KARDİYOVASKÜLER KISITLILIK VE SEMPTOMLAR PROFİLİ

Özet

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili (KKSP), bireylerin kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle yaşadıkları işlevsel kısıtlılıkları ve buna eşlik eden semptomların yoğunluğunu standardize edilmiş bir biçimde ölçmek üzere tasarlanmış çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, hastaların hastalık yükünü, yaşam kalitesini ve tedaviye verdikleri yanıtları değerlendirmede klinik ve araştırma amaçlı kullanım potansiyeline sahiptir.

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Derya Atik ve Sibel Çınar tarafından 2015 yılında gerçekleştirilmiş ve Journal of Contemporary Medicine dergisinde yayınlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamayı ve Türk popülasyonunda geçerlik ile güvenirlik özelliklerini inceleyerek ölçeği kullanıma hazır hale getirmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kardiyovasküler Kısıtlılık, Semptom Profili, Psikometrik Değerlendirme, Ölçek Uyarlaması, Kalp Hastalığı, Yaşam Kalitesi.

Yazarlar

Derya Özcanlı Atik, Sibel Çınar.

Amaç

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili’nin temel amacı, kalp hastalığı olan bireylerin günlük yaşam aktivitelerinde yaşadığı işlevsel kısıtlılıkların ve ilgili fiziksel semptomların derecesini objektif ve standardize edilmiş bir biçimde belirlemektir. Bu araç, özellikle hemşirelik ve kardiyoloji alanlarında, hastaların sağlık durumlarını takip etmek ve verilen müdahalelerin etkinliğini değerlendirmek için kritik veriler sağlar.

Türkçe versiyonunun geliştirilmesi (2015), bu ölçeğin Türkiye’deki sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar tarafından, uluslararası standartlara uygun bir şekilde, dilsel ve kültürel olarak geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesini sağlamıştır. Ölçek, özellikle kronik kardiyovasküler hastalık yönetimi çalışmalarında faydalıdır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

KKSP, iki temel kavramsal yapıyı ölçmeyi hedefler: Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptom Şiddeti/Sıklığı. Kısıtlılık boyutu, bireyin kalp rahatsızlığı veya ilgili semptomlar nedeniyle fiziksel, sosyal veya mesleki işlevselliğinde ne kadar engellendiğini değerlendirir.

Semptom boyutu ise, hastanın deneyimlediği angina (göğüs ağrısı), dispne (nefes darlığı), çarpıntı veya aşırı yorgunluk gibi kardiyak semptomların yoğunluğunu ve ne kadar sık ortaya çıktığını kaydeder. Ölçek, bu iki ana yapıyı bütünleşik olarak ele alarak hastanın genel sağlık profilini çıkarmayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Atik & Çınar, 2015), ölçeğin geçerlik çalışmaları detaylıca ele alınmıştır. Yapısal geçerliği değerlendirmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmış olup, maddelerin teorik olarak beklenilen alt boyutlar altında toplandığı doğrulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin Türk popülasyonunda da orijinal ölçekle aynı temel kavramsal yapıyı ölçtüğünü göstermiştir.

Ek olarak, içerik geçerliği ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları, uzman görüşleri alınarak ve geri çeviri yöntemleri kullanılarak sağlanmıştır. Bu süreçler, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı doğru ve kültüre uygun bir şekilde temsil ettiğini garanti altına almıştır.

Güvenirlik

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili’nin Türkçe formunun güvenirliği, temel olarak iç tutarlılık analizleri (Cronbach Alfa katsayısı) ile değerlendirilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, KKSP’nin Türk popülasyonunda klinik uygulamalar ve araştırmalar için yeterince stabil ve tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır. Güvenirlik testlerinin sonuçları, ölçeğin hata payının düşük olduğunu işaret eder.

Faktör Analizi

2015 uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını Türkçe versiyonunda da doğrulamak üzere faktör analizi kullanmıştır. Analizler, ölçeğin kardiyovasküler hastalığa bağlı kısıtlılıkları ve semptomları ayrı ancak ilişkili faktörler olarak ölçtüğünü göstermiştir. Bu, ölçek skorlarının yorumlanmasında boyut bazlı analiz yapılmasına olanak tanır.

Faktör yüklerinin incelenmesi ve faktör yapısının orijinal ölçekle karşılaştırılması, kültürel farklılıklara rağmen ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu teyit etmiştir. Başarılı bir faktör yapısı, ölçeğin geçerlik iddialarını destekleyen temel psikometrik kanıtlardan biridir.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Bildirilmemiştir (Genellikle Likert tipi veya frekans/şiddet derecelendirmesi kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal (Muhtemelen İngilizce)

Population Group: Kardiyovasküler hastalığı olan yetişkinler.

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üstü).

Population Details: Kardiyoloji kliniklerinde veya ilgili sağlık kuruluşlarında takip edilen, kalp ve damar hastalığı tanısı almış bireyler.

Test Methodology: Bireyin kendi kendine doldurduğu, öz bildirime dayalı raporlama ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Kardiyovasküler, Kalp Yetmezliği, Sağlık Durumu, Güvenirlik, Uyarlama, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar (Detaylı)

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Derya Özcanlı Atik (İletişim e-postası: [email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kardiyovasküler Kısıtlılık ve Semptomlar Profili’nin Türkçe versiyonunun yayınlandığı ve psikometrik çalışmalarının tamamlandığı yıl 2015‘tir. Ölçeğin ticari kullanımı, izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Derya Özcanlı Atik ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin tam metni ve ek bilgileri aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• Orijinal DOCX dosyası: kardiyovaskuler-kisitlilik-ve-semptomlar-profili-toad.docx

• Orijinal PDF dosyası: kardiyovaskuler-kisitlilik-ve-semptomlar-profili-toad.pdf

Kaynaklar

1. Atik D., & Çınar, S. (2015). A psychometric evaluation of the turkish version of the cardiovascular limitations and symptoms profile. Journal of Contemporary Medicine, 5(2), 71-82. Doi: 10.16899/ctd.30638.

2. Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

KARDİYOVASKÜLER KISITLILIK VE SEMPTOMLAR PROFİLİ Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ulaşmak ve ölçeği uygulamak için yukarıda belirtilen referans makaleye ve sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.