Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanteri

Özet

Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanteri, bireylerin kendilik gelişimleri için hayati önem taşıyan kendiliknesnesi ihtiyaçlarının düzeylerini ve türlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu envanterin temel teorik çerçevesi, psikanalist Heinz Kohut tarafından ortaya konulan Kendilik Psikolojisi kuramına dayanmaktadır.

Sunulan çalışma, envanterin Türk toplumunda kullanılması amacıyla gerçekleştirilen bir uyarlama çalışmasını kapsamaktadır. Yurduşen ve Gençöz (2018) tarafından yapılan bu uyarlama, ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle de yapı geçerliğini ve güvenirliğini Türk kültürü bağlamında incelemeyi hedeflemiştir. Bu çalışma, ölçeğin klinik ve araştırma alanlarında geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Orijinal envanterin ölçtüğü temel boyutlar genellikle Aynalama (Mirroring), İdealize Etme (Idealizing) ve İkizlik (Twinship) ihtiyaçları etrafında şekillenir. Türk uyarlaması, bu ihtiyaçların kültürel farklılıklar gözetilerek nasıl tezahür ettiğini anlamak için önemli bir adımdır.

Anahtar Kelimeler

Kendiliknesnesi İhtiyaçları, Kendilik Psikolojisi, Heinz Kohut, Psikolojik Envanter, Uyarlama, Aynalama İhtiyacı, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sema Yurduşen, Figen Gençöz

Amaç

Bu envanterin temel amacı, bireylerin Kendilik Psikolojisi kuramında tanımlanan temel kendiliknesnesi ihtiyaçlarını ne ölçüde deneyimlediklerini ve bu ihtiyaçların karşılanma düzeylerini değerlendirmektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin Türk kültürü ve dili için psikometrik açıdan uygunluğunu sağlamaktır. Bu sayede, klinik psikoloji araştırmalarında ve terapi süreçlerinde bireylerin kendilik bütünlüğünü destekleyen çevresel yanıtları (kendiliknesneleri) algılayış biçimleri ölçülebilmektedir.

Yapı

Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanteri, Kendilik Psikolojisi kuramına göre kendiliğin sağlıklı gelişimi için gerekli olan üç temel kendiliknesnesi işlevini ölçmektedir. Bu işlevler ve ölçülen yapılar şunlardır:

• Aynalama İhtiyacı: Bireyin değerinin ve eşsizliğinin onaylandığı, kabul edildiği ve takdir edildiği deneyimlere olan ihtiyacını ölçer. Bu, genellikle birincil bakıcının gururlu ve onaylayıcı bakışıyla karşılanır.
• İdealize Etme İhtiyacı: Bireyin güçlü, sakin ve güvenilir bir figürle birleşme ve bu figürün gücünden faydalanma arzusunu ölçer. Bu, idealize edilen ebeveyn imajıyla özdeşleşme yoluyla içselleştirilir.
• İkizlik (Alter-Ego) İhtiyacı: Bireyin başkalarıyla benzerlik ve ait olma duygusunu deneyimleme ihtiyacını ölçer. Bu, kendisi gibi olan diğerleriyle bağ kurma ve ortak bir insanlık deneyimini paylaşma arzusudur.

Envanter, bu üç temel boyutun her birini temsil eden maddelerden oluşur ve bireyin bu ihtiyaçları ne sıklıkta veya yoğunlukta aradığını veya deneyimlediğini belirler.

Geçerlik

Yurduşen ve Gençöz (2018) tarafından gerçekleştirilen Türk uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla çeşitli analizler yapılmıştır. Özellikle, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçlarının, teorik olarak beklenen faktör yapısını desteklediği varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, narsisizm, benlik saygısı veya bağlanma stilleri) ilişkisini inceleyen ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları da yürütülmüştür. Bu analizler, envanterin gerçekten de kendiliknesnesi ihtiyaçlarını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Türk örnekleminden elde edilen verilerle değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin alt boyutları ve toplam puanı için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayıların, kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu ve ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterdiği rapor edilmiştir. Ayrıca, zaman içinde tutarlılığı değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmaları da yürütülmüş olabilir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir adımı olarak, envanterin yapısal uygunluğunu belirlemek için faktör analizi uygulanmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analizler, ölçeğin maddelerinin teorik beklentilere uygun olarak üç faktör (Aynalama, İdealize Etme ve İkizlik) altında toplandığını göstermiştir. Bu faktör yapısının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olması, Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanterinin Türk kültüründe de yapısal olarak sağlam olduğunu ortaya koymuştur.

Enstrüman

Test Türü: Psikolojik Envanter (Uyarlama)

Format: Kendini Bildirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme Beklenmektedir)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili muhtemelen İngilizce.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, Genel Toplum.

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları ilgili referansta bulunmaktadır (Yurduşen ve Gençöz, 2018).

Test Metodolojisi: Katılımcıların, sunulan ifadelere kendiliknesnesi ihtiyaçlarının karşılanma veya hissedilme düzeyine göre bir derecelendirme skalası üzerinde yanıt vermesi beklenir. (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert skalası kullanılır).

Anahtar Kelimeler

Aynalama, İdealize Etme, İkizlik, Öznel Deneyim, Psikopatoloji, Klinik Psikoloji, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon Çalışması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sema Yurduşen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İlgili referansta belirtilen akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı için orijinal geliştiricilerle iletişime geçilmesi gerekmektedir. Türk uyarlaması için sorumlu yazar Sema Yurduşen ile iletişim kurulabilir.

Ek Bilgi: Çalışmanın yayınlandığı dergi makalesi (Klinik Psikoloji Dergisi) üzerinden erişim sağlanabilir. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

Referanslar

Yurduşen, S. ve Gençöz, F. (2018). Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanterinin Türk toplumundaki psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Klinik Psikoloji Dergisi, 2(2), 88-98. Makalenin tam metnine klinikpsikoloji.org adresi üzerinden erişim mümkündür.

Envanterin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: kendiliknesnesi-ihtiyaclari-envanteri-toad.pdf

Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya ilgili referans makaleye başvurulması gerekmektedir.