Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği

Özet

Periferik arter hastalığı (PAH), dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir kardiyovasküler rahatsızlıktır. Bu hastalık genellikle alt ekstremitelerde ağrıya, uyuşmaya ve özellikle yürüme sırasında ortaya çıkan kramplara neden olarak bireylerin yaşam kalitesini ve fonksiyonel kapasitesini önemli ölçüde kısıtlar. Bu bağlamda, PAH hastalarının yürüme mesafesindeki azalmayı ve buna bağlı fonksiyonel kısıtlılıklarını objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek amacıyla “Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği” geliştirilmiştir. Bu ölçek, hastaların günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklarını, özellikle yürüme yeteneklerini, kendi bildirimleri aracılığıyla ölçmeyi hedefler.

Ölçek, 3 alt boyuttan ve toplam 14 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmiştir (0 = yapamaz-çok zor, 4 = hiç zorluk yok). Ölçeğin geliştirme ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi, içsel tutarlılık ve faktör yapısı gibi önemli güvenilirlik ve geçerlilik göstergeleri üzerinden yapılmıştır. Bu ölçek, PAH hastalarının fonksiyonel durumlarını izlemek, tedavi etkinliğini değerlendirmek ve klinik araştırmalarda kullanmak için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Periferik arter hastalığı, yürüme mesafesi, fonksiyonel kısıtlılık, psikometrik ölçek, geçerlilik, güvenilirlik, Cronbach alfa, faktör analizi.

Yazarlar

Kara, Ayla; Özçakar, Nilgün; Kartal, Metin.

Amaç

“Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği”nin temel amacı, Periferik Arter Hastalığı (PAH) tanısı konmuş bireylerin yürüme mesafelerindeki azalmayı ve bu durumun günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini sübjektif olarak değerlendirmektir. Ölçek, hastaların kendilerini algıladıkları fonksiyonel kısıtlılık düzeyini ölçerek, hastalığın şiddetini ve tedaviye verilen yanıtı izlemede kliniklere ve araştırmacılara yardımcı olmayı hedefler.

Bu ölçek, PAH’ın neden olduğu intermittan klodikasyon gibi semptomların bireylerin fiziksel aktivite kapasitesini nasıl etkilediğini anlamak için tasarlanmıştır. Böylece, hastaların yaşam kalitesini etkileyen fonksiyonel bozuklukların kapsamlı bir şekilde belirlenmesine olanak tanır ve bireyselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkıda bulunur.

Yapı

Ölçek, Periferik Arter Hastalığı olan bireylerde yürüme mesafesindeki azalmanın yol açtığı fonksiyonel kısıtlılığı ve buna ilişkin algılanan zorluğu ölçen psikolojik bir yapıyı değerlendirir. Bu yapı, fiziksel aktivite sınırlamaları, ağrı veya rahatsızlık nedeniyle yürüme yeteneğindeki bozulmalar ve günlük yaşamda karşılaşılan zorluklar gibi unsurları içerir.

Ölçek, hastaların kendi bildirimlerine dayanarak, belirli mesafeleri yürüme, belirli aktiviteleri gerçekleştirme veya ağrı eşiğini yönetme gibi konulardaki algılanan zorluklarını yakalar. Bu sayede, hastalığın bireyin yaşam kalitesi ve bağımsızlığı üzerindeki etkisini nicel bir şekilde ifade etmeyi amaçlar.

Geçerlik

“Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği”nin geçerlilik çalışması, ölçeğin geliştirildiği orijinal makalede belirtilmiştir. Kara, Özçakar ve Kartal (2016) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğü değerlendirilmiştir.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri detaylandırılmamış olsa da, ölçeğin geliştirme sürecinin bir parçası olarak geçerlilik analizlerinin yapıldığı ve bu analizlerin ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanım için uygunluğunu desteklediği varsayılmaktadır. Genellikle geçerlik analizleri, yapı geçerliği, içerik geçerliği ve ölçüt geçerliği gibi farklı boyutları kapsar.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik değerlendirmesi, içsel tutarlılık analizleri ve maddelerin faktörlerle ilişkisinin incelenmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlerde, ölçeğin alt ölçekleri için Cronbach’s alfa değerleri 0,516 ile 0,760 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu değerler, alt ölçeklerin orta düzeyde ile iyi düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach’s alfa değeri ise 0,882 olarak bulunmuştur. Bu yüksek alfa değeri, ölçeğin genel olarak mükemmel bir içsel tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir. Bu sonuçlar, “Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği”nin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

“Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği”nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda ölçeğin 3 alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Toplamda 14 maddeden oluşan ölçek, bu üç alt boyut altında gruplandırılmıştır.

Maddelerin faktör yükleri 0,39 ile 0,90 arasında değişmektedir. Yüksek faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin önemli kanıtlar sunmakta ve PAH hastalarında yürüme mesafesindeki azalmanın çok boyutlu bir yapısını ortaya koymaktadır.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert ölçeği (0 = yapamaz-çok zor – 4 = hiç zorluk yok)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Periferik arter hastalığı olan hastalar

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Periferik arter hastalığı tanısı konmuş bireyler.

Test Metodolojisi: Kendi kendine raporlama, derecelendirme ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Periferik arter hastalığı, yürüme kısıtlılığı, fonksiyonel değerlendirme, psikometrik özellikler, sağlık ölçeği, yaşam kalitesi, intermittan klodikasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği ve psikometrik özelliklerinin incelendiği çalışma 2016 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret veya özel izin bilgisi kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak, ölçeği kullanmayı düşünen araştırmacıların ve klinisyenlerin, ölçeğin sorumlu yazarı Ayla Kara veya ilgili iletişim e-postası ([email protected]) aracılığıyla izin ve kullanım koşulları hakkında bilgi alması önemle tavsiye edilir.

Referanslar

Kara, A., Özçakar, N., & Kartal, M. (2016). Periferik arter hastalığında “yürüme mesafesinin azalması ölçeği” geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Nobel Med, 12(1), 67-73.

Makale bağlantısı: nobelmedicus.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: periferik-arter-hastaliginda-yurume-mesafesinin-azalmasi-olcegi-toad.pdf

Periferik Arter Hastalığında Yürüme Mesafesinin Azalması Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır.