Kaygı Duyarlılığı İndeksi

Özet

Kaygı Duyarlılığı İndeksi (KDI), Ayvaşık (2000) tarafından Türkçe’ye uyarlaması yapılan psikometrik bir araçtır. Ölçek, bireylerin kaygı ile ilişkili bedensel duyumların (örneğin, kalp çarpıntısı, nefes darlığı) zararlı fiziksel, psikolojik veya sosyal sonuçları olacağına dair inançlarını ve bu inançlardan kaynaklanan korkuyu ölçmektedir. Bu yapı, özellikle kaygı bozuklukları, panik ataklar ve fobilerin etiyolojisinde merkezi bir rol oynamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik açıdan güvenilirliğini ve geçerliğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaygı duyarlılığı, kaygı indeksi, psikometri, uyarlama, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

H. Belgin Ayvaşık

Amaç

Kaygı Duyarlılığı İndeksi’nin (KDI) temel amacı, bireylerin kaygıya ilişkin bedensel duyumlara karşı duyarlılık düzeylerini belirlemektir. Ölçek, bu duyumların olası olumsuz sonuçlarından duyulan korkunun yoğunluğunu ölçerek, özellikle panik bozuklukları gibi klinik durumların risk değerlendirmesi ve anlaşılması için önemli bir araç sağlamaktadır. Ayvaşık (2000) tarafından yapılan bu çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini sağlamak üzere geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını gerçekleştirmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Kaygı Duyarlılığı (Anxiety Sensitivity) kavramıdır. Bu yapı, bilişsel bir eğilimi temsil eder ve kaygıya eşlik eden somatik belirtilerin (örneğin, hızlı kalp atışı, baş dönmesi veya terleme) tehlikeli, kontrol edilemez veya zarar verici sonuçlara yol açacağına dair endişeleri içerir. Kaygı duyarlılığı yüksek olan bireyler, bu bedensel değişimleri felaketleştirme eğilimindedirler. KDI, bu yapıyı tek bir genel faktör altında toplam 16 madde ile değerlendirmektedir.

Geçerlik

Kaygı Duyarlılığı İndeksi’nin yapı geçerliği, faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizlerde, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiği araştırılmıştır. Sonuçlar, ölçeğin güçlü bir tek boyutlu yapıya sahip olduğunu işaret etmiştir, bu da KDI’nın Türk kültüründe kaygı duyarlılığını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. KDI için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0.82 olarak bulunmuştur. Psikometrik standartlara göre bu değer, ölçeğin maddeleri arasında yüksek düzeyde bir iç tutarlılık olduğunu ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Faktör analizi, ölçeğin yapısal özelliklerini ortaya koymak için kritik öneme sahiptir. Çalışmada Varimax rotasyonu uygulanmıştır. Başlangıçta dört faktörün ortaya çıkmasına rağmen, daha detaylı incelemede bu dört faktörün tek bir baskın faktöre yüklendiği görülmüştür. Bu tek faktör, Kaygı Duyarlılığı yapısını temsil etmektedir. Bu tek faktörün özdeğeri (eigenvalue) 2.08 olup, toplam varyansın %52.17’sini açıkladığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, Türk versiyonunun güçlü bir şekilde tek boyutlu bir yapıyı desteklediğini göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Kaygı Duyarlılığı İndeksi toplam 16 maddeden oluşur ve tek bir alt boyutu ölçer.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genel olarak üniversite öğrencileri ve yetişkinler üzerinde uygulanır)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada detaylı popülasyon bilgisi belirtilmemiştir.

Test Metodolojisi: Özbildirim ölçeği. Derecelendirme, 5’li Likert ölçeği formatında yapılmaktadır (0= Çok Az – 4=Çok Fazla).

Anahtar Kelimeler

Kaygı, psikolojik değerlendirme, Likert ölçeği, psikometrik özellikler, tek faktörlü yapı, panik bozukluk.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: H. Belgin Ayvaşık

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kaygı Duyarlılığı İndeksi’nin Türkçe uyarlama çalışması 2000 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirmesi için sorumlu yazar H. Belgin Ayvaşık ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan erişilebilir: kaygi-duyarliligi-indeksi-toad.pdf

Kaynaklar

• Ayvaşık, H. B. (2000). Kaygı duyarlığı indeksi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 15(46), 43-57.
• Makalenin orijinal bağlantısı: turkpsikolojidergisi.com

Kaygı Duyarlılığı İndeksi Maddeleri

Kaygı Duyarlılığı İndeksi, tek alt boyut ve toplam 16 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert ölçeği (0= Çok Az – 4=Çok Fazla) üzerinden yapılmaktadır. Aşağıda örnek bir madde sunulmuştur:

• Kalp Çarpıntısı hissetmek beni korkutur.