Kanserli Kardeşi Olan Ergenlerin İhtiyaçlarının Belirlenmesı Ölçeği

Özet

Kanserli Kardeşi Olan Ergenlerin İhtiyaçlarının Belirlenmesı Ölçeği (KKEİBÖ), kanserli bir kardeşe sahip olan ergenlerin yaşadığı zorluklar karşısında ortaya çıkan özel ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türkçe’ye uyarlama çalışması olarak Sevilay Yıldız-Akkuş tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle ergenlerin duygusal, sosyal ve bilgi edinme alanlarındaki gereksinimlerini tespit ederek, bu bireylere yönelik psikososyal destek programlarının planlanmasına temel oluşturmayı hedeflemektedir.

Ölçek toplam 45 maddeden oluşmakta olup, cevaplar 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak toplanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, Ankara Üniversitesi’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kanserli Kardeş, Ergen İhtiyaçları, Psikososyal Destek, Ölçek Uyarlama, Pediatrik Onkoloji, Aile İhtiyaçları.

Yazarlar

Sevilay YILDIZ AKKUŞ

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, kanser tanısı almış bir kardeşi olan ergenlerin spesifik ihtiyaçlarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Kanserli bir kardeşin varlığı, ergenlerin akademik hayatını, sosyal ilişkilerini ve duygusal dengesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Ölçek, bu zorlu yaşam durumunda ortaya çıkan destek gereksinimlerini dört temel düzeyde incelemektedir: duygusal ihtiyaçlar, sosyal destek ihtiyaçları, bilgi edinme ihtiyaçları ve pratik/lojistik ihtiyaçlar. Elde edilen veriler, sağlık profesyonelleri ve psikososyal destek ekipleri için bireyselleştirilmiş müdahale stratejileri geliştirmede kritik öneme sahiptir.

Yapı

Kanserli Kardeşi Olan Ergenlerin İhtiyaçlarının Belirlenmesı Ölçeği, ergenlerin kanser hastası kardeşlerine bakılması sürecinde yaşadıkları stres ve değişimlere bağlı olarak ortaya çıkan psikolojik ve pratik gereksinimleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçeğin altında yatan yapı, ergenlerin bu süreçte kendilerini ihmal edilmiş hissetme, hastalık hakkında yeterli bilgiye sahip olmama, sosyal izolasyon yaşama ve günlük yaşam rutinlerinin bozulmasından kaynaklanan destek taleplerini kapsamaktadır.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında belirlenen faktörler aracılığıyla, ergenlerin bu zorlu durumla başa çıkabilmeleri için hangi alanlarda profesyonel yardım veya aile içi desteğe en çok gereksinim duyduklarını ortaya koymayı amaçlar. Bu yapı, genellikle stresle başa çıkma, duygusal dışavurum ve aile işleyişi kavramlarıyla ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması kapsamında geçerlik analizleri yapılmıştır. Ancak, kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayılarına dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Geçerlik çalışmaları genellikle dilsel eşdeğerlik, kapsam geçerliği ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerini içermektedir. Detaylı geçerlik bulguları, Yıldız-Akkuş (2019) tarafından sunulan yüksek lisans tezi içerisinde mevcuttur.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik katsayılarına ilişkin sayısal bir değer belirtilmemiştir. Uyarlama çalışmalarında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin güvenilirliği değerlendirilmiştir. Bu istatistiksel sonuçların tamamı, ölçeğin geliştirildiği akademik çalışma olan 2019 tarihli tezde detaylıca açıklanmaktadır.

Faktör Analizi

Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını incelemek amacıyla doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır. 45 maddeden oluşan ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için yapılan faktör analizi sonuçları, tezin temel bulgularını oluşturmaktadır. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı farklı ihtiyaç boyutlarını (örneğin, duygusal, sosyal, bilgilendirme) ne ölçüde başarılı bir şekilde ayırabildiğini göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği

Format: Öz Bildirim Ölçeği (45 madde)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kanserli kardeşi olan ergenler

Age Group: Ergenlik dönemi (Spesifik yaş aralığı tezde belirtilmiştir.)

Population Details: Pediatrik onkoloji hastalarının sağlıklı kardeşleri. Bu grup, ailede yaşanan ciddi bir sağlık krizi nedeniyle yüksek risk altındaki bireylerdir.

Test Methodology: Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır:

• İhtiyacım yok = 1 puan
• Biraz ihtiyacım var = 2 puan
• İhtiyacım var = 3 puan
• Çok ihtiyacım var = 4 puan

Anahtar Kelimeler

KKEİBÖ, Ergenlik, Kardeş Desteği, Onkoloji, İhtiyaç Belirleme, Psikometri, Ankara Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sevilay YILDIZ AKKUŞ

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri sorumluluk yazarı Sevilay Yıldız Akkuş olarak belirtilmiştir.

The original PDF can be downloaded here: kanserli-kardesi-olan-ergenlerin-ihtiyaclarinin-belirlenmesi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yıldız-Akkuş, S. (2019). Kanserli Kardeşi Olan Ergenlerin İhtiyaçlarının Belirlenmesı Ölçme Aracını Türkçe’ye uyarlama çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.

Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplam 45 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Kullanıcılar, maddelerin tamamına erişmek için referans olarak belirtilen Yıldız-Akkuş (2019) yüksek lisans tezi ile iletişime geçmelidir.