Karara Varma İhtiyacı Ölçeği

Özet

Karara Varma İhtiyacı Ölçeği, bireylerin belirsizlikten kaçınma ve hızlı, kesin yargılara ulaşma motivasyonlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmıştır. Bu psikometrik geçerlilik ve güvenilirlik çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun akademik çalışmalarda kullanım uygunluğunu değerlendirmek üzere Ceylan ve Kabadayı (2015) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, toplam 20 maddeden oluşmakta ve altı noktalı Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, modelin genel uyum indekslerinin beklenen uyumu tam olarak sağlamadığını gösterse de, madde yüklerinin yüksek düzeyde anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Karara Varma İhtiyacı, Karara Varma İhtiyacı Ölçeği, Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Psikometri, Belirsizlikten Kaçınma.

Yazarlar

K. E. Ceylan, E. T. Kabadayı.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin algısal ve bilişsel süreçlerde kesinliğe duydukları ihtiyacı ve belirsizliğe tahammül düzeylerini ölçmektir. Bu yapı, sosyal biliş ve karar verme mekanizmalarını anlamada kritik öneme sahiptir.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki sosyal psikoloji ve örgütsel davranış araştırmalarında Karara Varma İhtiyacı yapısının güvenilir ve geçerli bir araçla incelenmesine olanak sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolojide önemli bir bilişsel motivasyonel yapı olan Karara Varma İhtiyacı (Need for Closure) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin herhangi bir konuda belirsizlikten kaçınma ve hızlıca kesin bir yargıya varma yönündeki arzusunu ifade eder.

Yüksek karara varma ihtiyacına sahip bireyler, bilgiyi işleme sürecini hızlandırma eğilimindedirler (seizing) ve alternatif çözüm yollarını veya karmaşık bilgileri göz ardı edebilirler (freezing). Ölçek maddeleri genellikle planlama, belirsizliğe karşı tahammülsüzlük ve karmaşık durumları basitleştirme eğilimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ki-kare istatistiği [c2(165)= 638,248 p<.001] ve uyum iyiliği indeksleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen uyum indeksleri değerleri [CMIN/DF=3.868; GFI= .89, NFI= .80, CFI= .84, RMSEA=.07] bu ölçüm modelinin veri ile beklenen uyumu tam olarak sağlamadığını göstermiştir.

Ancak, bulgular birinci düzeyde incelendiğinde, maddelerin ait oldukları faktörlere yüksek ve anlamlı yüklenimler gösterdiği tespit edilmiştir. Yüklenme katsayıları .410 ile .828 arasında değişmekte olup, tümü .01 seviyesinde istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu durum, faktörlerin içeriksel tutarlılığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için bileşik güvenilirlik değerleri incelenmiştir. Yapılan analizlerde, tüm faktörler için hesaplanan bileşik güvenilirlik değerlerinin, Bagozzi ve Yi (1988) tarafından belirtilen kritik eşik olan .60’ın üzerinde olduğu görülmüştür (Nunnaly, 1978). Bu bulgu, ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının Türkçe versiyonda doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına ne ölçüde uyduğunu belirler.

Analiz sonuçlarında uyum iyiliği indekslerinin ideal değerlere ulaşamaması, modelin yapısal olarak tam uyum göstermediğini belirtse de, tüm maddelerin ilgili faktörlere anlamlı ve güçlü bir şekilde yüklenmesi, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu ve faktörlerin içsel tutarlılıklarını sürdürdüğünü desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 20 maddelik 6 noktalı Likert tipi ölçek

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Belirtilmemiştir (Genellikle sosyal bilimler araştırmalarında kullanılan yetişkin veya üniversite öğrencisi örneklemi)

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir

Popülasyon Detayları: Orijinal uyarlama çalışmasında detaylı popülasyon bilgisi yer almamaktadır.

Test Metodolojisi: Katılımcıların 20 maddeyi, 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 6 (kesinlikle katılıyorum) arasında değişen 6 noktalı Likert ölçeği üzerinde derecelendirmesi beklenir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Motivasyon, Kesinlik İhtiyacı, Psikometrik Değerlendirme, Karara Varma İhtiyacı, DFA.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Çalışmada belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar İnci Dursun’a ait e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: İnci Dursun

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayımlanmıştır.

İletişim: Ölçeğin kullanımı veya izinleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar İnci Dursun ile [email protected] e-posta adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: karara-varma-ihtiyaci-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ceylan, K. E., & Kabadayı, E. T. (2015). Karara Varma İhtiyacı Ölçeğinin Türkçe versiyonu: Geçerlilik ve güvenilirlik değerlendirmesi. Business and Economics Research Journal, 6(3).

Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16(1), 74-94.

Nunnaly, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.

[quads id=5]

Karara Varma İhtiyacı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Toplam Madde Sayısı: 20

Derecelendirme: 1=kesinlikle katılmıyorum, 6=kesinlikle katılıyorum

Örnek Maddeler:

• Her şeyin detaylarıyla planlanmış olduğu bir hayat tarzına sahip olmak hoşuma gider.
• Belirsiz durumlardan hoşlanmam
• Bir kişinin söylediği sözün çok farklı anlamlara gelebildiği durumları hiç sevmiyorum.
• Bir problemle karşılaştığımda daima birçok olası çözüm yöntemi aklıma gelir.