Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme Anketi

Özet

Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme Anketi (SMFA-TR), orijinali İngilizce olan Short Musculoskeletal Function Assessment (SMFA) ölçeğinin Türkçe’ye kültürel olarak uyarlanmış bir versiyonudur. Bu ölçek, kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları bulunan bireylerde fonksiyonel durumu ve rahatsızlık düzeyini hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. SMFA-TR, hastaların günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki kısıtlamaları ve bu durumun neden olduğu genel rahatsızlık hissini ölçerek klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kas-İskelet İşlevi, Kas-İskelet Sistemi, SMFA, Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme, Fonksiyonel Değerlendirme, Kültürel Adaptasyon, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Karaismailoğlu, B., Yetişmiş, S. C., Kaynak, G., Karaismailoğlu, B. (Uyarlayanlar); Bedri Karaismailoğlu (Sorumlu Yazar).

Amaç

Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme Anketinin (SMFA-TR) temel amacı, kas-iskelet yaralanmaları veya hastalıkları olan hastaların fonksiyonel kısıtlılıklarını ve bu durumdan duydukları rahatsızlık düzeyini standart bir formatta ölçmektir. Orijinal SMFA, kapsamlı Musculoskeletal Function Assessment (MFA) ölçeğinin daha kısa ve uygulaması kolay bir versiyonu olarak tasarlanmıştır, bu da klinik ortamlarda hızlı tarama ve sonuç izleme olanağı sunar.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar, hastaların tedavi öncesi ve sonrası fonksiyonel durum değişikliklerini objektif kriterlerle değerlendirebilmektedir. Ölçek, özellikle ortopedi, romatoloji ve fizik tedavi alanlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yapı

SMFA, genellikle iki ana bileşeni ölçer: Fonksiyonel Durum İndeksi ve Rahatsızlık (Bother) İndeksi. Fonksiyonel Durum İndeksi, hastanın yürüme, hareket etme, kişisel bakım ve günlük aktiviteleri yerine getirme becerilerindeki kısıtlamaları değerlendirir. Rahatsızlık İndeksi ise, hastanın ağrı, güçlük ve genel yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerden ne kadar rahatsız olduğunu ölçer.

Bu iki indeks, kas-iskelet problemlerinin hem fiziksel hem de psikolojik etkilerini kapsamaktadır. SMFA-TR’nin uyarlama çalışması, bu iki boyutlu yapının Türkçe popülasyonda da korunduğunu ve ilgili yapısal geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek maddeleri, hastaların son yedi gün içindeki deneyimlerini yansıtacak şekilde formüle edilmiştir.

Geçerlik

Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme Anketinin (SMFA-TR) geçerlik çalışmaları, Karaismailoğlu ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin yapısal ve eş zamanlı geçerliğini kanıtlamıştır. Yapılan analizlerde, SMFA-TR’nin teorik olarak ölçmesi beklenen iki ana yapıyı (Fonksiyon ve Rahatsızlık) başarılı bir şekilde ölçtüğü gözlemlenmiştir.

Eş zamanlı geçerlik, SMFA-TR puanlarının, benzer yapıları ölçen diğer standart sağlık sonuç ölçekleri (örneğin, SF-36 gibi genel sağlık anketleri) ile yüksek ve beklenen yönde korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, SMFA-TR’nin Türk popülasyonunda kas-iskelet işlevini doğru bir şekilde temsil edebilme yeteneğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

SMFA-TR’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği, ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösteren Cronbach’s Alpha katsayısı ile incelenmiştir. Uyarlama çalışması, SMFA-TR’nin hem genel ölçek hem de alt indeksler bazında yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir (genellikle Alpha değerlerinin 0.80’in üzerinde olduğu varsayılır).

Güvenirlik çalışmalarında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiştir. Bu analiz, hastaların stabil klinik koşullar altında farklı zamanlarda uygulanan testlerde benzer sonuçlar aldığını göstermiş, böylece ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığı doğrulanmıştır. Yüksek güvenirlik değerleri, SMFA-TR’nin klinik uygulamada tekrarlanabilir ve güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

SMFA’nın orijinal yapısı, genellikle iki temel faktöre ayrılmaktadır: Fonksiyonel Durum ve Rahatsızlık. SMFA-TR uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizleri (muhtemelen Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), bu iki faktörlü yapının Türkçe veri setinde de uygun bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin orijinal konseptini ve puanlama yapısını kültürel aktarım sırasında koruduğunu göstermektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiç zorlanmadım’dan Aşırı zorlandım/Yapamadım’a kadar)

Language Available: Türkçe (SMFA-TR)

Population Group: Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları veya yaralanmaları olan hastalar.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Kas-iskelet hastalıklarının fonksiyonel etkilerini değerlendirmeye ihtiyaç duyan klinik popülasyonlar.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama anketi.

Anahtar Kelimeler

Ortopedi, Romatoloji, SMFA-TR, Fonksiyonel Kısıtlılık, Hasta Odaklı Sonuç Ölçümü, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Bedri Karaismailoğlu

İzinler, Ücret ve Test Yılı

SMFA-TR’nin kültürel uyarlaması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Bedri Karaismailoğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ve telif haklarına ilişkin detaylar yazar tarafından belirlenmelidir.

Kaynaklar

Karaismailoğlu, B., Yetişmiş, S. C., Kaynak, G. & Karaismailoğlu, B. (2020). Reliability and validity of culturally adapted Turkish Short Musculoskeletal Function Assessment questionnaire (SMFA-TR). International Journal of Rheumatic Diseases , 23(2), 1-11. doi: 10.1111/1756-185X.13885

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kisa-kas-iskelet-islevi-degerlendirme-anketi-toad.pdf

Kısa Kas-İskelet İşlevi Değerlendirme Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri sunulmamıştır. Bu bölüm, yalnızca kaynak içerikte yer alan bilgileri yansıtmaktadır.