Kanıta Dayalı Pratik Liderlik Ölçeği

Özet

Kanıta Dayalı Pratik Liderlik Ölçeği (KDPLÖ), sağlık hizmetleri alanında çalışan liderlerin ve yöneticilerin, organizasyonel düzeyde Kanıta Dayalı Pratik (KDP) uygulamalarını ne ölçüde desteklediğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, profesyonel uygulamalarda en güncel ve güvenilir bilimsel kanıtların kullanımını teşvik eden liderlik davranışlarını ve örgütsel iklimin KDP’ye uygunluğunu ölçmeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türe, Demirsoy ve Yıldırım (2020) tarafından yapılmış olup, Türk kültür ve dil yapısına uygunluğunu test ederek geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmuştur.

Bu araç, özellikle hemşirelik ve psikiyatri bakımı gibi alanlarda yöneticilerin KDP’yi destekleme düzeylerini belirleyerek, kurumsal stratejilerin geliştirilmesine ve çalışanların kanıta dayalı karar verme süreçlerine katılımlarının artırılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kanıta Dayalı Pratik, Liderlik, Ölçek Uyarlama, Yönetim Desteği, Hemşirelik, Psikiyatri Bakımı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Aysun Türe, Nimet Demirsoy, Ayfer Yıldırım.

[quads id=5]

Amaç

Kanıta Dayalı Pratik Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, sağlık profesyonellerinin çalıştığı kurumlarda liderlerin, KDP’nin uygulanmasını ve sürdürülmesini ne kadar etkili bir şekilde desteklediğini ölçmektir. Bu destek, kaynak sağlama, eğitim fırsatları sunma, KDP uygulamalarını modelleme ve kurumsal beklentileri belirleme gibi boyutları içerir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemek ve böylece Türk sağlık profesyonelleri arasında KDP liderlik davranışlarını bilimsel olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sağlamaktır. Bu, özellikle klinik uygulamalarda kaliteyi ve hasta sonuçlarını iyileştirmeye yönelik çabaların değerlendirilmesi için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, Kanıta Dayalı Pratik Liderliği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle liderlerin KDP’yi teşvik etmek için sergilediği proaktif davranışları kapsar. Tipik olarak, liderlerin KDP’ye yönelik tutumları, çalışanları motive etme yetenekleri ve KDP uygulamaları için gerekli örgütsel altyapıyı oluşturma çabaları gibi alt boyutlardan oluşur.

KDPLÖ, liderlik davranışlarını KDP’nin dört temel unsurunu destekleme bağlamında değerlendirir: en iyi araştırma kanıtının kullanımı, klinik uzmanlık, hasta değerleri ve tercihleri ile kaynakların kullanımı. Ölçek, liderlerin bu unsurları entegre etme becerisini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; yapı geçerliği ise Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir.

Türe ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin orijinal yapıya uygunluğunu doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açıklayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçülmesi beklenen liderlik boyutlarını gerçekten ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Kanıta Dayalı Pratik Liderlik Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile incelenmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin Türk kültüründeki uygulamalarda tutarlı sonuçlar verdiğini desteklemektedir. Genel olarak, güvenirlik analizleri ölçeğin alt boyutlarının da kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır. Çalışma, Kanıta Dayalı Pratik Liderliği yapısının temel bileşenlerini belirlemiş ve her bir bileşenin ilgili maddelerle tutarlı bir şekilde yüklendiğini göstermiştir.

Faktör yapısının incelenmesi, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinde herhangi bir yapısal kayıp yaşamadığını ve liderlik davranışlarının farklı yönlerini bağımsız ancak ilişkili faktörler olarak ölçebildiğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin: “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Sağlık Alanında Çalışan Profesyoneller (Özellikle Hemşireler, Hekimler ve Yöneticiler)

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, Kanıta Dayalı Pratik uygulamalarının aktif olduğu veya teşvik edildiği klinik ortamlarda çalışan profesyonelleri hedef almaktadır. Uyarlama çalışması, genellikle üniversite veya devlet hastanelerinde çalışan hemşireler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, kendini raporlama temelli envanter (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

KDP Liderliği, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Klinik Uygulama, Örgütsel İklim, Hemşirelik Yönetimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışmasının sorumlu yazarı Aysun Türe’nin ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: İlgili makalede kurumsal yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama makalesi 2020 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Aysun Türe ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izin prosedürleri, orijinal ölçek sahiplerinin ve uyarlama yazarlarının politikalarına tabidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: kanita-dayali-pratik-liderlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Türe, A., Demirsoy, N., & Yıldırım, A. (2020). Validity and reliability of Evidence‐Based Practice Leadership Scale and Evidence‐Based Work Environment Scale in Turkish. Perspectives in Psychiatric Care, 1-11. https://doi.org/10.1111/ppc.12529

[quads id=5]

Kanıta Dayalı Pratik Liderlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans makaleye başvurunuz: Türe, A., Demirsoy, N., & Yıldırım, A. (2020).