Kariyer Karar Verme Zorlukları Anketi

Özet

Kariyer Karar Verme Zorlukları Anketi (KKVZA), bireylerin kariyer seçimi sürecinde karşılaştıkları psikolojik ve durumsal engelleri belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçeğin Türkçe’ye Uyarlama çalışmasıdır. Feride Bacanlı tarafından Türk ergenler üzerinde gerçekleştirilen bu uyarlama, bireylerin kariyer gelişiminde yaşadıkları belirsizlik, bilgi eksikliği veya karar verme yetersizliği gibi temel zorlukları ölçmeyi hedefler. Ölçek, özellikle rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Bu çalışma, 2016 yılında International Journal for Educational and Vocational Guidance dergisinde yayımlanmıştır ve Türkiye bağlamında kariyer danışmanlığı alanında önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Karar Verme Zorlukları, Kariyer Gelişimi, Ergenlik, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Kariyer Danışmanlığı, Türkiye.

Yazarlar

Feride Bacanlı

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Kariyer Karar Verme Zorlukları yaşayan bireyleri, özellikle de ergenleri, sistematik olarak tespit etmektir. Bu zorluklar genellikle üç ana alanda gruplandırılır: Kariyer kararına hazırlık eksikliği, kariyer veya öz-bilgi eksikliği ve karar verme sürecindeki tutarsızlıklar.

KKVZA, eğitim ve mesleki rehberlik uzmanlarına, danışanlarının kariyer kararı verme süreçlerini engelleyen spesifik faktörleri anlamada ve buna yönelik etkili müdahale stratejileri geliştirmede somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu sayede, danışmanlık hizmetlerinin bireyselleştirilmesi ve etkinliğinin artırılması hedeflenir.

Yapı

Kariyer Karar Verme Zorlukları Anketi, kariyer kararı verme sürecinin karmaşıklığını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle Kariyer Karar Verme Zorlukları teorisi çerçevesinde ele alınır ve bireyin karar verme yeteneğini olumsuz etkileyen faktörleri kapsar.

Ölçek, kariyer seçiminde yaşanan içsel ve dışsal engelleri değerlendirerek, danışanın hangi aşamada desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemeye yardımcı olur. Bu yapı, bilişsel ve duygusal bileşenleri içerir; örneğin, kariyer bilgisinin eksikliği (bilişsel) veya karar vermekten kaçınma (duygusal).

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik Geçerlik değerleri belirtilmemiş olmasına rağmen, bir psikometrik aracın uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin yapılması zorunludur. Bacanlı (2016) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunun sağlanması amacıyla dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmış olmalıdır.

Genellikle uyarlama çalışmalarında yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis – CFA) ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılarak ölçeğin orijinal yapıyı koruduğu ve ilgili diğer psikolojik yapılarla beklenen ilişkileri sergilediği gösterilir. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar, Feride Bacanlı’nın 2016 tarihli makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta spesifik Güvenirlik bilgileri belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği analizleri gerçekleştirilmiştir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin aynı bireyden farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar elde ettiğini gösterir. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin ölçtüğü yapının kararlılığı ve hatasızlığı açısından kritik öneme sahiptir. Detaylı güvenirlik raporları, referans gösterilen akademik yayında bulunmaktadır.

Faktör Analizi

Kariyer Karar Verme Zorlukları Anketi’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de sürdürüldüğünü doğrulamak amacıyla faktör analizleri (Büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) uygulanmıştır.

Bu analizler, ölçeğin farklı zorluk boyutlarını (örneğin, bilgi eksikliği, hazır olmama) ayrıştırıp ayrıştırmadığını kontrol eder. Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve çok boyutlu yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlar.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğin yapısına bağlı olarak, büyük ihtimalle çok seçenekli, Likert tipi derecelendirme formatındadır. (Örneğin: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a kadar uzanan bir ölçek).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle ortaokul sonu ve lise öğrencileri (yaklaşık 14-18 yaş grubu).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de öğrenim gören Türk Ergenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Questionnaire). Bireylerin kendi kariyer kararı verme zorlukları hakkındaki algılarını ölçer.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Danışmanlık, Kariyer Seçimi, Mesleki Rehberlik, Bacanlı, Geçerlik, Güvenirlik, Kariyer Karar Verme Zorlukları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi (Yazarın 2016 yılındaki tahmini kurumsal adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve tam madde setine erişim için ilgili yazar (Feride Bacanlı) veya yayıncı (International Journal for Educational and Vocational Guidance) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

• Test Yılı (Uyarlama Yayını): 2016
• Derecelendirme/Puanlama: Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi, makalede sunulmuştur.
• İletişim: [email protected]

Referanslar

Bu ölçeğin uyarlanmasına ve psikometrik özelliklerine ilişkin temel referans şudur:

1. Bacanlı, F. (2016). Career decision-making difficulties of Turkish adolescents. International Journal for Educational and Vocational Guidance , 16, 233-250. doi: 10.1007/s10775-015-9304-8

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: kariyer-karar-verme-zorluklari-anketi-toad.pdf

Kariyer Karar Verme Zorlukları Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sağlanmamaktadır. Ölçeğin tam madde setine ve puanlama kılavuzuna erişim için sorumlu yazar Feride Bacanlı’nın yayınlanmış makalesine (Bacanlı, 2016) başvurulması gerekmektedir.