Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği

Özet

Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği (KYAÖ), bireylerin kendilerini farklı yaşam alanlarındaki yaratıcı yetenekleri açısından değerlendirmelerine olanak tanıyan bir öz bildirim aracıdır. Ölçek, yaratıcılığın tek bir genel yetenekten ziyade, belirli alanlara özgü bir yapı olduğunu savunan çok boyutlu yaratıcılık teorilerine dayanır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2019 yılında M. A. Kandemir ve James C. Kaufman tarafından gerçekleştirilmiş olup, özellikle akademik disiplinler ile yaratıcılık alanları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla kullanılmıştır. Bu psikometrik araç, uygulamalı ve teorik araştırmalarda yaratıcılık profilini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcılık, Alan Spesifik Yaratıcılık, Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği, Öz Bildirim Ölçeği, Uyarlama, Psikoloji.

Yazarlar

James C. Kaufman, M. A. Kandemir.

Amaç

Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği’nin temel amacı, bireyin kendisini sanatsal, günlük, bilimsel/mekanik, akademik ve performans gibi çeşitli özgül alanlarda ne kadar yaratıcı olarak algıladığını ölçmektir. Bu çok boyutlu ölçüm, araştırmacıların ve eğitimcilerin, genel yaratıcılık puanı yerine, bireyin güçlü ve zayıf olduğu yaratıcılık alanlarını tespit etmesine olanak tanır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk kültür bağlamında yaratıcılığın alanlara özgü doğrulamasını yapmak ve özellikle üniversite öğrencilerinin seçtikleri akademik uzmanlık alanları ile kendilerini algıladıkları yaratıcılık düzeyleri arasındaki korelasyonu araştırmayı hedeflemiştir. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda geliştirilmiş yaratıcılık modellerinin kültürel geçerliliğini test etme amacını da taşımaktadır.

Yapı

KYAÖ, yaratıcılık yapısını tekil bir özellik olarak değil, farklı alanlara yayılmış bir dizi yetenek olarak ele alır. Ölçek, genellikle beş veya daha fazla ayrı faktör altında toplanan maddelerden oluşur. Bu faktörler, yaratıcılığın farklı bağlamlarda nasıl tezahür ettiğini yansıtır ve bu durum, Kaufman’ın “Dört C” (Mini-c, Little-c, Pro-c, Big-C) modelinin “Little-c” (gündelik yaratıcılık) boyutunu ölçmeye odaklanır.

Ölçek, bireylerin kendi yeteneklerini değerlendirmelerine dayanarak, yaratıcılığın doğuştan gelen bir yetenekten ziyade, belirli bir alana yapılan yatırım ve pratikle gelişen bir beceri olduğunu kabul eder. Bu alana özgü yaklaşım, genel zeka veya kişilik özelliklerinden bağımsız olarak yaratıcı performansı anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

KYAÖ’nün orijinal ve Türkçe uyarlama çalışmalarında yapı geçerliği kanıtları araştırılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında (Kandemir & Kaufman, 2019), ölçeğin beklenen çok faktörlü yapıyı koruyup korumadığı ve yaratıcılık ile ilişkili diğer yapılarla (örneğin, akademik başarı veya kişilik özellikleri) teorik olarak tutarlı ilişkiler gösterip göstermediği incelenmiştir.

Kaynak içerikte geçerlik değerleri sayısal olarak belirtilmemiş olsa da, uyarlama makalesi, ölçeğin alanlar arası ayrımcılık yeteneğini ve akademik majörlerle olan anlamlı ilişkilerini inceleyerek geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin Türk üniversite popülasyonunda yaratıcılığın alan spesifik doğasını geçerli bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ve içsel tutarlılığını değerlendirir. KYAÖ’nün güvenirlik çalışmaları genellikle Cronbach alfa katsayısı ile iç tutarlılık düzeylerini rapor eder. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda başarılı olduğunu gösterir.

Türkçe uyarlama çalışmasında, her bir yaratıcılık alanına ait alt ölçeklerin yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Ölçeğin güvenilirliğinin incelenmesi, bu aracın bilimsel araştırmalarda sağlam ve tekrarlanabilir veriler sunmasını sağlamak açısından temel bir psikometrik gerekliliktir.

Faktör Analizi

Orijinal KYAÖ’nün geliştirilmesinde olduğu gibi, Türkçe uyarlama sürecinde de açımlayıcı (Exploratory) ve doğrulayıcı (Confirmatory) faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen yaratıcılık alanlarına (faktörlere) ayrılıp ayrılmadığını test eder.

Kandemir ve Kaufman (2019) çalışması, ölçeğin Türk örnekleminde de orijinal ölçekte bulunan çok boyutlu yapıyı (genellikle beş ana alan) başarılı bir şekilde doğruladığını rapor etmiştir. Bu faktör analizi sonuçları, yaratıcılığın alan spesifik modelinin kültürel bağlamda da geçerli olduğunu pekiştirir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert tipi derecelendirme (Genellikle 5 veya 7 noktalı bir derecelendirme kullanılır, “Hiç Yaratıcı Değilim”den “Çok Yaratıcıyım”a kadar değişir).

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Ergenler ve Yetişkinler (Özellikle Yükseköğretim Öğrencileri)

Age Group: 18 yaş ve üzeri (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır)

Population Details: Türkçe uyarlaması Türkiye’deki üniversite öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlenmiştir.

Test Methodology: Bireylerin belirli yaratıcılık alanlarındaki kendi yeteneklerini değerlendirmelerini gerektiren kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan bir envanterdir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği’nin orijinal versiyonu, James C. Kaufman tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı için orijinal yazar veya yayıncı ile iletişime geçilmesi gerekebilir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin sorumlu yazarı ve iletişim adresi:
[email protected]

Kaynaklar

• Kandemir, M. A. & Kaufman, J. C. (2019). The Kaufman Domains of Creativity Scale: Turkish Validation and Relationship to Academic Major. The Journal of Creative Behavior, 54(4), 1002-1012. doi:10.1002/jocb.428

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
kaufman-yaraticilik-alanlari-olcegi-toad.pdf

Kaufman Yaratıcılık Alanları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için Kandemir ve Kaufman (2019) makalesine başvurulması gerekmektedir.