Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri- Acil Bölümü

Özet

Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri- Acil Bölümü (YBAİE-AB), orijinal Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri’nin (Critical Care Family Needs Inventory – CCFNI) Acil Bölümü ortamında kullanılmak üzere uyarlanmış ve psikometrik özellikleri test edilmiş Türkçe versiyonudur. Bu envanter, hastanelerin kritik bakım ünitelerine veya acil servislere kabul edilen hastaların aile üyelerinin algılanan ihtiyaçlarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlar. Ölçek, özellikle stresli ve belirsiz acil bölümü ortamında ailelerin bilgi, destek, güvence ve konfor gereksinimlerini belirlemede hem araştırmacılara hem de klinik personele önemli bir araç sunmaktadır.

YBAİE-AB’nin Türkiye uyarlaması, Gülten Sucu Dağ ve arkadaşları tarafından 2017 yılında yayımlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini inceleyerek, envanterin Türk kültürüne ve acil servis bağlamına uygunluğunu doğrulamıştır. Ölçek, kritik durumdaki hastaların ailelerine yönelik hemşirelik ve tıbbi bakımın kalitesini artırmak için temel bir değerlendirme aracı olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yoğun Bakım, Aile İhtiyaçları, Acil Bölümü, CCFNI, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Hemşirelik, Kritik Bakım.

Yazarlar

Gülten Sucu Dağ, Ayten Dicle, Mehmet Z. Fırat

Amaç

Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri- Acil Bölümü’nün temel amacı, kritik hastaların acil bölümüne kabul edildikleri ilk saatlerde aile üyelerinin en çok öncelik verdikleri ve karşılanmasını bekledikleri ihtiyaçları doğru bir şekilde ölçmektir. Acil servisler, yüksek stres seviyesi, hızlı karar alma süreçleri ve belirsiz sonuçlar nedeniyle aileler için özellikle zorlayıcı ortamlardır.

Bu ölçek, sağlık profesyonellerinin (özellikle hemşirelerin) ailelerin algıladığı gereksinimleri anlamasına yardımcı olarak, bakım planlarını bu ihtiyaçlara göre kişiselleştirmelerini sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, acil servislerde aile merkezli bakım stratejilerinin geliştirilmesinde ve kaynak tahsisinde bilimsel bir temel oluşturur.

Yapı

Ölçek, orijinal CCFNI’de olduğu gibi, genellikle aile üyelerinin deneyimlediği beş temel ihtiyaç kategorisini ölçmeye odaklanır. Bu kategoriler, kritik bakım ortamında ailelerin yaşadığı duygusal ve pratik zorlukları kapsar.

• Bilgi İhtiyacı: Hastanın durumu, tedavi planı ve prognozu hakkında açık, dürüst ve sık bilgilendirilme gereksinimi.
• Güvence İhtiyacı: Hastanın iyi bakıldığına dair güven duyma, personelin yetkinliğine inanma ve umut besleme gereksinimi.
• Yakınlık İhtiyacı: Hastaya fiziksel olarak yakın olma, ziyaret etme ve bakım süreçlerine katılma gereksinimi.
• Konfor İhtiyacı: Fiziksel rahatlık (oturma, yiyecek, içecek) ve duygusal destek sağlama gereksinimi.
• Destek İhtiyacı: Personelden empati, dinleme ve duygusal olarak desteklenme gereksinimi.

Geçerlik

Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri- Acil Bölümü’nün (YBAİE-AB) geçerlik çalışmaları, Dağ, Dicle ve Fırat (2017) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği, psikometrik özelliklerin temelini oluşturur ve ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

Araştırmacılar, ölçeğin uyarlama sürecinde, faktör analizi tekniklerini kullanarak ölçek maddelerinin Türk acil servis ortamındaki aile ihtiyaçlarını orijinal teorik çerçeveye uygun olarak gruplandırıp gruplandırmadığını test etmişlerdir. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin acil servis bağlamında aile ihtiyaçlarını geçerli bir şekilde ölçebilen tutarlı bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de 2017 tarihli uyarlama çalışmasında detaylı olarak sunulmuştur. Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü sonuçların zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlılığını ifade eder. YBAİE-AB’nin iç tutarlılığı, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle yüksek korelasyon gösterdiğini ve aynı temel yapıyı ölçmekte tutarlı olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin acil bölümü ortamında kritik hastaların ailelerinin ihtiyaçlarını güvenilir bir şekilde belirlemede kullanılabileceğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Dağ ve arkadaşları (2017), ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi uygulamışlardır. Orijinal CCFNI genellikle beş faktörlü bir yapı sergilerken, bu uyarlama çalışması, acil servis ortamının özgün koşulları göz önüne alınarak, ölçeğin maddelerinin Türk örnekleminde nasıl gruplandığını incelemiştir.

Yapılan analizler (muhtemelen Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), YBAİE-AB’nin acil servise özgü bağlamda aile ihtiyaçlarını ölçen mantıklı ve yorumlanabilir alt boyutlara ayrıldığını göstermiştir. Bu faktörler, klinik uygulamada ailelerin hangi alanlarda daha fazla desteğe ihtiyacı olduğunu netleştirmeye yardımcı olmaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Orijinal ölçeğin acil servis ortamına uyarlanması)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Ölçeklendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak CCFNI standardına uygun olduğu varsayılmaktadır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlaması yapılmıştır).

Popülasyon Grubu: Yoğun Bakım veya Acil Serviste kritik hastası bulunan aile üyeleri.

Yaş Grubu: Yetişkin hasta aile üyeleri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hastanelerin acil bölümüne kabul edilen hastaların birinci derece yakınları.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Aile üyelerinden, hastanın acil servise kabulünden kısa bir süre sonra ihtiyaçlarının önem derecesini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Aile Merkezli Bakım, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Cronbach Alfa, Hemşirelik Araştırmaları, Kritik Durum, Hastane Ortamı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülten Sucu Dağ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynakta Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta Belirtilmemiştir (Genellikle ilgili akademik kurum veya hastane adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali Critical Care Family Needs Inventory (CCFNI) olup, bu versiyon (YBAİE-AB) 2017 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar Gülten Sucu Dağ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin prosedürleri yazarın insiyatifindedir.

Bu uyarlama çalışmasının yayın yılı 2017’dir.

Kaynaklar

Dağ, G. S., Dicle, A., & Firat, M. Z. (2017). Psychometric properties of The Critical Care Family Needs Inventory-Emergency Department . Applied Nursing Research, 33, 113-120. DOİ: 10.1016/j.apnr.2016.11.001

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: the-critical-care-family-needs-inventory-emergency-department-ccfni-ed-toad.pdf

Yoğun Bakım Aile İhtiyaçları Envanteri- Acil Bölümü Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin maddeleri (soru listesi) kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.