Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati

Özet

Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati Değerlendirme Aracı (CIPNAT), kanser hastalarında kemoterapi ajanlarının neden olduğu periferik nöropati semptomlarının şiddetini ve doğasını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle hemşirelik ve onkoloji alanlarında, hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bu yaygın yan etkiyi izlemek ve uygun müdahaleleri planlamak için kritik öneme sahiptir. Sunulan çalışma, orijinal CIPNAT ölçeğinin Türk kültürüne adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi sürecini kapsamaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati (KBP Nöropatisi) değerlendirmesinde güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati, CIPNAT, Nöropati Değerlendirme, Onkoloji, Onkoloji Hemşireliği, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sibel Kutlutürkan, Elif Sözeri Öztürk, Figen Arıkan, Belgin Bahar Kahraman, Kübra Özcan, Mustafa Ali Uçar.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, kemoterapi tedavisi gören hastalarda Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati (KBP Nöropatisi) semptomlarının varlığını, şiddetini ve fonksiyonel etkilerini standart, objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir.

Ölçek, klinik uygulamada sağlık profesyonellerine, özellikle de Onkoloji Hemşireliği uzmanlarına, nöropati gelişimini erken aşamada tespit etme ve hastaların tedavisini buna göre ayarlama konusunda yardımcı olmayı hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması ise, bu aracı Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarına kazandırmayı amaçlamıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, doğrudan Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati (KBP Nöropatisi) olgusunu ölçmektedir. KBP Nöropatisi, genellikle kemoterapi ilaçlarının neden olduğu, simetrik, doza bağımlı ve çoğunlukla duyusal (parestezi, uyuşma, ağrı) ve motor (zayıflık, denge sorunları) sinir hasarı ile karakterize edilen bir durumdur.

CIPNAT, hem hastanın bildirdiği öznel semptomları hem de motor ve duyusal fonksiyonlardaki değişimleri kapsayan çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Bu, nöropatinin hem şiddetini hem de günlük yaşam üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde incelemeyi sağlar.

Geçerlik

Kutlutürkan ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen Türk versiyonunun geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği ve kapsam geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği için genellikle faktör analizi yöntemleri kullanılır.

Çalışma, Türkçe CIPNAT’ın KBP Nöropatisi yapısını ölçmek için kültürel olarak uygun ve istatistiksel açıdan geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin klinik olarak anlamlı semptomları doğru bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe CIPNAT’ın güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach alfa katsayısı) ve genellikle zamana bağlı test-tekrar test güvenirliğini içermiştir.

2017 tarihli psikometrik çalışma, Türkçe versiyonun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir, bu da ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlar niteliktedir. Yüksek güvenirlik, klinik değerlendirmelerin zaman içinde stabil ve tekrarlanabilir olmasını sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, CIPNAT’ın orijinal yapısını koruyup korumadığını belirlemek amacıyla faktör analizi süreçlerini içermiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak belirlenen alt boyutlarının (örneğin, duyusal semptomlar, motor semptomlar) Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermiştir.

Faktör analizi sonuçları, CIPNAT’ın çok boyutlu yapısının geçerli olduğunu ve nöropatinin farklı yönlerini ayrıştırarak değerlendirme yeteneğine sahip olduğunu teyit etmektedir.

Enstrüman Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Yapılandırılmış değerlendirme aracı (Muhtemelen hem hasta raporu hem de gözlem maddeleri içerir).

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Kanser hastaları.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Nörotoksik kemoterapi rejimleri alan onkoloji hastaları.

Test Metodolojisi: Klinik gözlem ve hasta öz bildirimi kombinasyonu kullanılarak KBP Nöropatisi semptomlarının sıklık ve şiddetinin değerlendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

CIPNAT, Nöropati, Kemoterapi, Onkoloji, Geçerlik, Güvenirlik, Türk Uyarlaması.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Elif Sözeri Öztürk

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri kaynağında belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme tarihi ve izin durumu hakkında detaylı bilgi için orijinal ölçek geliştiricileriyle iletişime geçilmesi gerekmektedir. Türkçeye uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izni ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Elif Sözeri Öztürk ile iletişime geçilebilir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: the-chemotherapy-induced-peripheral-neuropathy-assessment-tool-cipnat-toad.pdf

Kaynaklar

• Kutlutürkan, S., Öztürk, E. S., Arıkan, F., Kahraman, B. B., Özcan, K., & Uçar, M. A. (2017). The psychometric properties of the Turkish version of the Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy Assessment Tool (CIPNAT). European Journal of Oncology Nursing, 31, 84-89. DOI: 10.1016/j.ejon.2017.10.001

Kemoterapiye Bağlı Periferik Nöropati Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır.