Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği

Özet

Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği (KAYÖ), bireylerin yaratıcılık yeteneklerini farklı alanlar (örneğin, bilimsel, sanatsal, günlük) bağlamında ölçmek amacıyla geliştirilmiş, çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, F. Şahin tarafından 2016 yılında gerçekleştirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, aynı zamanda yapısal geçerlik ve güvenirlik özelliklerini incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, Türkiye’de yaratıcılık araştırmalarına alan spesifik bir değerlendirme aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcılık, Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği, psikometri, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, alan spesifik yaratıcılık.

Yazarlar

F. Şahin (Uyarlama), James C. Kaufman (Orijinal Geliştirici).

[quads id=5]

Amaç

Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği’nin temel amacı, yaratıcılığı tek bir genel yetenek olarak değil, farklı alanlarda (yaratıcılık alanları) farklı şekillerde tezahür eden bir yapı olarak değerlendirmektir. Orijinal ölçek, bu alanlardaki bireysel yeterlilikleri belirlemek için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının birincil amacı ise, ölçeğin orijinal psikometrik yapısını koruyarak Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu adaptasyon, Türkiye’deki eğitim ve psikoloji alanındaki araştırmacılara uluslararası kabul görmüş bir aracı erişilebilir kılmaktadır.

Yapı

Ölçek, yaratıcılığı alanlara özgü (domain-specific) bir yapı olarak kavramsallaştıran modern yaratıcılık teorilerine dayanmaktadır. Bu yaklaşım, bir kişinin müzikte yaratıcı olmasının, bilimsel problem çözmedeki yaratıcılığıyla aynı beceri setlerini gerektirmediği varsayımına odaklanır. Ölçek, genellikle beş veya daha fazla spesifik yaratıcılık alanını ölçen alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, katılımcıların kendilerini belirli alanlardaki yaratıcı davranışlar ve başarılar açısından değerlendirmelerini ister. Bu sayede, bireyin yaratıcı potansiyelinin genel bir skor yerine, hangi alanlarda daha güçlü olduğunu gösteren detaylı bir profil elde edilir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Şahin (2016) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının başlığı, psikometrik özelliklerin incelendiğini göstermektedir. Bu bağlamda, uyarlama sürecinde yapı geçerliğinin sağlanması kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmış ve orijinal çok boyutlu yapının Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığı tespit edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin diğer yaratıcılık ölçümleriyle korelasyonu (ölçüt bağımlı geçerlik) incelenerek ölçeğin beklenen teorik ilişkileri gösterdiği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir; ancak uyarlama çalışması, güvenirlik analizlerini içermek zorundadır. Şahin (2016) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır.

Genellikle, Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği’nin alt boyutları ve genel skoru için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı, kabul edilebilir sınırların üzerinde çıkmıştır. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ek olarak, ölçeğin zaman içinde istikrarını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirlik analizleri de gerçekleştirilmiş olabilir.

Faktör Analizi

Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Faktör Analizi temel bir adım olmuştur. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenen alanlara (faktörlere) uygun bir şekilde kümelenip kümelenmediğini test eder.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin çok faktörlü yapısını (genellikle 5 ila 7 alan) Türk kültüründeki katılımcılar üzerinde doğrulamıştır. Bu, ölçeğin sadece genel bir yaratıcılık puanı vermek yerine, farklı yaratıcılık alanlarını ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale)

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Öğrenciler ve Yetişkinler (Uyarlama çalışması İlköğretim Online dergisinde yayımlanmıştır, bu da odak noktasının eğitim çağındaki bireyler olabileceğini düşündürmektedir).

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle ergenlik dönemi ve üzeri).

Population Details: Türk yükseköğretim veya ortaöğretim öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Likert tipi derecelendirme (Ölçek maddeleri genellikle 5’li veya 7’li Likert formatında değerlendirilir).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçme, yaratıcı yetenek, alan spesifik yaratıcılık, uyarlama çalışması, faktör analizi, öz bildirim.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi James C. Kaufman’dır. Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin uyarlama çalışmasının yazarı F. Şahin’den veya orijinal geliştiricilerden alınması gerekebilir.

Uyarlama makalesine doğrudan bağlantı ve PDF indirme seçenekleri aşağıda sunulmuştur.

Referanslar

1. Şahin, F. (2016). Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 15 (3), 855-867.
2. Makalenin orijinal PDF bağlantısı: ilkogretim-online.org.tr

Bu ölçeğin orijinal PDF’i burada indirilebilir: kaufman-alanlari-yaraticilik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte Kaufman Alanları Yaratıcılık Ölçeği’nin maddeleri (soruları) mevcut değildir. Maddelerin tamamına ulaşmak için lütfen Şahin (2016) referanslı uyarlama çalışmasına başvurunuz.