Öğretmen Karar Katılma Ölçeği

Özet

Öğretmen Karar Katılma Ölçeği (ÖKÖK), öğretmenlerin okullarında alınan idari, akademik ve zümre düzeyindeki kararlara ne ölçüde katıldıklarını ve bu süreçlerde ne kadar etkili olduklarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş öz bildirime dayalı bir psikometrik araçtır. Ölçek, eğitim yönetimi araştırmalarında öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ve iş tatminleri ile karar katılım düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek için kritik bir öneme sahiptir. Ölçeğin geliştirilme çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Karar Katılımı, Okul Yönetimi, Eğitim, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Örgütsel Davranış

Yazarlar

Müslim ALANOĞLU, Zeynep DEMİRTAŞ

[quads id=5]

Amaç

Öğretmen Karar Katılma Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin okul içi karar alma mekanizmalarına katılım düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu katılım, sadece bilgi alışverişini değil, aynı zamanda kararların sonuçları üzerinde sahip olunan fiili etkiyi de kapsamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin mesleki özerkliklerini ve okulun işleyişine olan katkılarını nicel verilere dönüştürerek, eğitim yöneticilerine okul iklimini iyileştirme ve yönetim süreçlerini demokratikleştirme konularında yol göstermeyi hedefler.

Ölçek, öğretmenlerin karar alma süreçlerine katılımını üç ana boyutta inceleyerek, bu katılımın hangi alanlarda yoğunlaştığını veya eksik kaldığını belirlemeye olanak tanır. Bu sayede, okul yönetiminin ve eğitim politikalarının geliştirilmesine yönelik spesifik müdahaleler tasarlanabilir.

Yapı

Öğretmen Karar Katılma Ölçeği, öğretmenlerin karar alma süreçlerine katılımını temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle Eğitim Yönetimi ve Örgütsel Davranış literatüründe kritik bir değişken olarak kabul edilir. Ölçeğin faktör analizi sonucunda ortaya çıkan üç ana boyutu, bu yapının kapsamını tanımlar: Zümre Kararları Boyutu, Okul Yönetimi Boyutu ve Öğrenci İşleri ve Akademik Kararlar Boyutu.

Bu boyutlar, öğretmenlerin müfredat geliştirme, sınav yöntemleri, okul bütçesi ve öğrenci disiplin kararları gibi farklı alanlardaki katılım derecelerini ayrı ayrı değerlendirerek, karar katılımının bütüncül bir resmini sunar. Yapı, öğretmenlerin sadece danışman olarak değil, aynı zamanda aktif karar vericiler olarak algılanma düzeylerini de yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için uygunluğunu gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri **.84** olarak hesaplanmıştır, bu değer kabul edilebilir düzeyin oldukça üzerindedir. Değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin faktörleştirilebilirliğini test eden Bartlett Küresellik Testi sonucu ise 2531.08 (df=91; p=.000) olarak bulunmuştur. P değerinin .000 olması, korelasyon matrisinin birim matristen anlamlı derecede farklı olduğunu, dolayısıyla faktör analizinin uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör analizi sonucunda, ölçeğin toplam varyansın **%72.73**’ünü açıkladığı tespit edilmiştir. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini ve yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, **Cronbach Alpha (α)** iç tutarlık katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin hem genelinde hem de alt boyutlarında yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Ölçek geneli için Cronbach Alpha (α) iç tutarlık katsayısı: .85
• Zümre Kararları Boyutu için: .86
• Okul Yönetimi Boyutu için: .77
• Öğrenci İşleri ve Akademik Kararlar Boyutu için: .81

Tüm boyutlarda elde edilen alpha değerlerinin .70’in üzerinde olması, ölçek maddelerinin ilgili oldukları boyutları tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve iç tutarlılığın kabul edilebilir düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak üç faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu faktörler, öğretmenlerin karar katılımının farklı örgütsel düzeylerde gerçekleştiğini göstermektedir. Faktör yükleri ve maddelerin dağılımı, ölçeğin kuramsal yapısı ile uyumlu olarak belirlenmiştir.

Ölçeği oluşturan üç temel faktör şunlardır:

1. Zümre Kararları: Öğretmenlerin kendi branşları veya zümreleri ile ilgili alınan teknik ve mesleki kararlara katılımını ifade eder.
2. Okul Yönetimi: Okulun genel işleyişi, bütçe, personel politikaları ve idari düzenlemeler gibi üst düzey yönetim kararlarına katılımı kapsar.
3. Öğrenci İşleri ve Akademik Kararlar: Sınav yöntemleri, öğrenci değerlendirmesi, müfredat uygulamaları ve öğrenci davranışlarına ilişkin kararlara katılımı içerir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Çok Boyutlu Öz Bildirim Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Population Details: Resmi ve özel okullarda görev yapan ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri “hiçbir zaman” (1), “nadiren” (2), “bazen” (3), “çoğunlukla” (4) ve “her zaman” (5) şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

Karar Verme, Okul İdaresi, Öğretmen Motivasyonu, Örgütsel İklim, Cronbach Alpha

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Öğretmen Karar Katılma Ölçeği, 2019 yılında Alanoglu ve Demirtas tarafından geliştirilerek bilimsel literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle referans gösterilmek suretiyle mümkündür; ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar Müslim ALANOĞLU ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Alanoglu, M., & Demirtas, Z. (2019). A study on developing Teacher Participation in Decision-Making Scale. International Online Journal of Educational Sciences, 11(2), 244-253. Bu çalışmanın orijinal makale bağlantısı iojes.net adresinde yer almaktadır.

[quads id=5]

Öğretmen Karar Katılma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-karar-katilma-olcegi-toad.pdf

Aşağıda ölçekten örnek maddeler sunulmuştur:

My view is taken about what the methods to be used in exams should be

My view is taken about the running of school canteen.