Diyabette Problem Alanları Ölçeği

Özet

Diyabette Problem Alanları Ölçeği (DPÖ), orijinal bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çalışmasıdır. Temel amacı, Tip 2 Diyabet tanısı almış bireylerin hastalık yönetimine yönelik tutumlarını ve bu süreçte karşılaştıkları spesifik problem alanlarını psikometrik olarak değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle hastaların yaşam kalitesini ve hastalıkla başa çıkma stratejilerini etkileyen zorlukları belirlemeye odaklanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türk örnekleminde güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Diyabet, Tip 2 Diyabet, Problem Alanları, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Hastalık Yönetimi, Kronik Hastalık

Yazarlar

Ayşe Elkoca

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Tip 2 Diyabet tanısı olan hastaların hastalığa karşı geliştirdikleri tutumlar ile günlük yaşamlarında ve tedavi süreçlerinde karşılaştıkları problem alanları arasındaki ilişkiyi sistematik olarak incelemektir. Bu çalışma, diyabet yönetiminde psikososyal engelleri tespit ederek, klinik müdahalelerin hedeflenen alanlara yönlendirilmesine zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Diyabette Problem Alanları Ölçeği, kronik bir hastalık olan Diyabet ile yaşamayı gerektiren psikososyal ve davranışsal zorluklar yapısını ölçmektedir. Ölçek, hastaların ilaç kullanımı, beslenme düzeni, fiziksel aktivite, duygusal durum ve sosyal destek gibi diyabet yönetiminin çeşitli yönlerinde algıladıkları sorunların derecesini belirlemeyi hedefler. Bu yapı, hastanın hastalığıyla ne kadar etkili bir şekilde başa çıkabildiğini gösteren kapsamlı bir gösterge sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının yapı Geçerlik analizleri, örneklem verilerinin faktör analizine uygunluğunu değerlendiren testlerle desteklenmiştir. Örneklerin yeterliliğini ölçen Kaiser Mayer Olkin (KMO) testi sonucu 0.797 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin faktör analizi için kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.

Örneklerin sınama büyüklüğünü değerlendiren Barlett’s Test of Speharicity Analizi sonucu ise 1064.160 olarak saptanmıştır. Her iki test sonucunda da p değeri 0.001 önem düzeyinden küçük (p < 0.001) bulunmuştur, bu da verilerin faktörleştirme için istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ve ölçeğin yapısal geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Diyabette Problem Alanları Ölçeği’nin iç tutarlılık Güvenirlik düzeyini belirlemek amacıyla Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin genel Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.88 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayı, sosyal bilimler araştırmalarında oldukça yüksek kabul edilen bir değer olup, ölçek maddelerinin tutarlı ve güvenilir bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek üzere yapılan analizlerde, verilerin temel bileşenler analizine uygunluğu incelenmiştir. Örneklem yeterliliği için Kaiser Mayer Olkin (KMO) değeri 0.797 olarak belirlenmiştir. Bu değerin 0.60’ın üzerinde olması, verilerin faktör analizi için uygun olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, korelasyon matrisinin birim matris olup olmadığını test eden Bartlett’s testi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0.001). Bu bulgular, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örnekleminde de geçerli bir faktör yapısına sahip olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert tipi (Orijinal ölçeğin yapısına göre tahmini.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması)

Popülasyon Grubu: Klinik Hastalar

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle Tip 2 Diyabet hastaları)

Popülasyon Detayları: Tip 2 Diyabet tanısı almış hastalar üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Yüksek lisans tezi kapsamında psikometrik analizler (Geçerlik ve Güvenirlik) yapılarak uyarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Diyabet, Tip 2 Diyabet, Öz-Yönetim, Hastalık Tutumu, Psikososyal Problemler, İç Tutarlılık, Cronbach Alpha

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Uyarlama çalışmasının tamamlandığı yıl)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Ayşe Elkoca ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• diyabette-problem-alanlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Elkoca, A. (2010). Tip 2 diyabetli hastaların hastalığa karşı tutumları ve problem alanları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstisüsü, Erzurum.
2. Tez kaynağına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Diyabette Problem Alanları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Uyarlama çalışmasının yapıldığı orijinal kaynakta (yüksek lisans tezi özeti) ölçek maddeleri açıkça belirtilmemiştir. Maddelere erişim için ilgili tez çalışmasının tamamının incelenmesi gerekmektedir.