Duygudurum Profili Ölçeği

Özet

Duygudurum Profili Ölçeği (DPÖ), orijinal adı Duygudurum Profili (Profile of Mood States – POMS) olan psikolojik bir aracın Türkçe uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin geçici ve güncel duygudurum durumlarını hızlı ve etkili bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. DPÖ, genellikle altı temel duygusal boyutu değerlendirir: Gerginlik-Anksiyete, Depresyon-Hüzün, Öfke-Düşmanlık, Dinçlik-Zindelik, Yorgunluk-Atalet ve Şaşkınlık-Kafa Karışıklığı. Türkiye’deki psikometrik değerlendirmesi Selvi ve arkadaşları tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir.

Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, ayrıca orijinal yapıyla tutarlılığını test etmeyi amaçlamıştır. DPÖ, hem klinik araştırmalarda hem de spor psikolojisi gibi performans gerektiren alanlarda yaygın olarak kullanılan güçlü bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Duygudurum, Duygudurum Profili Ölçeği, POMS, psikometrik, duygudurum, geçerlik, güvenirlik, uyarlama.

Yazarlar

Selvi, Y., Güleç, M., Aydın, A., Beşiroğlu, L.

Amaç

Duygudurum Profili Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin belirli bir zaman dilimi içerisindeki (genellikle mevcut an veya son bir hafta) geçici ve dalgalanan duygudurum durumlarını nicel olarak saptamaktır. Bu ölçüm, özellikle psikolojik müdahalelerin etkinliğini değerlendirmede, sporcuların performans öncesi zihinsel durumlarını izlemede ve çeşitli ruh sağlığı bozukluklarının belirti şiddetini takip etmede kritik bir rol oynar.

Türkçe uyarlama çalışması ise, bu uluslararası ölçeğin Türkiye popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında hızlı bir tarama aracı olarak hizmet vermektedir.

Yapı

Duygudurum Profili Ölçeği (DPÖ), literatürde kabul görmüş altı temel faktörden oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu faktörler, bireyin anlık duygusal deneyimlerinin temel bileşenlerini temsil eder ve geleneksel olarak şunlardır:

• Gerginlik-Anksiyete (Tension-Anxiety)
• Depresyon-Hüzün (Depression-Dejection)
• Öfke-Düşmanlık (Anger-Hostility)
• Dinçlik-Zindelik (Vigor-Activity)
• Yorgunluk-Atalet (Fatigue-Inertia)
• Şaşkınlık-Kafa Karışıklığı (Confusion-Bewilderment)

Ölçek, sürekli kişilik özelliklerinden ziyade, zaman içinde değişebilen ve durumsal faktörlerden etkilenebilen geçici duygudurum durumlarına odaklanır. Bu yapısal yaklaşım, ölçeğin esnekliğini ve farklı bağlamlarda kullanılabilirliğini artırmaktadır.

Geçerlik

Duygudurum Profili Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmalarında, orijinal altı faktörlü yapının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığı incelenmiştir. Selvi ve arkadaşlarının 2011 tarihli çalışmasında, yapı geçerliğini destekleyen bulgular elde edilmiştir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ilgili olduğu faktörlere yüksek düzeyde yüklendiğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğüne işaret etmektedir. Çalışma, psikometrik açıdan tatmin edici düzeyde geçerlik kanıtları sunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik değerlendirmesi, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla yapılmıştır. 2011 uyarlama çalışmasında, DPÖ’nün alt ölçeklerinin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin zamana karşı kararlılık gösterdiğini teyit etmektedir.

Türkçe formun güvenirlik sonuçları, ölçeğin farklı ölçümlerde benzer sonuçlar verebilme yeteneğini desteklemektedir, bu da onu klinik ve araştırma uygulamaları için güvenilir bir araç haline getirmektedir.

Faktör Analizi

Duygudurum Profili Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda, orijinal POMS’un altı faktörlü yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin beklendiği gibi altı ayrı duygudurum boyutuna ayrıldığını göstermiştir.

Elde edilen faktör analizi sonuçları, Türkçe formun yapısal eşdeğerliğini kanıtlamış ve Gerginlik, Depresyon, Öfke, Dinçlik, Yorgunluk ve Kafa Karışıklığı boyutlarının bağımsız ancak ilişkili duygusal durumları temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Özbildirim Ölçeği (Likert tipi derecelendirme, genellikle 5 seçenekli)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Klinik ve genel popülasyon)

Age Group: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Çalışmada spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Selvi ve arkadaşlarının çalışması, psikiyatri hastaları ve sağlıklı gönüllülerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin belirli bir zaman dilimi içerisindeki duygusal durumlarını belirtmelerini gerektiren kâğıt-kalem veya dijital özbildirim metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Duygusal durum, Gerginlik, Depresyon, Öfke, Dinçlik, Yorgunluk, Kafa Karışıklığı, Özbildirim, Faktör Analizi, ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için iletişim bilgisi: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Mustafa Güleç

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Mustafa Güleç

Test Yılı (Uyarlama): 2011

İletişim: Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: duygudurum-profili-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Selvi, Y., Güleç, M., Aydın, A., & Beşiroğlu, L. (2011). Duygudurum Profili’nin (DP) Türkçe formunun psikometrik değerlendirmesi. Journal Of Mood Disorders, 1(4), 152-61. DOI: 10.5455/jmood.20110902072033

Duygudurum Profili Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content. Therefore, this section cannot be filled with specific item text.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, orijinal POMS gibi, altı temel duygudurum boyutunu ölçen ve genellikle 65 maddeden oluşan bir envanterdir. Maddeler, “hiç”, “biraz”, “orta düzeyde”, “oldukça fazla” ve “aşırı derecede” gibi derecelendirmelerle cevaplanır.