Kardiyovasküler Kısıtlılık Ve Semptomlar Profili Ölçeği

Özet

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili Ölçeği (CLASP), kalp ve damar hastalıkları nedeniyle bireylerin yaşadığı fonksiyonel kısıtlılıkları ve ilgili semptomları standart bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu giriş, ölçeğin Türkçe versiyonunun (CLASP-TR) Özcanlı-Atik ve Çına (2015) tarafından gerçekleştirilen psikometrik özellikler çalışmasını ele almaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiş olup, özellikle günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıkları ve hareket kabiliyetini ölçmeyi hedeflemektedir.

CLASP-TR, kardiyak rehabilitasyon programlarının etkinliğini izlemek ve hastaların yaşam kalitesi üzerindeki kısıtlılık yükünü belirlemek için klinik araştırmalarda değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kardiyovasküler kısıtlılık, CLASP, Semptom profili, Yaşam kalitesi, Yapı geçerliği, Cronbach alfa, Uyarlama, Fonksiyonel kısıtlılık.

Yazarlar

Derya Özcanlı Atik, Sibel Çına

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle fiziksel kısıtlılıklar yaşayan hastaların günlük yaşam faaliyetleri ve sosyal katılımları üzerindeki sınırlamalarını standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Orijinal CLASP ölçeği, hastaların fonksiyonel durumlarını ve semptom yüklerini objektif olarak takip etmede önemli bir rol üstlenmektedir.

Türkçe uyarlama çalışması, CLASP’nin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki kalp hastalarının semptom yüklerini ve fonksiyonel kısıtlılıklarını geçerli ve güvenilir bilimsel yöntemlerle değerlendirme kapasitesini oluşturmayı amaçlamıştır. Bu sayede, ulusal düzeyde yapılan araştırmalara ve klinik değerlendirmelere katkı sağlanmıştır.

Yapı

CLASP, temel olarak kardiyovasküler hastalığın yol açtığı iki ana alandaki kısıtlılıkları ölçen çok boyutlu bir yapıdır: 1) Fiziksel ve fonksiyonel kısıtlılıklar (mobilite ve ev içi aktiviteler dahil) ve 2) Hastalığa bağlı semptomların sosyal ve kişisel yaşam üzerindeki kısıtlayıcı etkisi. Ölçek, bireyin sağlık durumunun algılanan yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkisini nicel hale getirmeyi hedefler.

Bu yapı, kronik kardiyak koşullarda sıklıkla gözlemlenen fonksiyonel kapasitedeki düşüşü ve bunun günlük yaşamdaki yansımalarını kapsamaktadır. Ölçek, kısıtlılıkların derecesini ve yaygınlığını tespit ederek, kişiselleştirilmiş rehabilitasyon ve tedavi planlarının oluşturulmasına temel teşkil eden veriler sunar.

Geçerlik

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik analizleri, Özcanlı-Atik ve Çına tarafından 2015 yılında yayınlanmıştır. Geçerlik çalışmalarında öncelikli olarak yapı geçerliği incelenmiştir.

Yapılan yapı geçerliği analizi sonucunda, ölçeğin faktör yapısında bazı kültürel farklılıklar tespit edilmiştir. Orijinal ölçekte yer alan mobilite ve sosyal yaşam etkinliklerini sorgulayan maddeler, beklenen şekilde aynı faktör yapısı altında güçlü bir kümeleme göstermiştir. Ancak, ev içi faaliyetlerini sorgulayan dört madde, orijinal yapıdan farklı olarak iki ayrı faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu durum, ölçeğin temel yapısının korunduğunu, ancak bazı alt boyutların Türk kültüründe farklı bir ayrım sergilediğini göstermektedir.

Güvenirlik

CLASP-TR’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemine dayanarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren önemli bir istatistiksel göstergedir.

Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alfa değeri 0.92 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek alfa değeri, CLASP-TR’nin kardiyovasküler hastalığa bağlı kısıtlılık ve semptomları ölçme konusunda Türk popülasyonu için yüksek düzeyde tutarlı ve güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında uygulanan Faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını incelemiş ve temel olarak kardiyovasküler hastalığa bağlı fonksiyonel kısıtlılıkları ölçtüğünü doğrulamıştır. Analiz, ölçeğin yapısal olarak güçlü bileşenlere sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Analiz sonuçları, mobilite ve sosyal yaşam etkinliklerine dair maddelerin birincil bir faktörde toplandığını göstermiştir. Ev içi faaliyetlere ilişkin maddelerin iki farklı faktöre ayrılması, CLASP-TR’nin klinik değerlendirmede detaylı ve kültüre özgü alt boyut profilleri sunma potansiyelini desteklemektedir. Bu faktör yapısı, ölçeğin klinik uygulamalarda detaylı bir profil sunmasına olanak tanımaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Ölçek derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Kardiyovasküler hastalığı olan bireyler.

Age Group: Bilgi mevcut değildir (Genellikle yetişkin popülasyonu hedeflenir).

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması Türkiye’de kardiyovasküler hastalığı olan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

CLASP-TR, Fonksiyonel kapasite, Mobilite, Sosyal yaşam, İstatistik, Kronik hastalık, Adaptasyon, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve geçerli ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Derya Özcanlı Atik ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Özcanlı- Atik., & Çına, S. (2015). Kardiyovasküler Kısıtlılık Ve Semptomlar Profilinin (Clasp) Türkçe versiyonunun psikometrik. Journal of Contemporary Medicine, 5(2), 71-82. DOI: 10.16899/ctd.30638.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kardiyovaskuler-kisitlilik-ve-semptomlar-profili-olcegi-toad.pdf

Kardiyovasküler Kısıtlılık Ve Semptomlar Profili Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına ulaşmak için Özcanlı-Atik ve Çına (2015) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.