Kendini Sansürleme İsteği Ölçeği

Özet

Kendini Sansürleme İsteği Ölçeği, bireylerin sosyal ortamlarda veya içsel çatışmalar sonucu kendi düşünce, duygu veya ifadelerini ne ölçüde bastırma eğiliminde olduklarını ölçmek amacıyla 2012 yılında Coşkun, Durak ve Elgin tarafından Türkçe‘ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle bireyin kendini ifade etme özgürlüğü ile sosyal kabul görme ihtiyacı arasındaki dengeyi incelemeyi hedefler. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve bu yapının tatmin edici düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçek, 8 maddeden oluşmakta olup, 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Kendini Sansürleme, Kendini İfade Etme, Sosyal Kaygı, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Hamit Coşkun, Mehmet Durak, Vefa M. Elgin.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin çeşitli sosyal ve psikolojik bağlamlarda, kendi düşünce ve duygularını ifade etmekten kaçınma veya bunları bilinçli olarak baskılama eğilimlerini (yani, kendini sansürleme isteğini) nicel olarak ölçmektir. Bu, özellikle sosyal normlara uyum sağlama, çatışmadan kaçınma veya olumsuz değerlendirilme korkusu gibi motivasyonlarla ilişkilidir.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal özelliklerini koruyarak, Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, akademik çalışmalarda ve klinik değerlendirmelerde kendini sansürleme düzeyinin belirlenmesi mümkün kılınmıştır.

Yapı

Ölçek, literatürde genellikle tek boyutlu bir yapı olarak ele alınan Kendini Sansürleme İsteği (Desire for Self-Censorship) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin potansiyel olarak tartışmalı, eleştirel veya sosyal açıdan kabul görmeyecek düşüncelerini, bu düşüncelerin ifade edilmesinin yaratacağı olası olumsuz sonuçları önlemek amacıyla gönüllü olarak engellemesini ifade eder.

Yapılan faktör analizleri, ölçeğin 8 maddesinin tamamının tek bir temel psikometrik bileşen altında toplandığını doğrulamıştır. Bu durum, ölçeğin yapısal bütünlüğünün ve ölçtüğü teorik yapının tutarlılığının güçlü olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, faktör analizleri ile detaylı olarak incelenmiştir. Yapısal geçerliliği destekleyen bulgular mevcuttur. Tüm maddelerin faktör yükleri .57’nin üzerinde bulunmuştur (Tablo 1), bu da maddelerin ölçülen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Tek bir bileşene yüklenme durumunun uygunluğunu kontrol etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (Confirmatory Factor Analysis – CFA) uygulanmıştır. Elde edilen uyum indeksleri, tek bir faktörlü modelin veri ile tatmin edici düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu indeksler şunlardır: χ² = 55.91, s.d. = 20, p = .00003, RMSEA = 0.09, RMR = .05, GFI = .95, AGFI = .90, NFI = .90, CFI = .93. Bu değerler, Jöreskog ve Sörbom (1999) kriterlerine göre kabul edilebilir sınırlar içindedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, içsel tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel içsel tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmış ve değeri .82 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik standartlara göre ölçeğin yüksek düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Maddelerin tek tek incelenmesinde, madde-toplam korelasyonlarının .45 ile .66 arasında değiştiği görülmüştür. Bu korelasyon aralığı, her bir maddenin genel ölçek puanına anlamlı bir katkı sağladığını işaret etmektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek için üç hafta arayla gerçekleştirilen test-tekrar test güvenilirliği .75 (p < .001) olarak saptanmıştır, bu da ölçeğin kararlı bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan tek faktörlü yapısının ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

DFA sonuçları, GFI (.95), AGFI (.90), NFI (.90) ve CFI (.93) gibi uyum indeksleri açısından güçlü bir tek faktörlü çözümü desteklemektedir. Ölçek maddelerinin faktör yüklerinin yüksek olması (.57 üzeri), ölçeğin tek bir temel yapıyı, yani kendini sansürleme isteği kavramını güçlü bir şekilde temsil ettiğini teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil Durumu: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genç yetişkinler)

Popülasyon Detayları: Orijinal uyarlama çalışması, üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 8 maddeden oluşan, 4’lü Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiçbir zaman, Nadiren, Sık sık, Her zaman gibi seçenekler sunulur).

Anahtar Kelimeler

Kendini Sansürleme, Sosyal Psikoloji, Cronbach Alfa, Psikolojik Ölçüm, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar: Hamit Coşkun.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2012 yılında yayınlanmıştır.

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı Yeni Sempozyum dergisinde mevcuttur: yenisymposium.org

Kaynaklar

1. Coşkun, H., Durak, M. ve Elgin, V. M. (2012). Kendini Sansürleme İsteği Ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Yeni Sempozyum, 50(2), 83–89.
2. Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1999). LISREL 8.30. Scientific Software International.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kendini-sansurleme-istegi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kendini Sansürleme İsteği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Not: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri listelenmemiştir. Bu bölüm, yalnızca kaynakta belirtilen madde sayısını ve derecelendirme tipini yansıtmaktadır.)

• Toplam Madde Sayısı: 8
• Derecelendirme Tipi: 4’lü Likert Tip