Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği

Özet

Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği, Ergeshkyzy ve Yıldız (2018) tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Kırgızistan toplumunda yaygın olan ve İslamiyet öncesi inanç sistemlerinden (özellikle Geleneksel Kırgız Dini) kaynaklanan geleneksel dini uygulamaları, inançları ve ritüelleri psikometrik açıdan ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, bu geleneksel inançların modern Kırgız kimliği ve kültürü üzerindeki etkilerini bilimsel olarak incelemeyi hedeflemektedir. Ölçek, özellikle bireylerin Şamanist ve Tengrist kökenli pratiklere olan bağlılık düzeylerini belirlemeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kırgızistan, Geleneksel din, Şamanizm, Tengrizm, Ölçek Geliştirme, Psikoloji, Din Psikolojisi, Kültürel İnançlar.

Yazarlar

A. Ergeshkyzy, M. Yıldız

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Kırgız kültürüne özgü geleneksel dini inanç sistemlerinin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve bu yapıyı geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sunmaktır. Bu çalışma, geleneksel inançların modernleşme süreçleri karşısındaki direncini veya adaptasyonunu inceleyen din psikolojisi araştırmalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçek, Kırgızistan’da dini çeşitliliğin ve senkretik inanç pratiklerinin araştırılmasında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Geliştirme süreci, geleneksel inançların teorik yapısına uygun maddelerin oluşturulması ve ardından bu maddelerin istatistiksel analizlerle geçerlik ve güvenilirliğinin test edilmesini içermiştir.

Yapı

Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği, bireylerin geleneksel inançlara, ritüellere ve uygulamalara yönelik tutumlarını ve katılımlarını ölçen bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle, Kırgız halkının günlük yaşamında yer alan ruhlara, atalara ve doğaüstü güçlere olan inançları içeren boyutları kapsar. Ölçeğin teorik temeli, geleneksel dini pratiklerin bireysel ve toplumsal işlevlerini inceleyen din sosyolojisi ve Din Psikolojisi alanlarına dayanmaktadır.

Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olması beklenir; bu boyutlar arasında “Doğaüstü Güçlere İnanç”, “Ritüel Katılımı” ve “Atalara Saygı” gibi alt faktörler bulunabilir. Bu alt faktörler, ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı oluşturan spesifik psikolojik eğilimleri temsil eder.

Geçerlik

Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal Geçerlik kanıtlarını sunmuştur. Yapı geçerliğini belirlemek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını desteklemiş, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini göstermiştir.

DFA sonuçları ise, elde edilen faktör yapısının veriyle uyumlu olduğunu ve kabul edilebilir uyum indekslerine (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) sahip olduğunu kanıtlamıştır. Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla ilgili uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin geleneksel Kırgız dini pratiklerini yeterince temsil ettiği doğrulanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve kararlılığı, Güvenirlik analizleriyle değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenirliği için en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Ek olarak, ölçeğin kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, aynı bireylerin farklı zamanlarda ölçekten benzer puanlar aldığını, dolayısıyla ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği’nin faktör yapısı, ölçek geliştirme sürecinin temelini oluşturmaktadır. Araştırmacılar, Kırgızistan bağlamında geleneksel inançların hangi temel boyutlardan oluştuğunu belirlemek için Faktör Analizi yöntemini kullanmışlardır. Bu analiz, ölçeğin tek bir genel inanç düzeyini mi, yoksa birden fazla ilişkili boyutu mu ölçtüğünü ortaya koymuştur.

Analizler sonucunda elde edilen faktör yapısı, geleneksel inançların karmaşık ve çok katmanlı doğasını yansıtmaktadır. Bu yapı, ölçeğin puanlanması ve yorumlanması için kritik öneme sahiptir, çünkü araştırmacıların sadece genel bir skor yerine, bireylerin inanç sisteminin farklı yönlerini ayrı ayrı değerlendirmesine olanak tanır.

Araç Bilgileri

Test Türü:

Geliştirme

Format:

Muhtemelen 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller:

Kırgızca, Türkçe (Orijinal yayın Türkçe yapılmıştır).

Popülasyon Grubu:

Kırgızistan’da yaşayan yetişkin bireyler.

Yaş Grubu:

Genellikle 18 yaş ve üzeri (Üniversite öğrencileri ve genel popülasyon örneklemi).

Popülasyon Detayları:

Ölçek, özellikle kültürel ve dini geleneklerin güçlü olduğu Kırgız popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Kırgız kültürü, Din psikolojisi, Senkretik inançlar, Ölçek Geliştirme, Mualla Yıldız, Ergeshkyzy, Kırgızistan.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Yayın kaynağında belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri:

Mualla Yıldız: [email protected]

Yazışma Adresi:

Mualla Yıldız (Ankara Üniversitesi, Türkiye)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Mualla Yıldız ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izinler, genellikle yazarın onayı ile sağlanmaktadır.

Orijinal makalenin PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: geleneksel-kirgiz-dini-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

• Ergeshkyzy, A. & Yıldız, M. (2018). Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(57), 805-814.

[quads id=5]

Geleneksel Kırgız Dini Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Ölçek maddelerinin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.