi-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf

Makalenin orijinal tam metnine bu bağlantıdan da erişilebilir: iojes.net

Referanslar

Yeşil, R., Arslanderen, M. ve Şahan, E. (2018). Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Online Journal of Educational Sciences, 10(3), 283-302.

DOI: http://dx.doi.org/10.15345/iojes.2018.03.018

Çocuk Eğitimi Yeterliği Ölçeği (Ebeveyn Formu) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.