Kardiyak Semptom Ölçeği

Özet

Kardiyak Semptom Ölçeği (KSÖ), bireylerin yaşadığı kalp ve dolaşım sistemi ile ilişkili semptomların sıklığını ve şiddetini değerlendirmek amacıyla kullanılan psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle Kardiyak Semptom yükünü ölçerek, hastaların subjektif sağlık durumlarını ve tedaviye verdikleri yanıtları izlemeye yardımcı olur. Türkiye’de ölçeğin kullanımı, Özkan (2014) tarafından gerçekleştirilen bir Uyarlama çalışması ile mümkün hale gelmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini Türk popülasyonunda test etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, klinik araştırmalarda ve hasta bakımında, kardiyovasküler hastalıkları olan bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki semptom etkilerini objektif olarak kaydetmek için temel bir araç olarak kabul edilmektedir. Özkan’ın çalışması, bu aracın Türk kültürüne ve diline uygunluğunu bilimsel yöntemlerle kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kardiyak semptom, kalp sağlığı, semptom değerlendirme, psikometri, uyarlama, Geçerlilik, Güvenirlik.

Yazarlar

Özkan, Y. (Türkçe adaptasyon çalışması yazarı).

Amaç

Kardiyak Semptom Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin algıladığı kardiyak semptomların düzeyini (sıklık ve şiddet) sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçüm, sağlık profesyonellerine hastanın mevcut durumunun ciddiyeti hakkında nicel veriler sağlamakta ve tedavi etkinliğini değerlendirmede kritik rol oynamaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk dili ve kültürü bağlamında geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu sayede Türkiye’deki kardiyoloji ve hemşirelik alanında yapılan araştırmalara standart bir ölçüm aracı kazandırılmıştır.

Yapı

Ölçek, genellikle, göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, yorgunluk gibi kardiyovasküler sistemle doğrudan ilişkili olan fizyolojik ve subjektif semptomları ölçen çok boyutlu bir yapıyı hedef alır. Ölçülen temel yapı, bireyin yaşadığı Kardiyak Semptom Yükü veya Semptom Distresi olarak tanımlanabilir.

Bu yapı, hastaların semptomları ne kadar sık yaşadığını ve bu semptomların günlük yaşam aktivitelerini ne derece etkilediğini yansıtan alt boyutlara ayrılabilir. Ölçeğin faktör yapısı, genellikle semptomların doğasına (örneğin, iskemik semptomlar, aritmi semptomları) göre gruplandırılır.

Geçerlik

Özkan (2014) tarafından GATA Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan Yüksek Lisans Tezi çalışmasında, Kardiyak Semptom Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik analizleri yapılmıştır. Çalışmada, yapı geçerliği ve olası ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılarak ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi ölçtüğü incelenmiştir.

Yapı geçerliği genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Ölçeğin orijinal dilindeki faktör yapısının Türkçe versiyonunda da korunduğunun gösterilmesi, ölçeğin kavramsal bütünlüğünün sağlandığını ifade eder.

Güvenirlik

Özkan (2014) çalışmasında, Kardiyak Semptom Ölçeği’nin güvenirlik analizleri de gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini gösterir. Bu bağlamda, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin zaman içinde kararlılığının da değerlendirilmiş olması beklenir. Bu analizler, Türkçe adaptasyonun klinik uygulamada güvenle kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de doğrulanması amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analizler, semptomların mantıksal alt gruplar halinde toplanıp toplanmadığını kontrol eder.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kardiyak semptomların farklı yönlerini (örneğin fiziksel kısıtlama, ağrı şiddeti) ayrı ayrı ölçebilen alt ölçeklere sahip olup olmadığını ortaya koyar. Bu, klinisyenlerin hastaların semptom profillerini daha detaylı anlamalarına olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Özgün derecelendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir, ancak adaptasyon çalışması bu bilgiyi içermektedir.)

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal dili bilinmemektedir ancak büyük ihtimalle İngilizce.

Population Group: Kardiyovasküler hastalığı olan veya kardiyak semptomlar yaşayan bireyler.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Özkan’ın çalışması için örneklem, GATA bünyesindeki hastalardan oluşturulmuştur.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Kardiyak Semptom, Semptom Yükü, Kardiyoloji, Hemşirelik, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor.

Correspondence Address: Özkan Y.’nin adaptasyon çalışması GATA, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara’da tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisine ait izin ve ücret bilgileri adaptasyon çalışmasında belirtilmemiştir. Ancak Türkçe versiyonun adaptasyon çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır.

Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için genellikle orijinal yazar/geliştiriciden izin alınması gerekmektedir. Özkan (2014) tezine Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.

Kaynaklar

• Özkan, Y. (2014). Kardiyak semptom ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerlilik güvenirlik çalışması (Yüksek Lisans Tezi, GATA, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Kardiyak Semptom Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.