Kendinden Tiksinme Ölçeği

Özet

Kendinden Tiksinme Ölçeği, bireylerin kendi benliklerine yönelik hissettikleri tiksinme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik bir araçtır. Sunulan bu giriş, ölçeğin Türkçe popülasyon üzerindeki kullanımına odaklanmaktadır. Ölçek, Taysi ve Orçan (2020) tarafından gerçekleştirilen bir Uyarlama çalışması sonucunda Türkçeye kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermek amacıyla Psikometrik Nitelikler açısından detaylı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kendinden Tiksinme, Öz-Tiksinme, Kendinden Tiksinme Ölçeği, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Psikopatoloji, Duygusal Düzenleme.

Yazarlar

Ebru Taysi, Fatih Orçan.

Amaç

Kendinden Tiksinme Ölçeği’nin temel amacı, klinik ve araştırma ortamlarında bireylerin kendilerine yönelik yaşadıkları olumsuz, iğrenme ve tiksinti duygularının yoğunluğunu ve doğasını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle utanç, öz-eleştiri ve çeşitli psikolojik rahatsızlıklarla ilişkili olan kendini hedef alan tiksinti duygusunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Taysi ve Orçan tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin faktör yapısının, iç tutarlılığının ve geçerliğinin Türk kültürüne uygunluğunu test etmek ve böylece Türk psikoloji literatürüne standart bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel duygulardan biri olan tiksinmenin, bireyin kendi benliğine, fiziksel görünümüne, davranışlarına veya geçmişteki eylemlerine yöneltilmesiyle ortaya çıkan karmaşık bir duygusal ve bilişsel Kendinden Tiksinme yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle iki ana bileşene ayrılır: kendini hedef alan fiziksel tiksinme ve kendini hedef alan davranışsal/ahlaki tiksinme.

Kendinden tiksinme, depresyon, anksiyete bozuklukları, yeme bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi birçok psikopatolojinin temelinde yatan önemli bir transdiagnostik faktör olarak kabul edilmektedir. Bu ölçek, araştırmacıların ve klinisyenlerin bu yapıyı güvenilir bir şekilde değerlendirmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması sırasında, yapısal geçerliğin incelenmesine büyük önem verilmiştir. Taysi ve Orçan (2020) çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirlemek için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu süreç, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak için zorunludur.

Elde edilen sonuçlar, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve yeterli düzeyde yapı Geçerlik sağladığını desteklemektedir. Ancak, spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri veya kriter geçerliği korelasyonları) için kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve içindeki maddelerin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek üzere Güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

Genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak ölçeğin güvenilirliği değerlendirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Kendinden Tiksinme düzeyini tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren yüksek iç tutarlılık katsayıları bildirmiştir, bu da ölçeğin araştırma ve klinik uygulamalar için uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin kritik bir aşaması olan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe örneklemde de doğrulanıp doğrulanmadığını test etmiştir. Çalışmada, büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin orijinal yapısına (genellikle iki faktörlü bir yapı) ne ölçüde uyduğu incelenmiştir.

Bu analizler, Kendinden Tiksinme yapısının kültürel sınırları aşan tutarlı bir ölçüm sağladığını ve ölçeğin Türkçe formunun geçerli bir yapısal temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, muhtemelen 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin, “Hiç uygun değil”den “Tamamen uygun”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (İngilizce veya ilgili diğer diller).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları kaynak makalede mevcuttur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar kendilerine yönelik tiksinme duygularını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öz-Değerlendirme, Psikometrik Nitelikler, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Taysi ve Orçan.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ), Isparta/Türkiye (Uyarlama çalışması sırasında yazarların bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve klinik amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Ebru Taysi) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari amaçlı kullanım durumları için ek izinler gerekebilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metni ve puanlama bilgileri içeren orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

• The original PDF can be downloaded here: kendinden-tiksinme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kendinden Tiksinme Ölçeği’nin Türkçe Güvenirlik ve Geçerlik çalışması için temel referans aşağıdadır:

• Taysi, E., ve Orçan, F. (2020). Kendinden Tiksinme Ölçeği’nin psikometrik niteliklerinin test edilmesi. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (50), 167-176.

Kendinden Tiksinme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın kısıtlı olması nedeniyle bu akademik girişte doğrudan sunulmamaktadır. Maddelerin orijinal ve doğru formuna ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen PDF dosyasını veya sorumlu yazarı referans alınız. Ölçek maddeleri, bireyin kendi bedeni, davranışları ve benliği hakkındaki tiksinme duygularını yansıtan ifadelerden oluşmaktadır.