Avrupa Çocuk Çevre Anketi

Özet

Avrupa Çocuk Çevre Anketi (ACÇA), çocukların çevreleriyle olan etkileşimlerini ve bu çevresel faktörlerin onların aktivite ile katılımları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Türkiye’de Özge Çankaya tarafından 2019 yılında, serebral palsili çocuklar bağlamında kullanılmak üzere uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlanmış yayımlanmamış bir doktora tezinin parçasıdır. ACÇA, çevresel engellerin veya desteklerin çocukların günlük yaşam ve işlevsellik düzeylerini nasıl etkilediğini değerlendirmeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

Avrupa Çocuk Çevre Anketi, çevresel faktörler, aktivite ve katılım, serebral palsi, çocuk değerlendirme, adaptasyon.

Yazarlar

Özge Çankaya

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çocukların günlük yaşamdaki aktivite ve katılımlarını etkileyen çevresel faktörleri sistematik olarak değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle fiziksel engellere sahip olan serebral palsili çocukların karşılaştığı çevresel engelleri ve destekleyici unsurları belirlemeye odaklanmıştır. Bu belirlemeler, çocukların rehabilitasyon süreçlerinin ve yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi için bireyselleştirilmiş müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel zemin sağlamayı amaçlar.

Avrupa Çocuk Çevre Anketi, çevrenin sosyal, tutumsal ve fiziksel boyutlarını kapsayarak, yalnızca bireysel yeteneklere değil, aynı zamanda dış etkenlerin işlevsellik üzerindeki güçlü rolüne dikkat çekmektedir.

Yapı

Avrupa Çocuk Çevre Anketi, çevresel faktörler yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlık Sınıflaması (ICF) çerçevesinde tanımlanan temel bileşenlerden biridir. Çevresel faktörler, bireyin fiziksel, sosyal ve tutumsal çevresini kapsar ve kişinin aktivite gerçekleştirme ve toplumsal yaşama katılma becerisi üzerindeki kolaylaştırıcı veya engelleyici etkilerini değerlendirir.

Ölçek, bu çevresel etkileri ölçerek, klinik uygulamalarda ve araştırmalarda çocukların işlevselliklerini bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı mümkün kılmaktadır.

Geçerlik

Sunulan kaynak (Çankaya, 2019) yayımlanmamış bir doktora tezi referansı olup, ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel veriler bu özette yer almamaktadır. Bir uyarlama çalışması olarak, ACÇA’nın Türkçe kültürü ve popülasyonuna uygunluğunu doğrulamak amacıyla kapsam geçerliği ve yapı geçerliği analizlerinin (muhtemelen orijinal ölçeğin faktör yapısını koruyup korumadığını kontrol etmek için) yapıldığı varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik bulguları için tezin tam metnine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine ait detaylı bulgular, kaynakta belirtilmemiştir. Psikometrik açıdan, güvenilirliğin sağlanması, özellikle bir ölçek uyarlanırken kritik öneme sahiptir. Tipik olarak, güvenirlik çalışmaları iç tutarlılık (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir. Bu analizler, çevresel faktörler hakkındaki ebeveyn raporlarının tutarlılığını ve zaman içindeki istikrarını göstermek için önemlidir.

Faktör Analizi

Avrupa Çocuk Çevre Anketi’nin orijinal yapısının Türk popülasyonunda ve özellikle serebral palsili çocukların ebeveynlerinde nasıl bir faktör yapısı sergilediğini belirlemek amacıyla yapılan analizlere (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) dair sonuçlar, mevcut kaynakta detaylandırılmamıştır. Çevresel değerlendirme ölçekleri genellikle birden fazla alt boyutu (örn., sosyal destek, fiziksel erişilebilirlik) içerdiğinden, faktör yapısının doğrulanması ölçeğin kültürel adaptasyonunda hayati rol oynamaktadır.

Enstrüman

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Anket (Questionnaire). Genellikle ebeveyn veya birincil bakım veren tarafından doldurulur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Çocukluk dönemi (Tezin odaklandığı yaş aralığına göre spesifikleşir).

Popülasyon Detayları: Serebral palsi tanısı almış çocuklar ve onların çevresel faktörlerini rapor eden ebeveynleri veya bakıcıları.

Test Metodolojisi: Ebeveyn veya bakım veren tarafından raporlama (Parent-report). Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olsa da, çevresel destek/engel seviyelerini ölçen Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılabilir.

Anahtar Kelimeler

Aktivite kısıtlamaları, katılım engelleri, rehabilitasyon, pediatrik değerlendirme, Hacettepe Üniversitesi, doktora tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Özge Çankaya tarafından 2019 yılında tamamlanan bir doktora tezinde kullanılmıştır. Ölçeğin kullanımı, hakları ve ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı araştırmalar için izin süreçleri, genellikle yazarın bağlı olduğu kurum (Hacettepe Üniversitesi) etik kurul onaylarına tabidir.

Tezin orijinal bağlantısı YÖK Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.

Referanslar

• Çankaya, Ö. (2019). Serebral palsili çocuklarda çevresel faktörler ile aktivite ve katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: avrupa-cocuk-cevre-anketi-toad.pdf

Avrupa Çocuk Çevre Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak metinde açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme yapısı için sorumlu yazarın doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.